✦

دوره اساطیری (پیشدادیان)

جمشید

❖

45 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۲ - مرداس تازی و فرزند ناخلفش ضحاک

یکی مرد بود اندر آن روزگار

✦

ز دشت سواران نیزه گذار

گرانمایه هم شاه و هم نیک مرد

✦

ز ترس جهاندار با باد سرد

که مرداس نام گرانمایه بود

✦

به داد و دهش برترین پایه بود

مر او را ز دوشیدنی چارپای

✦

ز هر یک هزار آمدندی به جای

همان گاو دوشا به فرمانبری

✦

همان تازی اسب گزیده مری

بز و میش بد شیرور همچنین

✦

به دوشیزگان داده بد پاکدین

به شیر آن کسی را که بودی نیاز

✦

بدان خواسته دست بردی فراز

پسر بد مر این پاکدل را یکی

✦

کش از مهر بهره نبود اندکی

جهانجوی را نام ضحّاک بود

✦

دلیر و سبکسار و ناپاک بود

#10

کجا بیور اسپش همی خواندند

✦

چنین نام بر پهلوی راندند

#11

کجا بیور از پهلوانی شمار

✦

بود بر زبان دری ده هزار

#12

ز اسپان تازی به زرین ستام

✦

ورا بود بیور که بردند نام

#13

شب و روز بودی دو بهره به زین

✦

ز روی بزرگی نه از روی کین

#14

چنان بد که ابلیس روزی پگاه

✦

بیامد به سان یکی نیک‌خواه

#15

دل مهتر از راه نیکی ببرد

✦

جوان گوش گفتار او را سپرد

#16

بدو گفت پیمانت خواهم نخست

✦

پس آنگه سخن برگشایم درست

#17

جوان نیک‌دل گشت فرمانش کرد

✦

چنان چون بفرمود سوگند خورد

#18

که راز تو با کس نگویم ز بن

✦

ز تو بشنوم هر چه گویی سخن

#19

بدو گفت جز تو کسی کدخدای

✦

چه باید همی با تو اندر سرای

#20

چه باید پدر کش پسر چون تو بود

✦

یکی پندت از من بباید شنود

#21

زمانه برین خواجهٔ سالخورد

✦

همی دیر ماند تو اندر نورد

#22

بگیر این سر مایه‌ور جاه او

✦

تو را زیبد اندر جهان گاه او

#23

بر این گفتهٔ من چو داری وفا

✦

جهاندار باشی یکی پادشا

#24

چو ضحاک بشنید اندیشه کرد

✦

ز خون پدر شد دلش پر ز درد

#25

به ابلیس گفت این سزاوار نیست

✦

دگر گوی کاین از در کار نیست

#26

بدو گفت گر بگذری زین سخن

✦

بتابی ز سوگند و پیمان من

#27

بماند به گردنت سوگند و بند

✦

شوی خوار و ماند پدرت ارجمند

#28

سر مرد تازی به دام آورید

✦

چنان شد که فرمان او برگزید

#29

بپرسید کاین چاره با من بگوی

✦

نتابم ز رای تو من هیچ روی

#30

بدو گفت من چاره سازم ترا

✦

به خورشید سر برفرازم ترا

#31

مر آن پادشا را در اندر سرای

✦

یکی بوستان بود بس دلگشای

#32

گرانمایه شبگیر برخاستی

✦

ز بهر پرستش بیاراستی

#33

سر و تن بشستی نهفته به باغ

✦

پرستنده با او ببردی چراغ

#34

بیاورد وارونه ابلیس بند

✦

یکی ژرف چاهی به ره بر بکند

#35

پس ابلیس وارونه آن ژرف چاه

✦

به خاشاک پوشید و بسترد راه

#36

سر تازیان مهتر نامجوی

✦

شب آمد سوی باغ بنهاد روی

#37

به چاه اندر افتاد و بشکست پست

✦

شد آن نیک‌دل مرد یزدان‌پرست

#38

به هر نیک و بد شاه آزاد مرد

✦

به فرزند بر نازده باد سرد

#39

همی پروریدش به ناز و به رنج

✦

بدو بود شاد و بدو داد گنج

#40

چنان بدگهر شوخ فرزند او

✦

بگشت از ره داد و پیوند او

#41

به خون پدر گشت همداستان

✦

ز دانا شنیدم من این داستان

#42

که فرزند بد گر شود نرّه شیر

✦

به خون پدر هم نباشد دلیر

#43

مگر در نهانش سخن دیگرست

✦

پژوهنده را راز با مادرست

#44

فرومایه ضحاک بیدادگر

✦

بدین چاره بگرفت جای پدر

#45

به سر بر نهاد افسر تازیان

✦

بر ایشان ببخشید سود و زیان

جمشید

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما