چون نهال ولایت برمیافرازد و شاخسار سبزش تا افلاک برمیکشد، دل بینادلان از تماشای آن شادمان میگردد. در حکمت کهن، ارجمندی و کمال آدمی در چهار گوهر نهفته است: نژاد پاک، گوهر تابناک ایزدی، هنر مکتسب و خرد دوربین. چون این چهار رکن در وجود یک تن گرد آیند، آز و رنج از او رخت برمیبندد و جانش ایمن میگردد، مگر از تیر گزند مرگ که هیچ چارهای بر آن نیست. کیخسرو، شهریار والاتبار، دارنده این هر چهار فضیلت بود و بخت بیدار، همواره یاور و دمسازش.
چون کیخسرو تاج کیانی بر سر نهاد، گیتی خرّم شد و ویرانیها به آبادانی بدل گشت. ابر بهاری بر دشت و دمن بارید، زنگ غم از دلها زدوده شد و زمین چون بهشت برین از داد و دهش مالامال گردید. چون روزگار جمشید و فریدون، شاه دمبهدم بر دادگری بیفزود؛ دست اهریمن از بدی کوتاه گشت و فرستادگان از هر گوشه جهان با هدایا به درگاه او روی آوردند.
خبر به نیمروز رسید که کیخسرو از تورانزمین بازآمده و بر تخت نیاکان نشسته است. رستم تهمتن همراه با پدر کهنسالش، زال زر، و پهلوانانی چون زواره و فرامرز و بزرگان کابل، لشکری گران بیاراستند و سوی ایران شتافتند. دشت از انبوه سپاهیان چون آبنوس تیره گشت و ناله کوس در کیهان پیچید. چون آگاهی به کیخسرو رسید که جهانپهلوان و زالِ سام در راهند، دلش از شادی لبریز گشت و رستم را پرورشدهنده و مربی پدر خویش، سیاوش، خواند. شاه بفرمود تا گیو و گودرز و طوس با نای رویین و کوس شاهوار به استقبال شتابند.
دو روز راه، پهلوانان ایران گام نهادند تا درفش بنفشفام تهمتن پدیدار گشت. خروش بوق و تبیره برآمد و گیو و گودرز و طوس، رستم و زال و فرامرز را در آغوش گرفتند و شادمانه به سوی بارگاه شاهی بازگشتند.
چون کیخسرو چشم بر قامت پیلتن افکند، اشک از دیدگانش فروچکید. شاه از تخت فرود آمد و رستم زمین را ببوسید. کیخسرو تهمتن را ستود و او را رازدار و پرورنده سیاوش خواند، سپس زال را به بر کشید و بر یاد پدر رنجدیدهاش گریست. رستم نیز با دیدن سیما، گفتار و فرّ کیخسرو، یاد سیاوش را زنده یافت و دیدگانش پرخون شد. آنگاه بزم شاهانه آراستند و جهاندار کیخسرو تا نیمه شب از سرگذشت خویش و سختیهای گذشته سخن گفت.