🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی اردشیر نکوکار

❖
17 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
پادشاهی اردشیر نکوکار
چون شاپور بزرگ از جهان درگذشت، برادرش اردشیر بر گاه شهریاری نشست و آن تخت آراسته به یادگار شاپور پیر را روشنی بخشید. اردشیر کمر به داد بست و بزرگان و ایرانیان را فراخواند و آنان را بر پایگاه تخت زرین بنشاند.

اردشیر در نخستین سخن خود با بزرگان گفت: «از گردش چرخ بلند نمی‌خواهم که گزندی به هیچ‌یک از بندگان خدا برسد. اگر جهان با خواسته ما رام و سازگار شود، مردم هم تندی و قاطعیت ما را خواهند دید و هم آرامش و مهر ما را؛ و اگر روزگار با ما نسازد، ما خود را با نبردها و دگرگونی‌های جهان سازگار می‌سازیم. برادرم شاپور این جهان پهناور را به من سپرد، زیرا فرزندش هنوز خردسال بود. بر روان پاک او آفرین می‌فرستم که زمین را از وجود بدسگالان و دشمنان پاک ساخت. هرگاه شاپور، فرزند شاپور، به سن رشد برسد و بالنده گردد و شایسته تاج و تخت شود، من گاه، تاج و سپاه را به او خواهم سپرد، چرا که پیمان من با شاپور شاه چنین بود و من تنها امانت‌دار و کارگزار این تخت به یادگار از او هستم.»

آنگاه مردم و بزرگان را به دادگری و زنده نگه داشتن آیین‌های نیکو فراخواند و یادآور شد که آنچه خورده‌ایم و گذرانده‌ایم گذشته است و چون آدمی بمیرد، تمام رنج‌های دنیا بر باد خواهد رفت.

اردشیر به مدت ده سال گیتی را به راستی و داد اداره کرد. در این مدت از هیچ‌کس باژ و ساو و خراج نگرفت و حکومت را بر مردم رایگان ساخت. از همین روی، مردم او را «نکوکار» نامیدند، زیرا همگان در دوران او در آسایش و رفاه زیستند. چون شاپور جوان به سن شایستگی تاج و گاه رسید، اردشیر دلاور بر سر پیمان خویش ایستاد و کلاه شهریاری را با مردانگی و بزرگواری به برادرزاده سپرد و خردمندانه دست از پادشاهی کشید.
#1
چو بنشست بر گاه شاه اردشیر
✦
بیاراست آن تخت شاپور پیر
#2
کمر بست و ایرانیان را بخواند
✦
بر پایهٔ تخت زرین نشاند
#3
چنین گفت کز دور چرخ بلند
✦
نخواهم که باشد کسی را گزند
#4
جهان گر شود رام با کام من
✦
ببینند تیزی و آرام من
#5
ور ایدونک با ما نسازد جهان
✦
بسازیم ما با جهان جهان
#6
برادر جهان ویژه ما را سپرد
✦
ازیرا که فرزند او بود خرد
#7
فرستم روان ورا آفرین
✦
که از بدسگالان بشست او زمین
#8
چو شاپور شاپور گردد بلند
✦
شود نزد او گاه و تاج ارجمند
#9
سپارم بدو گاه و تاج و سپاه
✦
که پیمان چنین کرد شاپور شاه
#10
من این تخت را پایکار وی‌ام
✦
همان از پدر یادگار وی‌ام
#11
شما یکسره داد یاد آورید
✦
بکوشید و آیین و داد آورید
#12
چنان دان که خوردیم و بر ما گذشت
✦
چو مردی همه رنج ما باد گشت
#13
چو ده سال گیتی همی داشت راست
✦
بخورد و ببخشید چیزی که خواست
#14
نجست از کسی باژ و ساو و خراج
✦
همی رایگان داشت آن گاه و تاج
#15
مر او را نکوکار زان خواندند
✦
که هرکس تن‌آسان ازو ماندند
#16
چو شاپور گشت از در تاج و گاه
✦
مر او را سپرد آن خجسته کلاه
#17
نگشت آن دلاور ز پیمان خویش
✦
به مردی نگه داشت سامان خویش

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: