🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی لهراسپ

❖
19 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - گریز شبانهٔ گشتاسپ از ایران به روم، پند موبد و بازگشت نومید فرستادگان
در تیرگی شب، شاهزاده گشتاسپ خشمگین و دلگیر از امتناع پدرش لهراسپ‌شاه در سپردن تاج‌وتخت، تصمیم به گریزی نهانی گرفت. او اسب سیاه‌فام و بادپای لهراسپ، شبدیز، را آورد و زین خسروانی خود را بر آن نهاد. قبایی زربفت از ابریشم رومی بر تن کرد، پر فرخنده همای را بر تاج خویش آویخت و خزانه‌ای از گوهرهای شاهوار و سکه‌های زر برداشت. با دلی آکنده از اشتیاق شهریاری و جانی آماده برای رویارویی با سختی‌های راه، سر اسب را از دیار ایران به سوی سرزمین روم گردانید.

چون سپیده دمید و خبر گریز گشتاسپ به گوش لهراسپ‌شاه رسید، شادمانی از دل شهریار رخت بربست و رنجی سهمگین وجودش را فراگرفت. او بی‌درنگ برادر گشتاسپ، زریر دلاور، و همه موبدان و بزرگان خردمند دربار را گرد آورد. لهراسپ نگرانی شدید خود را آشکار ساخت و گفت این شیرمرد چنان نیرومند و گردن‌کش است که سر تاجداران جهان را به خاک خواهد کشاند و نباید این خطر را آسان انگاشت.

موبد فرزانه داد سخن داد و گفت: «شاهزاده گشتاسپ گوهری بی‌همتاست و هیچ پادشاهی تا کنون فرزندی چون او نداشته است. در سرتاسر گیتی، جز رستم جهان‌پهلوان، هیچ سواری در قد و قامت، زیبایی، هوش، فرهنگ و دلاوری به پایه او نمی‌رسد. اگر او بازگردد، خست و تنگی را کنار بگذار و جامه آز بر تن مکن؛ چرا که تاج کیانی بر سر شاهان بسیار بوده و مهرش با کس جاودان نمی‌ماند. شاهی دیاری از جهان را به او واگذار و تاجی بر سرش بنه.»

لهراسپ پند موبد را پذیرفت و گردان و بزرگان چندی را روانه چهارگوشه گیتی کرد تا شاهزاده جوان را بازگردانند. اما فرستادگان پس از کاوش بسیار، ناامید و دست‌خالی بازآمدند؛ زیرا ستاره گشتاسپ در این سفر با دشواری گره خورده بود. بدین ترتیب، نکوهش و سرزنش خلایق سهم لهراسپ‌شاه گردید و سختی و رنج آوارگی نصیب گشتاسپ در راه روم گشت.
#1
شب تیره شبدیز لهراسپی
✦
بیاورد با زین گشتاسپی
#2
بپوشید زربفت رومی قبای
✦
ز تاج اندر آویخت پر همای
#3
ز دینار وز گوهر شاهوار
✦
بیاورد چندان کش آمد به کار
#4
از ایران سوی روم بنهاد روی
✦
به دل گاه جوی و روان راه جوی
#5
پدر چون ز گشتاسپ آگاه شد
✦
بپیچید و شادیش کوتاه شد
#6
زریر و همه بخردان را بخواند
✦
ز گشتاسپ چندی سخنها براند
#7
بدیشان چنین گفت کاین شیر مرد
✦
سر تاجدار اندر آرد به گرد
#8
چه بینید و این را چه درمان کنید
✦
نشاید که این بر دل آسان کنید
#9
چنین گفت موبد که این نیک بخت
✦
گرامی به مردان بود تاج و تخت
#10
چو گشتاسپ فرزند کس را نبود
✦
نه هرگز کس از نامداران شنود
#11
ز هر سو بباید فرستاد کس
✦
دلاور بزرگان فریادرس
#12
گر او بازگردد تو زفتی مکن
✦
هنرجوی و با آز جفتی مکن
#13
که تاج کیان چون تو بیند بسی
✦
نماند همی مهر او بر کسی
#14
به گشتاسپ ده زین جهان کشوری
✦
بنه بر سرش نامدار افسری
#15
جز از پهلوان رستم نامدار
✦
به گیتی نبینیم چون او سوار
#16
به بالا و دیدار و فرهنگ و هوش
✦
چنو نامور نیز نشنید گوش
#17
فرستاد لهراسپ چندی مهان
✦
به جستن گرفتند گرد جهان
#18
برفتند و نومید بازآمدند
✦
که با اختر دیرساز آمدند
#19
نکوهش از آن بهر لهراسپ بود
✦
غم و رنج تن بهر گشتاسپ بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: