🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به فهرست پهلوانان و چهره‌ها
⚔️

فرامرز

human hero خاستگاه / مسکن: Zabulistan وابستگی / جبهه: iran

سرگذشت و جایگاه در حماسه

فرامرز، فرزند دلاور و خردمند رستم جهان‌پهلوان و سپهسالار زابلستان است. او که پیشتر در نبردهای گوناگون از جمله کین‌خواهی سیاوش و فتح هندوستان و مازندران دلاوری‌ها نشان داده بود، پس از شهادت رستم و اسیری نیاک خود زال سپیدموی به دست بهمن، لشکریان زابل و کابل را برای مقابله با سپاه ایران گرد آورد. فرامرز در دشت‌های غور سه روز و سه شب مردانه با بهمن پیکار کرد. سرانجام با وزش باد مخالف و پراکنده شدن لشکریانش، او تنها و زخمی تا آخرین قطره خون جنگید تا آنکه به دست یاز اردشیر گرفتار شد. بهمن کیانی امانی به او نداد و دستور داد فرامرز را زنده بر دار نگونسار کرده و با تیرباران پیکرش را از پای درآورند.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (40)

فرامرز چون دید یار آمدش / همی یار جنگی به کار آمدش
معنی: چون فرامرز دید که یارش نیازمند کمک است، به یاری او شتافت، چرا که هم‌رزم واقعی در روز سخت به کار می‌آید.
داستان سیاوش • بخش ۱۵ - سوگ افراسیاب بر کشته شدن سرخه، کشتن پیلسم و گریختن افراسیاب از چنگ رستم بیت #10015
یکی تیغ بر نیزهٔ پیلسم / بزد نیزه از تیغ او شد قلم
معنی: فرامرز ضربهٔ شمشیری بر نیزهٔ پیلسم زد و نیزه از ضرب تیغ او همچون قلم شکست.
داستان سیاوش • بخش ۱۵ - سوگ افراسیاب بر کشته شدن سرخه، کشتن پیلسم و گریختن افراسیاب از چنگ رستم بیت #10016
دگر باره زد بر سر ترگ اوی / شکسته شد آن تیغ پرخاشجوی
معنی: دوباره ضربه‌ای بر کلاه‌خودِ پیلسم زد، اما آن شمشیر نبردجو خود شکست و خرد شد.
داستان سیاوش • بخش ۱۵ - سوگ افراسیاب بر کشته شدن سرخه، کشتن پیلسم و گریختن افراسیاب از چنگ رستم بیت #10017
بیامد ز قلب سپه پیلتن / پس او فرامرز با انجمن
معنی: رستمِ تهمتن از قلب سپاه پیش آمد و به دنبال او فرامرز همراه با گروه پهلوانان روانه شد.
داستان سیاوش • بخش ۱۵ - سوگ افراسیاب بر کشته شدن سرخه، کشتن پیلسم و گریختن افراسیاب از چنگ رستم بیت #10056
تهمتن فراوان از ایشان بکشت / فرامرز و طوس اندر آمد به پشت
معنی: تهمتن (رستم) شمارِ زیادی از آنان را کشت و فرامرز و توس نیز پشت سرِ او به یاری آمدند.
داستان سیاوش • بخش ۱۵ - سوگ افراسیاب بر کشته شدن سرخه، کشتن پیلسم و گریختن افراسیاب از چنگ رستم بیت #10059
سوی شهر ایران گرفتند راه / زواره فرامرز و پیل و سپاه
معنی: زواره، فرامرز و سپاهیان همراه با پیلان جنگی به سوی سرزمین ایران راه افتادند.
پادشاهی کیخسرو شصت سال بود • بخش ۱ - داد کیخسرو و آبادانی ایران، آمدن رستم و زال از نیمروز و دیدار اشک‌بار بر یاد سیاوش بیت #10991
زواره فرامرز و دستان سام / بزرگان که هستند با جاه و نام
معنی: زواره، فرامرز و زال دستان و دیگر بزرگان دارنده جاه و مقام.
پادشاهی کیخسرو شصت سال بود • بخش ۱ - داد کیخسرو و آبادانی ایران، آمدن رستم و زال از نیمروز و دیدار اشک‌بار بر یاد سیاوش بیت #10994
نهادند سوی فرامرز روی / گرفتند شادی به دیدار اوی
معنی: سپس رو به فرامرز آوردند و از دیدن او شادمان و خرسند گشتند.
پادشاهی کیخسرو شصت سال بود • بخش ۱ - داد کیخسرو و آبادانی ایران، آمدن رستم و زال از نیمروز و دیدار اشک‌بار بر یاد سیاوش بیت #11007
زواره فرامرز با او بهم / همی رفت هر گونه از بیش و کم
معنی: زواره و فرامرز نیز همراه او بودند و درباره هرگونه کم و بیش سخن می‌گفتند.
پادشاهی کیخسرو شصت سال بود • بخش ۳ - آرایش و سان سپاه کیخسرو بر جنگ توران، پیمان پهلوانان و گسیل فرامرز به هند بیت #11209
فرامرز را ده سپاهی گران / چنان چون بباید ز جنگ‌آوران
معنی: سپاهی گران و آزموده از دلاوران جنگجو آن‌چنان که شایسته است به فرامرز بسپار.
پادشاهی کیخسرو شصت سال بود • بخش ۳ - آرایش و سان سپاه کیخسرو بر جنگ توران، پیمان پهلوانان و گسیل فرامرز به هند بیت #11224
سران با فرامرز و با پیلتن / همی باده خوردند بر یاسمن
معنی: بزرگان و سرداران همراه با فرامرز و رستم تهمتن بر بساطی از یاسمن به نوشیدن باده پرداختند.
پادشاهی کیخسرو شصت سال بود • بخش ۳ - آرایش و سان سپاه کیخسرو بر جنگ توران، پیمان پهلوانان و گسیل فرامرز به هند بیت #11229
ز پشت سپهبد فرامرز بود / که با فر و با گرز و باارز بود
معنی: در پی لشکریان، فرامرز آمد که دارای فرّ کیانی، دارندهٔ گرز و بسیار باارزش و باشکوه بود.
پادشاهی کیخسرو شصت سال بود • بخش ۳ - آرایش و سان سپاه کیخسرو بر جنگ توران، پیمان پهلوانان و گسیل فرامرز به هند بیت #11304
دل شاه گشت از فرامرز شاد / همی کرد با او بسی پند یاد
معنی: دل شاه از دیدن فرامرز شادمان شد و پندها و اندرزهای فراوانی به او یادآوری کرد.
پادشاهی کیخسرو شصت سال بود • بخش ۳ - آرایش و سان سپاه کیخسرو بر جنگ توران، پیمان پهلوانان و گسیل فرامرز به هند بیت #11310
فرامرز را ده کلاه و نگین / کسی کو بخواهد ز لشکر گزین
معنی: تاج و نگین فرمانروایی را به فرامرز بسپار و از سپاه هر که را او برمی‌گزیند همراهش کن،
داستان دوازده رخ • بخش ۳ - آگاهی از لشکر افراسیاب، بسیج کیخسرو و گسیل چهار سپاه به جنگ توران بیت #17129
زواره فرامرز را همچنین / نمانی که کس برنشیند به زین
معنی: همچنین مگذار که زواره و فرامرز نیز بر زین اسب بنشینند.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۴ - فرمان گشتاسپ به بستن رستم در برابر تاج، اعتراض اسفندیار و بازگشت غمگین او بیت #26036
زواره فرامرز و دستان سام / نباید که سازند پیش تو دام
معنی: نباید بگذاری که زواره، فرامرز و زالِ سام در برابر تو حیله و دامی بسازند.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۴ - فرمان گشتاسپ به بستن رستم در برابر تاج، اعتراض اسفندیار و بازگشت غمگین او بیت #26058
کنون رستم آید ز نخچیرگاه / زواره فرامرز و چندی سپاه
معنی: هم‌اکنون رستم از شکارگاه بازمی‌گردد و زواره و فرامرز و گروهی از سپاهیان نیز با اویند.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۸ - آمدن بهمن به زاولستان، دیدار با زال و خواستن راه نخچیرگاه رستم بیت #26224
تهمتن زمانی به ره در بماند / زواره فرامرز را پیش خواند
معنی: تهمتن مدتی در راه ایستاد و سپس برادرش زواره و فرزندش فرامرز را به نزد خویش خواند.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۱۱ - فرمان رستم به ساختن بزم شاهانه، آمدن بی‌سلاح به هیرمند و خشم اسفندیار بر بهمن بیت #26350
وزان سو فرامرز چون پیل مست / بیامد یکی تیغ هندی به دست
معنی: و از آن سو فرامرز مانند پیلی مست آمد، با شمشیری هندی به دست.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۲۳ - کشته شدن نوش‌آذر و مهرنوش به دست زواره و فرامرز و خشم اسفندیار بر رستم بیت #27006
برآویخت با او همی مهرنوش / دو رویه ز لشکر برآمد خروش
معنی: مهرنوش با او درآویخت و از هر دو سپاه خروش برآمد.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۲۳ - کشته شدن نوش‌آذر و مهرنوش به دست زواره و فرامرز و خشم اسفندیار بر رستم بیت #27007
گرامی دو پرخاشجوی جوان / یکی شاهزاده دگر پهلوان
معنی: دو جوان گرامی و نبردآزموده؛ یکی شاهزاده و دیگری پهلوان.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۲۳ - کشته شدن نوش‌آذر و مهرنوش به دست زواره و فرامرز و خشم اسفندیار بر رستم بیت #27008
در آوردگه تیز شد مهرنوش / نبودش همی با فرامرز توش
معنی: در آوردگاه مهرنوش تندی کرد، اما در برابر فرامرز توانی نداشت.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۲۳ - کشته شدن نوش‌آذر و مهرنوش به دست زواره و فرامرز و خشم اسفندیار بر رستم بیت #27010
بزد تیغ بر گردن اسپ خویش / سر بادپای اندرافگند پیش
معنی: فرامرز تیغ بر گردن اسب او زد و سر اسب بادپا را پیش پایش سرنگون ساخت.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۲۳ - کشته شدن نوش‌آذر و مهرنوش به دست زواره و فرامرز و خشم اسفندیار بر رستم بیت #27011
فرامرز کردش پیاده تباه / ز خون لعل شد خاک آوردگاه
معنی: فرامرز او را در حالی که پیاده شده بود تباه کرد و خاک رزمگاه از خون چون لعل سرخ گشت.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۲۳ - کشته شدن نوش‌آذر و مهرنوش به دست زواره و فرامرز و خشم اسفندیار بر رستم بیت #27012
فرامرز را نیز بسته دو دست / بیارم بر شاه یزدان‌پرست
معنی: فرامرز را نیز با دست‌های بسته می‌آورم و به پیشگاه شهریار یزدان‌پرست تسلیم می‌کنم.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۲۳ - کشته شدن نوش‌آذر و مهرنوش به دست زواره و فرامرز و خشم اسفندیار بر رستم بیت #27029
زواره فرامرز گریان شدند / ازان خستگیهاش بریان شدند
معنی: زواره و فرامرز به گریه افتادند و دلشان از زخم‌های سنگین رستم کباب شد.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۲۵ - رسیدن رستم زخمی از نبرد اسفندیار، شیون زال و رودابه و چارهٔ خواندن سیمرغ بیت #27122
برو با فرامرز و یکتاه باش / به جان و دل او را نکوخواه باش
معنی: برو و با فرامرز همراه شو و با جان و دل نفوذ و خیرخواهی او را بپذیر.
داستان رستم و شغاد • بخش ۴ - مرگ رستم: نکوهش شغاد، درخواست کمان، دوختن برادر به چنار و جان دادن تهمتن بیت #27762
فرامرز پور جهان‌بین من / بیاید بخواهد ز تو کین من
معنی: فرامرز، فرزند جهان‌بین من خواهد آمد و انتقام مرا از تو خواهد گرفت.
داستان رستم و شغاد • بخش ۴ - مرگ رستم: نکوهش شغاد، درخواست کمان، دوختن برادر به چنار و جان دادن تهمتن بیت #27780
پس انگه فرامرز را با سپاه / فرستاد تا رزم جوید ز شاه
معنی: پس از آن، زال فرامرز را با سپاهی گران فرستاد تا با شاه کابل نبرد کند و کین جوید،
داستان رستم و شغاد • بخش ۵ - سوگ زال بر مرگ رستم، بازآوردن پیکر از چاه کابل و ساختن دخمه در زابلستان بیت #27820
فرامرز چون پیش کابل رسید / به شهر اندرون نامداری ندید
معنی: چون فرامرز به نزدیکی شهر کابل رسید، هیچ نامدار و پهلوانی را در شهر ندید.
داستان رستم و شغاد • بخش ۵ - سوگ زال بر مرگ رستم، بازآوردن پیکر از چاه کابل و ساختن دخمه در زابلستان بیت #27822
بیامد بران دشت نخچیرگاه / به جایی کجا کنده بودند چاه
معنی: فرامرز به آن دشت شکارگاه آمد؛ درست به همان جایی که چاه‌های غدر را کنده بودند.
داستان رستم و شغاد • بخش ۵ - سوگ زال بر مرگ رستم، بازآوردن پیکر از چاه کابل و ساختن دخمه در زابلستان بیت #27824
فرامرز چون سوک رستم بداشت / سپه را همه سوی هامون گذاشت
معنی: چون سوگواری فرامرز برای رستم به پایان رسید، سپاه خود را به سوی دشت و هامون حرکت داد.
داستان رستم و شغاد • بخش ۶ - کین‌ستانی فرامرز از کابل: آویختن شاه در چاه و سوزاندن شغاد و چنار بیت #27869
در خانهٔ پیلتن باز کرد / سپه را ز گنج پدر ساز کرد
معنی: درِ گنجینه رستم پیلتن را گشود و سپاه را از دارایی و سلاح‌های پدر مجهز ساخت.
داستان رستم و شغاد • بخش ۶ - کین‌ستانی فرامرز از کابل: آویختن شاه در چاه و سوزاندن شغاد و چنار بیت #27870
پذیرهٔ فرامرز شد با سپاه / بشد روشنایی ز خورشید و ماه
معنی: با لشکر خویش به پیشواز فرامرز آمد و از گرد نبرد روشنی خورشید و ماه از میان رفت.
داستان رستم و شغاد • بخش ۶ - کین‌ستانی فرامرز از کابل: آویختن شاه در چاه و سوزاندن شغاد و چنار بیت #27875
بیامد فرامرز پیش سپاه / دو دیده نبرداشت از روی شاه
معنی: فرامرز پیشاپیش سپاه درآمد و لحظه‌ای چشم از چهره شاه کابل برنداشت.
داستان رستم و شغاد • بخش ۶ - کین‌ستانی فرامرز از کابل: آویختن شاه در چاه و سوزاندن شغاد و چنار بیت #27879
فرامرز با خوارمایه سپاه / بزد خویشتن را بر آن قلبگاه
معنی: فرامرز همراه با سپاه چابک خود خویشتن را بر قلب لشکر کابل زد.
داستان رستم و شغاد • بخش ۶ - کین‌ستانی فرامرز از کابل: آویختن شاه در چاه و سوزاندن شغاد و چنار بیت #27881
به پیش فرامرز باز آمدند / دریده بر و با گداز آمدند
معنی: با سینه‌های دریده و دلی گداخته از غم به پیشواز فرامرز آمدند.
داستان رستم و شغاد • بخش ۶ - کین‌ستانی فرامرز از کابل: آویختن شاه در چاه و سوزاندن شغاد و چنار بیت #27900
فرامرز جز کین ما در جهان / نجوید همی آشکار و نهان
معنی: «و اینکه فرامرز نیز پیدا و پنهان، جز کینه‌توزی با ما اندیشه‌ای در سر ندارد!»
پادشاهی بهمن اسفندیار صد و دوازده سال بود • بخش ۱ - نشستن بهمن بر تخت نیا، انجمن کین اسفندیار و تاختن سپاه به سیستان بیت #27952
فرامرز کز بهر خون پدر / به خورشید تابان برآورد سر
معنی: «حتی فرامرز که برای خون‌خواهیِ پدرش رستم، سر به خورشید تابان برافراشت،»
پادشاهی بهمن اسفندیار صد و دوازده سال بود • بخش ۱ - نشستن بهمن بر تخت نیا، انجمن کین اسفندیار و تاختن سپاه به سیستان بیت #27966
غمی شد فرامرز در مرز بست / ز درد نیا دست کین را بشست
معنی: فرامرز در مرز ولایت بست غمگین و دردمند گردید و از اندوه رنجی که بر نیاکانش گذشته بود، دست از کین‌جویی برداشته و غرق ماتم شد.
پادشاهی بهمن اسفندیار صد و دوازده سال بود • بخش ۳ - نبرد فرامرز با بهمن در غور، گرفتاری و زنده بر دار کردنش به باران تیر بیت #28024
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: