سرگذشت و جایگاه در حماسه

پهلوان اژدهاکش پیشین و نیای بزرگ نریمان، سام و رستم؛ پادشاه صاحب‌تاج و جهان‌گشایی که با گرز گران گیتی را پاک ساخت. رستم او را تاج‌دارِ سرسلسله تبار مادری و پدری خویش می‌خواند.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (11)

چو شاه یمن سرو دستورشان / چو پیروز گرشاسپ گنجورشان

معنی: سرو شاه یمن وزیر آنان بود و گرشاسپ پیروزمند، خزانه‌دار و گنج‌ور ایشان.

فریدون • بخش ۱۳ - آگاهی سلم و تور از منوچهر بیت #1663

چپ لشکرش را بگرشاسپ داد / ابر میمنه سام یل با قباد

معنی: جناح چپ سپاه را به گرشاسپ سپرد و بر جناح راست، سامِ یل را همراه با قباد قرار داد.

فریدون • بخش ۱۴ - لشکرکشی سلم و تور به ایران بیت #1715

من و گرد گرشاسپ وین تیره شب / برین راز بر باد مگشای لب

معنی: من و گرشاسپِ گرد در این شب تیره به راه می‌افتیم؛ این راز را پیش هیچ‌کس آشکار مکن.

فریدون • بخش ۱۹ - ادامهٔ جنگ سپاه ایران بیت #1834

اگر زادشم تیغ برداشتی / جهان را به گرشاسپ نگذاشتی

معنی: اگر نیازم زادشم شمشیر برمی‌کشید، هرگز جهان را برای گرشاسپ وا نمی‌گذاشت.

پادشاهی نوذر • بخش ۲ - آگاهی توران از مرگ منوچهر و تصمیم پشنگ و افراسیاب برای کین‌خواهی و حمله به ایران بیت #3673

چو گرشاسپ و چون قارن رزم زن / جز این نامداران آن انجمن

معنی: همچنین گرشاسپ و قارن رزم‌آور و دیگر نامداران آن انجمن در ایران حضور دارند.

پادشاهی نوذر • بخش ۲ - آگاهی توران از مرگ منوچهر و تصمیم پشنگ و افراسیاب برای کین‌خواهی و حمله به ایران بیت #3687

بکوشید با قارن رزم زن / دگر گرد گرشاسپ زان انجمن

معنی: تمام تلاش خود را به کار بندید تا با قارنِ جنگجو و گرشاسپِ پهلوان، آن دو دلاورِ برجستهٔ مجلس ایرانیان، پیکار کنید.

پادشاهی نوذر • بخش ۲ - آگاهی توران از مرگ منوچهر و تصمیم پشنگ و افراسیاب برای کین‌خواهی و حمله به ایران بیت #3702

پسر بود زو را یکی خویش کام / پدر کرده بودیش گرشاسپ نام

معنی: زوی بهمن خویشاوندی هم‌رأی و دلخواه داشت که پدرش او را گرشاسپ نامیده بود.

پادشاهی گرشاسپ • بخش ۱ - تاج‌گذاری گرشاسپ، حملهٔ دوبارهٔ افراسیاب و آمادگی رستم برای نبرد بیت #4184

بیامد نشست از بر تخت و گاه / به سر بر نهاد آن کیانی کلاه

معنی: او آمد و بر تخت و اورنگ پادشاهی نشست و تاج کیانی را بر سر نهاد.

پادشاهی گرشاسپ • بخش ۱ - تاج‌گذاری گرشاسپ، حملهٔ دوبارهٔ افراسیاب و آمادگی رستم برای نبرد بیت #4185

چو بنشست بر تخت و گاه پدر / جهان را همی داشت با زیب و فر

معنی: چون بر تخت پادشاهی نشست، جهان را با فر و شکوه اداره می‌کرد.

پادشاهی گرشاسپ • بخش ۱ - تاج‌گذاری گرشاسپ، حملهٔ دوبارهٔ افراسیاب و آمادگی رستم برای نبرد بیت #4186

چو گودرز و چون رستم و گستهم / چو برزین گرشاسپ از تخم جم

معنی: پهلوانانی چون گودرز، رستم، گستهم و برزین گرشاسپ که از نژاد جمشید بود؛

داستان اکوان دیو • داستان اکوان دیو بیت #15533

بزرگست و گرشاسپ بودش پدر / به گیتی بدی خسرو تاجور

معنی: نریمان بزرگواری بود که گرشاسپ پدرش بود؛ همان کسی که در گیتی پادشاهی صاحب‌تاج بود.

داستان رستم و اسفندیار • بخش ۱۶ - پاسخ رستم به اسفندیار: ستایش نژاد، یادکرد پهلوانی‌های خویش و دعوت به می بیت #26572