🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

آغاز کتاب

❖
31 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۷ - گفتار اندر ستایش پیغمبر
تنها دانش و دین است که آدمی را از تیرگی‌های گیتی به سرمنزل رستگاری می‌رساند. هر آن‌کس که خواهان دلی شادمان و رها از تنگدستی و غم است، باید گام در راه گفتار پیامبر خدا نهد و زنگار دل را به آب زلال فرامین او بشوید؛ همان خدایوند تنزیل و وحی که امر و نهی الهی بر دست او آشکار گشت.

خورشید روشنایی‌بخش پس از پیامبران بزرگ، بر هیچ‌کس نیکوتر از ابوبکر نتابید؛ آن‌گاه عمر اسلام را آشکار ساخت و جهان را چون باغ بهار آراست؛ و پس از آن عثمان گزین آمد، سالار شرم و خداترسی. سپس علی، جفت بتول، چهارمین بود که پیامبر گرامی او را به نیکی بسیار ستود و فرمود: «من شهر علمم و علی درِ آن است.» پیامبر آفتابِ فروزان است و صحابان چون ماهتاب درخشان، که به یک‌دگر پیوسته‌اند و راه راست را می‌نمایند.

در این میان، جانِ آگاهِ آدمی این جهان پهناور را چون دریایی تیره و خروشان می‌بیند که بادهای تند، موج‌های سهمگین بر آن افکنده‌اند. هفتاد و چند کشتی بر این دریا بادبان برافراشته‌اند؛ اما در میان آن‌ها، یکی کشتی پهن و آراسته چون عروس جلوه‌گری می‌کند که پیامبر با علی و خاندان پاکش بر آن نشسته‌اند. خردمندی که از دور به این دریای بی کرانه نگرد، داند که هیچ‌کس از خشم موج‌ها رهایی نیابد؛ پس با خود گوید: «اگر در کنار پیامبر و وصی او غرق شوم، دو یار باوفا خواهم داشت؛ همان سرورِ تاج و درفش و بهشت که مالک جوی‌های شهد و شیر و چشمه‌سارهای زلال است.»

هر که چشم به سرای باقی دارد، باید در کنار پیامبر و علی جای گیرد. این دین و راهِ جاودانه است؛ بر این آیین زادن و بر همین اندیشه گذشتن و خاک پای حیدر بودن. هر دلی که از این راه کژ گردد، خود بزرگ‌ترین دشمن خویشتن است و بغض علی جز در جانِ تیره و ناسره راه نیابد. پس نباید جهان را به بازی گرفت، بلکه باید با نیک‌نامان همراه شد و گام در راه نیکی نهاد، در راهی که ژرفا و کرانه‌های آن از فزونی شکوه‌اش ناپیداست.
#1
تو را دانش و دین رهاند درست
✦
درِ رستگاری ببایدت جست
#2
وگر دل نخواهی که باشد نژند
✦
نخواهی که دائم بُوی مستمند
#3
به گفتارِ پیغمبرت راه جوی
✦
دل از تیرگی‌ها بدین آب شوی
#4
چه گفت آن خداوند تنزیل و وحی
✦
خداوند امر و خداوند نهی
#5
که خورشید بعد از رسولانِ مِه
✦
نتابید بر کس ز بوبکر بِه
#6
عمر کرد اسلام را آشِکار
✦
بیاراست گیتی چو باغِ بهار
#7
پس از هر دو آن بود عثمان گزین
✦
خداوند شرم و خداوند دین
#8
چهارم علی بود جفت بتول
✦
که او را به خوبی ستاید رسول
#9
که من شهر علمم علیم در است
✦
درستْ این سخنْ قولِ پیغمبر است
#10
گواهی دهم کاین سخن‌ها از اوست
✦
تو گویی دو گوشم پُرِ آوازِ اوست
#11
علی را چنین گفت و دیگر همین
✦
کز ایشان قوی شد به هر گونه دین
#12
نبیّْ آفتاب و صحابان چو ماه
✦
به هم‌بستهٔ یک‌دگر راست راه
#13
منم بندهٔ اهل بیت نبی
✦
ستایندهٔ خاک پای وصی
#14
حکیمْ این جهان را چو دریا نهاد
✦
برانگیخته موج از او تندباد
#15
چو هفتاد کشتی بر او ساخته
✦
همه بادبان‌ها بر افراخته
#16
یکی پهنْ کشتی به سانِ عروس
✦
بیاراسته همچو چشم خروس
#17
محمّد بدو اندرون با علی
✦
همان اهل بیتِ نبیّ و ولی
#18
خردمند کز دور دریا بدید
✦
کرانه نه پیدا و بن ناپدید
#19
بدانست کو موج خواهد زدن
✦
کس از غرق بیرون نخواهد شدن
#20
به دل گفت اگر با نبی و وصی
✦
شوم غرقه دارم دو یار وفی
#21
همانا که باشد مرا دستگیر
✦
خداوند تاج و لوا و سریر
#22
خداوندِ جویِ می و انگبین
✦
همان چشمهٔ شیر و ماءِ معین
#23
اگر چشم داری به دیگر سرای
✦
به نزد نبی و علی گیر جای
#24
گرت زین بد آید گناهِ من است
✦
چنین است و اینْ دین و راهِ من است
#25
بر این زادم و هم بر این بُگْذرم
✦
چنان دان که خاکِ پیِ حیدرم
#26
دلت گر به راه خطا مایل است
✦
تو را دشمن اندر جهانْ خودْ دل است
#27
نباشد جز از بی‌پدر دشمنش
✦
که یزدان به آتش بسوزد تنش
#28
هر آنکس که در جانش بغض علی‌ست
✦
از او زارتر در جهان زار کیست؟
#29
نگر تا نداری به بازی جهان
✦
نه برگردی از نیک‌ پی همرهان
#30
همه نیکی‌ات باید آغاز کرد
✦
چو با نیک‌نامان بُوی هم‌نورد
#31
از این در سخن چند رانم همی
✦
همانا کَرانش ندانم همی

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: