بخش ۱ - پیام شیروی به خسرو زندانی: نکوهش گناهان، خواست پوزش و فال شوم بهی

#1

چو شیروی بنشست برتخت ناز

✦

به سر برنهاد آن کیی تاج آز

#2

برفتند گوینده ایرانیان

✦

برو خواندند آفرین کیان

#3

همی‌گفت هریک به بانگ بلند

✦

که ای پر هنر خسرو ارجمند

#4

چنان هم که یزدان تو را داد تاج

✦

نشستی به آرام بر تخت عاج

#5

بماناد گیتی به فرزند تو

✦

چنین هم به خویشان و پیوند تو

#6

چنین داد پاسخ بدیشان قباد

✦

که همواره پیروز باشید و شاد

#7

نباشیم تا جاودان بدکنش

✦

چه نیکو بود داد باخوش منش

#8

جهان را بداریم با ایمنی

✦

ببُریم کردار آهرمنی

#9

ز بایسته‌تر کار پیشی مرا

✦

که افزون بود فر و خویشی مرا

#10

پیامی فرستم به نزد پدر

✦

بگویم بدو این سخن در به در

#11

ز ناخوب کاری که او راندست

✦

برین گونه کاری به پیش آمدست

#12

به یزدان کند پوزش او از گناه

✦

گراینده گردد به آیین و راه

#13

بپردازم آن گه به کار جهان

✦

بکوشم به داد آشکار و نهان

#14

به جای نکوکار نیکی کنیم

✦

دل مرد درویش رانشکنیم

#15

دوتن بایدم راد و نیکوسخن

✦

کجا یاد دارند ز کار کهن

#16

بدان انجمن گفت کاین کارکیست

✦

ز ایرانیان پاک و بیدار کیست

#17

نمودند گردان سراسر به چشم

✦

دو استاد را گر نگیرند خشم

#18

بدانست شیروی کایرانیان

✦

که را برگزینند پاک از میان

#19

چو اشتاد و خراد برزین پیر

✦

دو دانا و گوینده و یادگیر

#20

بدیشان چنین گفت کای بخردان

✦

جهاندیده و کارکرده ردان

#21

مدارید کار جهان را به رنج

✦

که از رنج یابد سرافراز گنج

#22

دو داننده بی‌کام برخاستند

✦

پر از آب مژگان بیاراستند

#23

چو خراد بر زین و اشتاگشسپ

✦

به فرمان نشستند هر دو بر اسپ

#24

بدیشان چنین گفت کز دل کنون

✦

بباید گرفتن ره طیسفون

#25

پیامی رسانید نزد پدر

✦

سخن یادگیری همه در بدر

#26

بگویی که ما را نبد این گناه

✦

نه ایرانیان را بد این دستگاه

#27

که باد افرهٔ ایزدی یافتی

✦

چو از نیکوی روی بر تافتی

#28

یکی آنک ناباک خون پدر

✦

نریزد ز تن پاک زاده پسر

#29

نباشد همان نیز هم داستان

✦

که پیشش کسی گوید این داستان

#30

دگر آنک گیتی پر از گنج تست

✦

رسیده به هر کشوری رنج تست

#31

نبودی بدین نیز هم داستان

✦

پر از درد کردی دل راستان

#32

سدیگر که چندان دلیر و سوار

✦

که بود اندر ایران همه نامدار

#33

نبودند شادان ز فرزند خویش

✦

ز بوم و بر و پاک پیوند خویش

#34

یکی سوی چین بد یکی سوی روم

✦

پراگنده گشته به هر مرز و بوم

#35

دگر آنک قیصر بجای تو کرد

✦

ز هر گونه از تو چه تیمار خورد

#36

سپه داد و دختر تو را داد نیز

✦

همان گنج و با گنج بسیار چیز

#37

همی‌خواست دار مسیحا به روم

✦

بدان تا شود خرم آباد بوم

#38

به گنج تو از دار عیسی چه سود

✦

که قیصر به خوبی همی شاد بود

#39

ز بیچارگان خواسته بستدی

✦

ز نفرین به روی تو آمد بدی

#40

ز یزدان شناس آنچ آمدت پیش

✦

بر اندیش زان زشت کردار خویش

#41

بدان بد که کردی بهانه منم

✦

سخن را نخست آستانه منم

#42

به یزدان که از من نبد این گناه

✦

نجستم که ویران شود گاه شاه

#43

کنون پوزش این همه بازجوی

✦

بدین نامداران ایران بگوی

#44

ز هر بد که کردی به یزدان گرای

✦

کجا هست بر نیکوی رهنمای

#45

مگر مر تو را او بود دستگیر

✦

بدین رنجهایی که بودت گزیر

#46

دگر آنک فرزند بودت دو هشت

✦

شب و روز ایشان به زندان گذشت

#47

به در بر کسی ایمن از تو نخفت

✦

ز بیم تو بگذاشتندی نهفت

#48

چو بشنید پیغام او این دو مرد

✦

برفتند دلها پر از داغ و درد

#49

برین گونه تا کشور طیسفون

✦

همه دیده پرآب و دل پر ز خون

#50

نشسته بدر بر گلینوش بود

✦

که گفتی زمین زو پر از جوش بود

#51

همه لشکرش یک سر آراسته

✦

کشیده همه تیغ و پیراسته

#52

ابا جوشن و خود بسته میان

✦

همان تازی اسپان به برگستوان

#53

به جنگ اندرون گرز پولاد داشت

✦

همه دل پر از آتش و باد داشت

#54

چو خراد برزین و اشتاگشسپ

✦

فرود آمدند این دو دانا از اسپ

#55

گلینوش بر پای جست آن زمان

✦

ز دیدار ایشان ببد شادمان

#56

بجایی که بایست بنشاندشان

✦

همی مهتر نامور خواندشان

#57

سخن گوی خراد برزین نخست

✦

زبان را به آب دلیری بشست

#58

گلینوش را گفت فرخ قباد

✦

به آرام تاج کیان برنهاد

#59

به ایران و توران و روم آگهیست

✦

که شیروی بر تخت شاهنشهیست

#60

تواین جوشن و خود و گبر و کمان

✦

چه داری همی کیستت بد گمان

#61

گلینوش گفت ای جهاندیده مرد

✦

به کام تو بادا همه کارکرد

#62

که تیمار بردی ز نازک تنم

✦

کجا آهنین بود پیراهنم

#63

برین مهر بر آفرین خوانمت

✦

سزایی که گوهر برافشانمت

#64

نباشد به جز خوب گفتار تو

✦

که خورشید بادا نگهدار تو

#65

به کاری کجا آمدستی بگوی

✦

پس آنگه سخنهای من بازجوی

#66

چنین داد پاسخ که فرخ قباد

✦

به خسرو مرا چند پیغام داد

#67

اگر باز خواهی بگویم همه

✦

پیام جهاندار شاه رمه

#68

گلینوش گفت این گرانمایه مرد

✦

که داند سخنها همه یاد کرد

#69

ز لیکن مرا شاه ایران قباد

✦

بسی اندرین پند و اندرز داد

#70

که همداستانی مکن روز و شب

✦

که کس پیش خسرو گشاید دو لب

#71

مگر آنک گفتار او بشنوی

✦

اگر پارسی گوید ار پهلوی

#72

چنین گفت اشتاد کای شادکام

✦

من اندر نهانی ندارم پیام

#73

پیامیست کان تیغ بار آورد

✦

سر سرکشان در کنار آورد

#74

تو اکنون ز خسرو برین بارخواه

✦

بدان تا بگویم پیامش ز شاه

#75

گلینوش بشنید و بر پای جست

✦

همه بندها رابهم برشکست

#76

بر شاه شد دست کرده بکش

✦

چنان چون بباید پرستارفش

#77

بدو گفت شاها انوشه بدی

✦

مبادا دل تو نژند از بدی

#78

چو اشتاد و خراد برزین به شاه

✦

پیام آوریدند زان بارگاه

#79

بخندید خسرو به آواز گفت

✦

که این رای تو با خرد نیست جفت

#80

گرو شهریارست پس من کیم

✦

درین تنگ زندان ز بهر چیم

#81

که از من همی بار بایدت خواست

✦

اگر کژ گویی اگر راه راست

#82

بیامد گلینوش نزد گوان

✦

بگفت این سخن گفتن پهلوان

#83

کنون دست کرده بکش در شوید

✦

بگویید و گفتار او بشنوید

#84

دو مرد خردمند و پاکیزه‌گوی

✦

به دستار چینی بپوشید روی

#85

چو دیدند بردند پیشش نماز

✦

ببودند هر دو زمانی دراز

#86

جهاندار بر شادورد بزرگ

✦

نوشته همه پیکرش میش و گرگ

#87

همان زر و گوهر برو بافته

✦

سراسر یک اندر دگر تافته

#88

نهالیش در زیر دیبای زرد

✦

پس پشت او مسند لاژورد

#89

بهی تناور گرفته بدست

✦

دژم خفته بر جایگاه نشست

#90

چودید آن دو مرد گرانمایه را

✦

به دانایی اندر سرمایه را

#91

از آن خفتگی خویشتن کرد راست

✦

جهان آفریننده را یار خواست

#92

به بالین نهاد آن گرامی بهی

✦

بدان تا بپرسید ز هر دو رهی

#93

بهی زان دو بالش به نرمی بگشت

✦

بی‌آزار گردان ز مرقد گذشت

#94

بدین گونه تا شادورد مهین

✦

همی‌گشت تاشد به روی زمین

#95

به پویید اشتاد و آن برگرفت

✦

به مالیدش از خاک و بر سر گرفت

#96

جهاندار از اشتاد برگاشت روی

✦

بدان تا ندید از بهی رنگ و بوی

#97

بهی رانهادند بر شادورد

✦

همی‌بود برپای پیش این دو مرد

#98

پر اندیشه شد نامدار از بهی

✦

ندید اندر و هیچ فال بهی

#99

همانگه سوی آسمان کرد روی

✦

چنین گفت کای داور راست گوی

#100

که برگیرد آن راکه تو افگنی

✦

که پیوندد آن را که تو بشکنی

#101

چو از دوده‌ام بخت روشن بگشت

✦

غم آورد چون روشنایی گذشت

#102

به اشتاد گفت آنچ داری پیام

✦

ازان بی منش کودک زشت کام

#103

وزان بد سگالان که بی‌دانشند

✦

ز بی دانشی ویژه بی رامش‌اند

#104

همان زان سپاه پراگندگان

✦

پر اندیشه و تیره دل بندگان

#105

بخواهد شدن بخت زین دودمان

✦

نماند درین تخمه کس شادمان

#106

سوی ناسزایان شود تاج وتخت

✦

تبه گردد این خسروانی درخت

#107

نماند بزرگی به فرزند من

✦

نه بر دوده و خویش و پیوند من

#108

همه دوستان ویژه دشمن شوند

✦

بدین دوده بَدگوی و بَدتَن شوند

#109

نهان آشکارا بکرد این بهی

✦

که بی تو شود تخت شاهی تهی

#110

سخن هرچ بشنیدی اکنون بگوی

✦

پیامش مرا کمتر از آب جوی

#111

گشادند گویا زبان این دو مرد

✦

برآورد پیچان یکی باد سرد

پادشاهی شیرویه

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما