✦

دوره اساطیری (پیشدادیان)

جمشید

❖

45 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۳ - داستان رویش مار بر شانه‌های ضحاک

چو ابلیس پیوسته دید آن سخن

✦

یکی بند بد را نو افگند بن

بدو گفت گر سوی من تافتی

✦

ز گیتی همه کام دل یافتی

اگر همچنین نیز پیمان کنی

✦

نپیچی ز گفتار و فرمان کنی

جهان سربه‌سر پادشاهی تو راست

✦

دد و مردم و مرغ و ماهی تو راست

چو این کرده شد ساز دیگر گرفت

✦

یکی چاره کرد از شگفتی شگفت

جوانی برآراست از خویشتن

✦

سخنگوی و بینا دل و رایزن

همیدون به ضحاک بنهاد روی

✦

نبودش به جز آفرین گفت و گوی

بدو گفت اگر شاه را در خورم

✦

یکی نامور پاک خوالیگرم

چو بشنید ضحاک بنواختش

✦

ز بهر خورش جایگه ساختش

#10

کلید خورش خانهٔ پادشا

✦

بدو داد دستور فرمانروا

#11

فراوان نبود آن زمان پرورش

✦

که کمتر بد از خوردنی‌ها خورش

#12

ز هر گوشت از مرغ و از چارپای

✦

خورشگر بیاورد یک یک به جای

#13

به خونش بپرورد بر سان شیر

✦

بدان تا کند پادشا را دلیر

#14

سخن هر چه گویدش فرمان کند

✦

به فرمان او دل گروگان کند

#15

خورش زردهٔ خایه دادش نخست

✦

بدان داشتش یک زمان تندرست

#16

بخورد و بر او آفرین کرد سخت

✦

مزه یافت خواندش ورا نیک‌بخت

#17

چنین گفت ابلیس نیرنگ‌ساز

✦

که شادان زی ای شاه گردنفراز

#18

که فردات از آن گونه سازم خورش

✦

کز او باشدت سربه‌سر پرورش

#19

برفت و همه شب سگالش گرفت

✦

که فردا ز خوردن چه سازد شگفت

#20

خورش‌ها ز کبک و تذرو سپید

✦

بسازید و آمد دلی پر امید

#21

شه تازیان چون به نان دست برد

✦

سر کم خرد مهر او را سپرد

#22

سیم روز خوان را به مرغ و بره

✦

بیاراستش گونه گون یک‌سره

#23

به روز چهارم چو بنهاد خوان

✦

خورش ساخت از پشت گاو جوان

#24

بدو اندرون زعفران و گلاب

✦

همان سالخورده می و مشک ناب

#25

چو ضحاک دست اندر آورد و خورد

✦

شگفت آمدش زان هشیوار مرد

#26

بدو گفت بنگر که از آرزوی

✦

چه خواهی بگو با من ای نیک‌خوی

#27

خورشگر بدو گفت کای پادشا

✦

همیشه بزی شاد و فرمانروا

#28

مرا دل سراسر پر از مهر تو است

✦

همه توشهٔ جانم از چهر تو است

#29

یکی حاجتستم به نزدیک شاه

✦

و گرچه مرا نیست این پایگاه

#30

که فرمان دهد تا سر کتف اوی

✦

ببوسم بدو بر نهم چشم و روی

#31

چو ضحاک بشنید گفتار اوی

✦

نهانی ندانست بازار اوی

#32

بدو گفت دارم من این کام تو

✦

بلندی بگیرد از این نام تو

#33

بفرمود تا دیو چون جفت او

✦

همی بوسه داد از بر سفت او

#34

ببوسید و شد بر زمین ناپدید

✦

کس اندر جهان این شگفتی ندید

#35

دو مار سیه از دو کتفش برست

✦

غمی گشت و از هر سویی چاره جست

#36

سرانجام ببرید هر دو ز کفت

✦

سزد گر بمانی بدین در شگفت

#37

چو شاخ درخت آن دو مار سیاه

✦

برآمد دگر باره از کتف شاه

#38

پزشکان فرزانه گرد آمدند

✦

همه یک به یک داستان‌ها زدند

#39

ز هر گونه نیرنگ‌ها ساختند

✦

مر آن درد را چاره نشناختند

#40

به سان پزشکی پس ابلیس تفت

✦

به فرزانگی نزد ضحاک رفت

#41

بدو گفت کاین بودنی کار بود

✦

بمان تا چه گردد نباید درود

#42

خورش ساز و آرامشان ده به خورد

✦

نباید جز این چاره‌ای نیز کرد

#43

به جز مغز مردم مده‌شان خورش

✦

مگر خود بمیرند از این پرورش

#44

نگر تا که ابلیس از این گفت‌وگوی

✦

چه کرد و چه خواست اندر این جستجوی

#45

مگر تا یکی چاره سازد نهان

✦

که پردخته گردد ز مردم جهان

جمشید

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما