🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

جمشید

❖
45 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳ - داستان رویش مار بر شانه‌های ضحاک
چون پیمان نخستین میان ضحاک و اهریمن استوار گشت، ابلیسِ جادوفن حیله‌ای تازه درانداخت تا بنیاد بدی را در گیتی استوارتر سازد. او خویشتن را به هیبت جوانی خوش‌سخن، بینادل و تدبیرگر بیاراست و بر درگاه ضحاک آمد. خود را خوالیگری نامدار و پاکیزه‌کار خواند که توان ساختن شگفت‌ترین خورش‌ها را دارد. ضحاک کلید مطبخ شاهی را به او سپرد. در آن روزگاران، پروریدن جان با گوشت چندان مرسوم نبود؛ اما ابلیس خوالیگر، نخست از زردهٔ تخم‌مرغ و سپس از گوشت مرغان، کبکان و تذروان سپید، و آن‌گاه از گوشت بره و پشت گاو جوان، خورش‌هایی آراسته به زعفران و گلاب و می کهنه ساخت. با این خوان‌های رنگین و خون‌آلود، خوی شهریار را چون شیر درنده خوخوار و بی‌باک گردانید و دل او را یکسره در بند فرمان خویش کشید.

روز چهارم، ضحاک که از طعم شگفت‌انگیز خورش‌ها به شگفت آمده بود، خوالیگر را نزد خویش خواند و او را آفرین گفت و خواست تا هر آرزویی دارد بازگوید. ابلیسِ نیرنگ‌ساز با لابه و فروتنی گفت که او را هیچ تمنایی در جهان نیست مگر آنکه اجازه یابد بر دو کتف شاه بوسه زند و چشم و روی بر شانه‌های او نهد. ضحاک فریب خورد و رخصت داد. دیو بر دو کتف شاه بوسه زد و ناگاه چون دودی در زمین فرو رفت و ناپدید گشت. همان دم، دو مار سیاه و مهیب چون شاخه‌های درخت از دو کتف ضحاک بروییدند. شهریار ستمگر از درد و هراس نالید و فرمان داد ماران را از ریشه ببرند، اما با هر بار بریدن، ماران سیاه بار دیگر سر برآوردند.

پزشکان و فرزانگان از سرتاسر گیتی گرد آمدند و به چاره‌جویی پرداختند، اما هیچ افسون و دارویی کارگر نیامد. در این میان، ابلیس دگرباره در چهرهٔ پزشکی فرزانه به درگاه ضحاک آمد و گفت که این رنجی است تقدیرشده و نباید ماران را برید، بلکه باید آنان را با خوراک رام ساخت. او نسخهٔ شوم و هلاکت‌بار خویش را بپیچید: خوراک این دو مار جز مغز سر آدمی نباشد، تا مگر با این پرورش روزی بمیرند. و بدین چارهٔ پنهانی، اهریمن خواست تا جهان را از نسل آدمیان تهی سازد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: