سرگذشت و جایگاه در حماسه

پهلوان سالخورده و بزرگ خاندان کشواد. در نشست بیعت با لهراسب، با وجود اندوه فراوان از غیبت فرزندانش (گیو و رهام) و نوه‌اش (بیژن)، عهد خویش را با شاه جدید تجدید کرد و پشتیبانی خود را اعلام داشت.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (40)

پس آنگه سپاهان به گودرز داد / ورا کام و فرمان آن مرز داد

معنی: سپس فرمانروایی سپاهان را به گودرز سپرد و اداره آن مرز را به او واگذار نمود.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۷ - بازگشت پیروزمندانهٔ کاووس به ایران، بخشش به رستم و برقراری داد و آبادی بیت #5497

چو از دژ رها کرد کاووس را / همان گیو و گودرز و هم طوس را

معنی: چون کاووس‌شاه را از دژ رها کرد و همچنین گیو و گودرز و طوس را آزاد ساخت،

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۵ - نبرد رستم با سپاه سه کشور، اسارت شاهان و آزادی کاووس بیت #5788

به رستم چنین گفت گودرز پیر / که تا کرد مادر مرا سیر شیر

معنی: گودرز پیر به رستم چنین گفت که از آن زمان که مادرم مرا با شیر خویش سیر کرد،

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۹ - نجات کاووس از سقوط، سرزنش گودرز و توبهٔ چهل‌روزهٔ شاه بیت #5925

بدو گفت گودرز بیمارستان / ترا جای زیباتر از شارستان

معنی: گودرز به او گفت: «تیمارستان برای تو جایی شایسته‌تر از شهر و پایتخت است!»

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۹ - نجات کاووس از سقوط، سرزنش گودرز و توبهٔ چهل‌روزهٔ شاه بیت #5930

به گودرز گفت آن زمان پهلوان / کز ایدر برو زود روشن روان

معنی: در آن هنگام رستم به گودرز گفت: از این جا شتابان و با روانی روشن و بیدار برو.

سهراب • بخش ۱۹ - درخواست نوشداروی رستم از کاووس و امتناع شاه از درمان سهراب بیت #7089

بیامد سپهبد بکردار باد / به کاووس یکسر پیامش بداد

معنی: گودرز سپهسالار همچون باد شتابان برفت و تمام پیام رستم را به کاووس رساند.

سهراب • بخش ۱۹ - درخواست نوشداروی رستم از کاووس و امتناع شاه از درمان سهراب بیت #7096

چو بشنید گودرز برگشت زود / بر رستم آمد به کردار دود

معنی: چون گودرز این سخنان را شنید، شتابان بازگشت و مانند دود به نزد رستم آمد.

سهراب • بخش ۱۹ - درخواست نوشداروی رستم از کاووس و امتناع شاه از درمان سهراب بیت #7103

بدو گفت خوی بد شهریار / درختیست خنگی همیشه به بار

معنی: به رستم گفت: خوی بدِ شهریار درختی بی‌ارزش است که همواره باری زشت و تلخ می‌دهد.

سهراب • بخش ۱۹ - درخواست نوشداروی رستم از کاووس و امتناع شاه از درمان سهراب بیت #7104

پسر را بفرمود گودرز پیر / به توران شدن کار را ناگزیر

معنی: گودرز سالخورده به فرزند خویش (گیو) فرمان داد که ناگزیر باید به توران برود.

داستان سیاوش • بخش ۱۸ - جستن هفت‌سالهٔ گیو در توران، یافتن کیخسرو کنار چشمه و نبرد با سپاه پیران بیت #10282

چنین داد پاسخ ورا شهریار / که تو گیو گودرزی ای نامدار

معنی: پادشاه چنین به او پاسخ داد که: ای پهلوان نامدار، تو گیو فرزند گودرز هستی.

داستان سیاوش • بخش ۱۸ - جستن هفت‌سالهٔ گیو در توران، یافتن کیخسرو کنار چشمه و نبرد با سپاه پیران بیت #10328

بدو گفت گیو ای سر راستان / ز گودرز با تو که زد داستان

معنی: گیو به او گفت: ای سرور راستگویان، چه کسی درباره گودرز با تو سخن گفته است؟

داستان سیاوش • بخش ۱۸ - جستن هفت‌سالهٔ گیو در توران، یافتن کیخسرو کنار چشمه و نبرد با سپاه پیران بیت #10329

بدو گفت ز ایدر برو باصفهان / بر نیو گودرز کشوادگان

معنی: به او گفت که از اینجا به اصفهان برو نزد گودرز دلاور، فرزند کشواد.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10703

فرستادهٔ گیو روشن روان / نخستین بیامد بر پهلوان

معنی: فرستاده روشن‌روان گیو، نخست بر جهان‌پهلوان گودرز وارد شد.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10707

پیامش همی گفت و نامه بداد / جهان پهلوان نامه بر سر نهاد

معنی: پیام را بازگفت و نامه را داد؛ جهان‌پهلوان گودرز نامه را بر سر خویش نهاد.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10708

بیاراست گودرز کاخ بلند / همه دیبهٔ خسروانی فگند

معنی: گودرز کاخ بلند خویش را بیاراست و دیبا و فرش‌های شاهانه گستراند.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10716

چو چشم سپهبد برآمد به شاه / همان گیو را دید با او به راه

معنی: چون چشم گودرز بر کیخسرو افتاد، گیو را نیز همراه او در راه دید.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10723

فرو ریخت از دیدگان آب زرد / ز درد سیاوش بسی یاد کرد

معنی: اشک حسرت از دیدگان فرو ریخت و از درد و رنج سیاوش فراوان یاد کرد.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10725

ببوسید چشم و سر گیو گفت / که بیرون کشیدی سپهر از نهفت

معنی: گودرز سر و چشم گیو را بوسید و گفت: تو تقدیر پنهان را از سپهر بیرون کشیدی!

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10732

سوی خانهٔ پهلوان آمدند / همه شاد و روشن روان آمدند

معنی: همگی شاد و روشن‌روان به کاخ گودرز پهلوان درآمدند.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10734

همی رفت گودرز با شهریار / چو آمد بدان گلشن زرنگار

معنی: گودرز همراه با شهریار (کیخسرو) روانه شد؛ چون به آن باغ و کاخِ زرنگار رسیدند...

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10765

ازان کار گودرز شد تیز مغز / برِ او پیامی فرستاد نغز

معنی: از این سرپیچی طوس، گودرز خشمگین گردید و پیامی کوبنده و نغز برای او فرستاد.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10769

بدو گفت با طوس نوذر بگوی / که هنگام شادی بهانه مجوی

معنی: گودرز به گیو گفت: به طوس نوذر بگو که در این روزِ شادمانی و جشن، بهانه‌جویی مکن.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10771

اگر تو بپیچی ز فرمان شاه / مرا با تو کین خیزد و رزمگاه

معنی: اگر تو از فرمان پادشاه سرپیچی کنی، میان من و تو دشمنی و جنگ درخواهد گرفت.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10774

فرستاده گیوست پیغام من / به دستوری نامدار انجمن

معنی: گیو فرستاده‌ی من است و این پیام مرا با رخصت انجمن نامداران ایران به تو می‌رساند.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10775

ز پیش پدر گیو بنمود پشت / دلش پر ز گفتارهای درشت

معنی: گیو از نزد پدرش گودرز بیرون آمد، در حالی که دلش پر از سخنان تند و کوبنده بود.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10776

بیامد به گودرز کشواد گفت / که فر و خرد نیست با طوس جفت

معنی: گیو نزد گودرز فرزند کشواد آمد و گفت: خرد و فرّهٔ ایزدی همراه و هم‌نشین طوس نیست.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10791

برآشفت گودرز و گفت از مهان / همی طوس کم باید اندر جهان

معنی: گودرز برآشفت و گفت: در میان بزرگان، وجود طوس در جهان زاید و کم‌ارزش است.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10793

نبیره پسر داشت هفتاد و هشت / بزد کوس ز ایوان به میدان گذشت

معنی: او هفتاد و هشت پسر و نواده داشت؛ کوس جنگی را به صدا درآورد و از کاخ بیرون آمد و به میدان نبرد رفت.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10794

چو گودرز را دید و چندان سپاه / کزو تیره شد روی خورشید و ماه

معنی: هنگامی که طوس، گودرز و سپاه بی‌شمار او را دید که از گردِ آن رخسار خورشید و ماه تاریک شده بود،

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10798

بر طوس و گودرز کشوادگان / گزیده سرافراز آزادگان

معنی: و به طوس و گودرز کشوادگان، که از بزرگان و آزادگان برگزیده بودند، پیام فرستاد،

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10811

بشد طوس و گودرز نزدیک شاه / زبان برگشادند بر پیش گاه

معنی: طوس و گودرز نزد کیکاووس آمدند و در پیشگاه او شروع به سخن گفتن و مشاجره کردند.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10813

بدو گفت شاه ای خردمند پیر / منه زهر برنده بر جام شیر

معنی: کاووس‌شاه به گودرز گفت: ای پیر دانا، با این دشمنی و نبرد، جام شیر و صفا را مسموم و زهرآگین مکن.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10814

بدو گفت گودرز کای کم خرد / ترا بخرد از مردمان نشمرد

معنی: گودرز به طوس گفت: ای کم‌عقل! هیچ انسان دانا و خردمندی تو را در زمرهٔ عاقلان نمی‌شمارد.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10819

سلیح من ار با منستی کنون / بر و یالت آغشته گشتی به خون

معنی: اگر سلاحم هم‌اکنون همراهم بود، سینه و گردن تو را به خون آغشته می‌کردم!

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10829

بدو گفت طوس ای جهاندیده پیر / سخن گوی لیکن همه دلپذیر

معنی: طوس به گودرز گفت: ای پیر کشوردیده، سخن بگو اما سخنی که سنجیده و دلپذیر باشد.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10830

بدو گفت گودرز چندین مگوی / که چندین نبینم ترا آب روی

معنی: گودرز به او گفت: این‌قدر سخن‌فرسایی مکن، چرا که برای تو آن‌قدر آبرو و اعتباری نمی‌بینم.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10834

به کاووس گفت ای جهاندار شاه / تو دل را مگردان ز آیین و راه

معنی: سپس رو به کاووس کرد و گفت: ای پادشاه جهان‌دار، دل خود را از آیین و راه دادگری منحرف مکن.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10835

بدو گفت کاووس کاین رای نیست / که فرزند هر دو به دل بر یکیست

معنی: کاووس به گودرز گفت: این تدبیر درستی نیست، زیرا هر دو فرزند در دل من یکسان جای دارند.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10839

چو بشنید گودرز و طوس این سخن / که افگند سالار هشیار بن

معنی: چون گودرز و طوس این سخن را شنیدند و دریافتند که کاووس‌شاه تدبیری استوار بنیاد نهاده است،

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10846

برین هر دو گشتند همداستان / ندانست ازین به کسی داستان

معنی: هر دو بر این تصمیم هم‌داستان و راضی شدند، زیرا هیچ‌کس تدبیری بهتر از این سراغ نداشت.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10847