🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی شیرویه

❖
59 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵ - رفتن بدخواهان نزد شیرویه، کشتن خسرو پرویز به دست مهرهرمزد و کشتار فرزندان دربند
چون شیرویه بر اورنگ شهریاری نشست، سایه بیم و اضطراب بر دربار سنگینی می‌کرد. آنان که در براندازی خسرو پرویـز دست داشتند، روز و شب از برگشتن روزگار و انتقام خسرو در هراس بودند. شیرویه شاهی خام و ترسو بود و تخت کیانی برایش دام بلا گشته بود. ستاره‌شناسان نیز پیش‌بینی می‌کردند که خورشید بزرگی و جلال آنان رو به غروب است.

سرانجام، سران سپاه و شورشیان بر شیرویه گرد آمدند و با لحنی تند و تهدیدآمیز گفتند: «دو شاه نمی‌توانند در یک شهر گنجانده شوند؛ یکی بر تخت و دیگری در بند! اگر رابطه پدر و پسر دگربار گرم شود، نخستین کسانی که سرشان بر باد می‌رود ما بندگانیم. باید کار خسرو را یک‌سره کنی.» شیرویه که خود را در چنگال ایشان اسیر و ناتوان می‌دید، از ترس تسلیم شد و پنهانی اجازه داد تا کسی را برای کشتن پدر بیابند.

اما هیچ مرد آزاده و نام‌آوری در سراسر جهان جرأت آن را نداشت که دست به خون خسروپرویز آلوده سازد؛ چرا که ریختن خون چنان شهریاری همچون آویختن کوهی گران بر گردن بود. سرانجام شورشیان در میان راه به مردی زشت‌روی، سیه‌چرده، با چشمانی کبود، تن خشک و پرمو و شکمی گرسنه برخوردند که نامش را کسی نمی‌دانست. این مرد تیره-روز به نزد زادفرخ رفت و پذیرفت که در ازای نان و دینار، این شوم‌ترین کار جهان را به انجام رساند. زادفرخ کیسه‌ای دینار و خنجری آبدیده به او داد و راهی کاخ خسرو کرد.

چون مهرهرمزد با خنجر برهنه وارد خوابگاه شاه شد، خسرو پرویـز با دیدن آن هیولای شوم لرزید و اشک از دیدگانش فرو ریخت. خسرو دریافت که اجلش به دست فرومایه‌ترین خلایق فرا رسیده است. وی از خادم خردسال خود خواست تا تشت زرین، آب پاک و جامه‌ای نو بیاورد. شاه مخلوع طهارت ساخت، زمزمه زمزم و باژ بر زبان آورد، به درگاه یزدان توبه کرد و چادری نو بر سر کشید تا چهره جانی قاتل را نبیند. مهرهرمزد در خانه را بست، سبک‌سار پیش آمد، جامه از تن شاه کنار زد و خنجر بر جگرگاه شاه جهان فرود آورد. خسرو پرویـز بر خویش پیچید و آهی سرد کشید و بر روی جامه‌هایش جان سپرد.

با انتشار خبر مرگ خسرو، بدخواهان به زندان هجوم بردند و پانزده فرزند بی‌گناه او را که در بند بودند، مظلومانه به قتل رساندند. شیرویه چون خبر قتل برادران را شنید، پنهانی گریست اما از ترس بزرگان دم برنیاورد و تنها نگهبانانی گماشت تا زن و فرزندان باقی‌مانده آنان را از گزند شورشیان پاس دارند. بدین گونه، شکوه و جلال بی‌نظیر پرویزپادشاه که در تاریخ ساسانیان همتا نداشت، به پایان آمد و جهان ناپایدار بار دیگر بی‌وفایی خویش را به نمایش گذاشت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: