🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به فهرست پهلوانان و چهره‌ها
⚔️

اسفندیار رویین‌تن

human hero خاستگاه / مسکن: Balkh / Iran وابستگی / جبهه: iran

سرگذشت و جایگاه در حماسه

شاهزاده رویین‌تن و پهلوان نامدار دین بهی در شاهنامه. دارا در وصیت خود نام او را یاد می‌کند و ابراز امیدواری می‌نماید که فرزندی از پیوند اسکندر و روشنک زاده شود که نام و یاد اسفندیار را نو کند و آیین آذر زرتشت را رونق بخشد.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (40)

یکی نامور فرخ اسفندیار / شه کارزاری نبرده سوار
معنی: یکی اسفندیار نامدار و فرخنده، پادشاهی رزم‌آور و سواری شکست‌ناپذیر،
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۲ - سخن دقیقی: کناره‌گیری لهراسپ، تاج‌گذاری گشتاسپ و زاده شدن اسفندیار و پشوتن بیت #23569
جهان پهلوان بود آن روزگار / که کودک بد اسفندیار سوار
معنی: در آن روزگار او جهان‌پهلوان بود و اسفندیارِ سوار هنوز کودکی بیش نبود.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۶ - سخن دقیقی: رسیدن نامهٔ ارجاسپ به گشتاسپ و مشورت با جاماسپ و زریر بیت #23730
همان چون بگفت این سخن شهریار / زریر سپهدار و اسفندیار
معنی: همین که گشتاسپ‌شاه این سخنان را به پایان رساند، زریر سپهسالار و اسفندیار شاهزاده،
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۷ - سخن دقیقی: پاسخ تند گشتاسپ به ارجاسپ و تهدید به لشکرکشی بیت #23741
زریر گرانمایه و اسفندیار / چو جاماسپ دستور ناباک‌دار
معنی: زریر ارجمند و اسفندیار فرخنده به همراه جاماسپ، دستور دانا و بی‌پروای شاه،
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۷ - سخن دقیقی: پاسخ تند گشتاسپ به ارجاسپ و تهدید به لشکرکشی بیت #23751
ز دانا سپهبد زریر سوار / ز جاماسپ و ز فرخ اسفندیار
معنی: از کار آن سپهبد دانای سوار یعنی زریر، و از جاماسپ خردمند و اسفندیار فرخنده خشنود شد،
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۷ - سخن دقیقی: پاسخ تند گشتاسپ به ارجاسپ و تهدید به لشکرکشی بیت #23756
ازیشان دو گرد گزیده سوار / زریر سپهدار و اسفندیار
معنی: از میان آنان دو پهلوان برگزیده حضور دارند: زریر سپهسالار و اسفندیار نبردآزموده.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۸ - سخن دقیقی: رسیدن پاسخ گشتاسپ به ارجاسپ و لشکرکشی عظیم توران به ایران بیت #23795
به جان زریر آن نبرده سوار / به جان گرانمایه اسفندیار
معنی: «به جان زریر، آن سوار جنگ‌آزموده، و به جان اسفندیارِ گران‌مایه سوگند می‌خورم،»
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23865
به پیش اندر آید گرفته کمند / نشسته بر اسفندیاری سمند
معنی: کمند در دست پیش می‌آید، در حالی که بر اسبی سمند چون اسب اسفندیار سوار است.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23903
بگرید برو زار و گردد نژند / برانگیزد اسفندیاری سمند
معنی: بر او به زاری می‌گرید و اندوهگین می‌شود، سپس اسب سمند خود را به شتاب می‌تازاند.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23909
بیاید پس آن فرخ اسفندیار / سپاه از پس پشت و یزدانش یار
معنی: پس از آن، اسفندیار فرخنده وارد کارزار می‌شود، در حالی که سپاه پشت سر اوست و خداوند یاور اوست.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23934
گریزد سرانجام سالار چین / از اسفندیار آن گو بافرین
معنی: در نهایت، فرمانروای چین (ارجاسپ) از برابر اسفندیار، آن پهلوان ستوده، می‌گریزد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23940
بدادش جهاندار پنجه هزار / سوار گزیده به اسفندیار
معنی: شهریار ایران پنجاه هزار سوار برگزیده را به اسفندیار سپرد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۱ - سخن دقیقی: آرایش سپاه ایران و توران برای نبرد بزرگ بیت #23983
بدو داد یک دست زان لشکرش / که شیری دلش بود و پیلی برش
معنی: یکی از جناح‌های سپاه را به اسفندیار داد؛ همان پهلوانی که دلی چون شیر و سینه‌ای چون پیل داشت.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۱ - سخن دقیقی: آرایش سپاه ایران و توران برای نبرد بزرگ بیت #23984
پس آگاهی آمد به اسفندیار / که کشته شد آن شاه نیزه گزار
معنی: به اسفندیار خبر رسید که زریر، آن شاه و نبردآزمای نیزه‌گذار، در میدان جنگ به شهادت رسیده است.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24157
کی نامور دست بر دست زد / بنالید ازان روزگاران بد
معنی: چون آن نامور جوان (اسفندیار) خبر را شنید، از فرط اندوه دست بر دست زد و بر روزگار بدسگال نالید.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24161
درفش و سرلشکر و جای خویش / برادرش را داد و خود رفت پیش
معنی: آن‌گاه اسفندیار درفش، فرماندهی لشکر و جایگاه خود را به برادرش سپرد و خود به پیشتازی رزم شتافت.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24165
به قلب اندر آمد به جای زریر / به صف اندر استاد چون نره شیر
معنی: او به قلب سپاه آمد و در جایگاه زریر قرار گرفت و مانند شیری ژیان در صف رزم ایستاد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24166
به پیش اندر آمد میان را ببست / گرفت آن درفش همایون به دست
معنی: او میان را برای نبرد محکم بست و آن درفش خجسته و همایون را به دست گرفت.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24167
برادرش بد پنج دانسته راه / همه از در تاج و همتای شاه
معنی: او پنج برادر دانشمند و کاردان داشت که همگی شایسته تاج و همتای شهریاران بودند.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24168
همه ایستادند در پیش اوی / که لشکر شکستن بدی کیش اوی
معنی: همگی در برابر او صف کشیدند؛ پهلوانانی که خویشتن را وقف شکستن لشکر دشمن کرده بودند.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24169
به آزادگان گفت پیش سپاه / که ای نامداران و گردان شاه
معنی: اسفندیار به آزادگان و پهلوانان سپاه گفت: «ای نامداران و گردان شاه!
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24170
بدین اندرون بود اسفندیار / که بانگ پدرش آمد از کوهسار
معنی: در میان این سخنان اسفندیار، بانگ خروشان پدرش گشتاسپ از فراز کوهسار طنین‌انداز شد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24178
به دین خدا ای گو اسفندیار / به جان زریر آن نبرده سوار
معنی: به دین خدای جهان سوگند ای اسفندیار دلاور، و به روان پاک زریر، آن سوار جنگاور
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24181
که چون بازگردم ازین رزمگاه / به اسفندیارم دهم تاج و گاه
معنی: چون از این رزمگاه بازگردم، تاج و تخت شهریاری را به اسفندیار واگذار خواهم کرد!
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24184
سپه را همه پیش رفتن دهم / ورا خسروی تاج بر سر نهم
معنی: سپاه را به او خواهم سپرد و تاج خسروی را بر سرش خواهم نهاد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24185
چنانچون پدر داد شاهی مرا / دهم همچنان پادشاهی ورا
معنی: همان‌گونه که پدرم پادشاهی را به من سپرد، من نیز شهریاری را به او خواهم بخشید!»
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۵ - سخن دقیقی: آگاهی اسفندیار از مرگ زریر و بر گرفتن درفش کاویان بیت #24186
چو اسفندیار آن گو تهمتن / خداوند اورنگ با سهم و تن
معنی: چون اسفندیار، آن پهلوان زورمند و دارنده شکوه و فر کیانی،
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۶ - سخن دقیقی: حملهٔ اسفندیار و سوگ بستور بر پیکر زریر بیت #24187
وزان سوی دیگر گو اسفندیار / همی کشتشان بی‌مر و بی‌شمار
معنی: از آن سوی دیگر میدان نیز اسفندیار پهلوان، لشکریان دشمن را بی‌شمار از دم تیغ می‌گذراند.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24243
پس آگاه کردند زان کارزار / پس شاه را فرخ اسفندیار
معنی: سپس اسفندیار فرخنده، فرزند شاه را از آن نبردگاه آگاه ساختند.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24254
همی تاختش تا بدیشان رسید / سر جادوان چون مر او را بدید
معنی: اسفندیار اسب تاخت تا به آنان رسید؛ چون سرکرده جادوگران (بیدرفش) او را دید،
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24255
بینداخت آن زهر خورده به روی / مگر کس کند زشت رخشنده روی
معنی: آن تیغ زهرآلود را به سوی صورت اسفندیار پرتاب کرد، به این امید که چهره درخشان او را زشت و تباه سازد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24257
نیامد برو تیغ زهر آبدار / گرفتش همان تیغ شاه استوار
معنی: آن تیغ زهرآلود بر او اثر نکرد و شاهزاده اسفندیار آن تیغ شاهانه را استوار در هوا بگرفت.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24258
زدش پهلوانی یکی بر جگر / چنان کز دگر سو برون کرد سر
معنی: ضربه پهلوانی بر جگرگاه او زد، چنان‌که سر تیغ از آن سوی بدنش بیرون آمد!
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24259
فرود آمد از باره اسفندیار / سلیح زریر آن گزیده سوار
معنی: اسفندیار از اسب فرود آمد و سلاح و جوشن زریر آن سوار برجسته را باز کرد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24261
ازان جادوی پیر بیرون کشید / سرش را ز نیمه‌تن اندر برید
معنی: سلاح را از تن آن جادوی پیر بیرون کشید و سرش را از میان تن برید!
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24262
نکو رنگ بارهٔ زریر و درفش / ببرد و سر بی‌هنر بیدرفش
معنی: اسب خوش‌رنگ زریر و درفش جمشیدی را همراه با سرِ بی‌هنرِ بیدرفش برداشت.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24263
که پیروز شد شاه و دشمن فگند / بشد بازآورد اسپ سمند
معنی: که شاهزاده پیروز شد و دشمن را بر خاک افکند و اسب سمند زریر را بازآورد!
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24265
شد آن شاهزاده سوار دلیر / سوی شاه برد آن سمند زریر
معنی: آن شاهزاده سوار دلاور (اسفندیار) رفت و آن اسب سمند زریر را به نزد شاه (گشتاسپ) آورد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24266
سر پیر جادوش بنهاد پیش / کشنده بکشت اینت آیین و کیش
معنی: سر آن جادوی پیر را پیش پای شاه نهاد و گفت: کشنده (زریر) خودش کشته شد؛ که آیین و دادِ دادگرانه همین است!
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24267
چو بازآورید آن گرانمایه کین / بر اسپ زریری برافگند زین
معنی: چون آن پهلوان گران‌مایه (اسفندیار) تصمیم به کین‌خواهی گرفت، بر اسب زرین‌رنگ خود زین نهاد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۸ - سخن دقیقی: تقسیم سپاه توسط اسفندیار و گریختن ارجاسپ بیت #24268
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: