🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی یزدگرد

❖
22 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۹ - پیشواز ماهوی سوری در مرز طوس، سپردن شاه کیانی بدو و آرزوی تخت در دل شبان
کوس نبرد و کوچ بربستند و کاروان پادشاهی از بست و نیشابور گذشت تا به مرز طوس رسید. خبر ورود سپاه و فرّ کیانی به گوش ماهوی سوری، مرزبان طوس رسید. او با لشکری انبوه از نیزه‌داران و زره‌‌پوشان به پیشواز روان شد. چون چشم ماهوی بر درفش بزرگ شاهی و شکوه کیانی افتاد، شتابان از باره خویش فرود آمد و در برابر شهریار رسم بندگی به جای آورد. او با دیدگانی پر از اشکِ آزرم، بر خاک گرم قدم نهاد، زمین را بوسه داد و نیایش ساخت.

فرخ‌زاد چون استقبال گرم و رده کشیدن سپاه ماهوی را دید، دلش از شادمانی آکنده گشت و رو به ماهوی پندهای فراوان گفت که: «اینک شاهنشاه از نژاد کیان را به تو می‌سپارم تا کمر به خدمت او ببندی. نبايد حتی نسیمی بر او بوزد که مایه رنجش وی گردد. مرا فروافتادن به راه ری در پیش است و نمی‌دانم کی بار دیگر تاج کیانی را خواهم دید؛ چه بسیار نامداران و گردان که در رزم با این نیزه‌داران عرب تباه شدند. پهلوانی چون رستم فرخ‌زاد که جهان خردمند نظیرش را ندیده بود، به دستِ آن نیزه‌داران تباه گشت. یزدان روان او را در بهشت جای دهد و بر دشمنانش درد و بلا نازل گرداند.»

ماهوی سوری پاسخ داد: «ای پهلوان، شاهنشاه فروغ دیدگان و روشنی روان من است. من این امانت و پیمان تو را با جان و دل پذیرفتم و شهریار سپهر برین را پاسدار خواهم بود.» پس فرخ‌زاد هرمزد، بر پایه فرمان شاه، راه ری را در پیش گرفت.

روزگاری بر این بگذشت و گردش چرخ گردون مهر و وفاداری را از مغز ماهوی بداندیش زدود. آن که خویشتن را چون شبانی بی‌مقدار می‌دید، هوای تخت و پادشاهی در سر پروراند. خویشتن را به بیماری زد تا از پرستش و خدمتگزاری شاه سر باز زند و زمینه خیانت و شوم‌بختی را فراهم آورد.
#1
وزان جایگه برکشیدند کوس
✦
ز بُست و نشاپور شد تا به طوس
#2
خبر یافت ماهوی سوری ز شاه
✦
که تا مرز طوس اندر آمد سپاه
#3
پذیره شدش با سپاه گران
✦
همه نیزه‌داران جوشن‌وران
#4
چو پیدا شد آن فر و اورند شاه
✦
درفش بزرگی و چندان سپاه
#5
پیاده شد از باره ماهوی زود
✦
بران کهتری بندگیها فزود
#6
همی‌رفت نرم از بر خاک گرم
✦
دو دیده پر از آب کرده ز شرم
#7
زمین را ببوسید و بردش نماز
✦
همی‌بود پیشش زمانی دراز
#8
فرخ‌زاد چون روی ماهوی دید
✦
سپاهی بران سان رده برکشید
#9
ز ماهوی سوری دلش گشت شاد
✦
برو بر بسی پندها کرد یاد
#10
که این شاه را از نژاد کیان
✦
سپردم تو را تا ببندی میان
#11
نباید که بادی برو بر جهد
✦
وگر خود سپاسی برو برنهد
#12
مرا رفت باید همی سوی ری
✦
ندانم که کی بینم این تاج کی
#13
که چون من فراوان به آوردگاه
✦
شد از جنگ آن نیزه‌داران تباه
#14
چو رستم سواری به گیتی نبود
✦
نه گوش خردمند هرگز شنود
#15
بدست یکی زاغ‌سر کشته شد
✦
به من بر چنین روز برگشته شد
#16
که یزدان ورا جای نیکان دهاد
✦
سیه‌زاغ را درد پیکان دهاد
#17
بدو گفت ماهوی کای پهلوان
✦
مرا شاه چشمست و روشن روان
#18
پذیرفتم این زینهار تو را
✦
سپهر تو را شهریار تو را
#19
فرخ‌زاد هرمزد زان جایگاه
✦
سوی ری بیامد به فرمان شاه
#20
برین نیز بگذشت چندی سپهر
✦
جدا شد ز مغز بداَندیش مهر
#21
شبان را همی تخت کرد آرزوی
✦
دگرگونه‌تر شد به آیین و خوی
#22
تن خویش یک چند بیمار کرد
✦
پرستیدن شاه دشوار کرد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: