🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی نرسی بهرام

❖
24 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
پادشاهی نرسی بهرام
چون نرسی بر تخت عاج کیانی تکیه زد و دیهیم شاهنشاهی بر سر نهاد، بزرگان و سپهبدان کشور در حالی که هنوز سوگوار درگذشت بهرام بودند، با نثارها و هدایای گران‌سنگ به پیشگاهش شتافتند. نرسی بزرگان را آفرین خواند و یادآور شد که آفرینش و سرنوشت گیتی، در آشکار و نهان، تنها به خواست پروردگار جهان است؛ اوست که خرد، آزرم، جوانمردی، دادگری و گفتار نرم را به آدمیان بخشیده است. نرسی خردمندی را بالاترین گوهر دانست و یادآور شد که خردمند چون با کسی پیوند دوستی بندد، با او هم‌دل و یک‌جان می‌گردد. او نیکی را سرچشمه توانایی، و دلیری را زاییده هوشیاری خواند و سستی و کاهلی را ناشی از بددلی و مایه تباهی نام و ننگ دانست.

نرسی نه سال با داد و تدبیر بر جهان فرمان راند و سخنان خردمندانه‌اش مایه آبادی و آسایش گیتی گشت. اما چون زمانه دگرگون شد و روزگارش به پایان رسید، آن سپهبد پولادین‌اراده در برابر چنگال مرگ چون موم نرم گردید. فرزند جوانش، شاه اورمزد، که در زیبایی و فروغ چون ماهی در شب تاریک و لاله‌ای در میان سبزه می‌درخشید، بر بالین پدر حاضر شد. نرسی چشم بر فرزند گشود و او را اندرز داد که هرگز دست به بدی نآلوید، چرا که جانشین بهرام و نرسی است و شایسته تاج و تخت؛ از او خواست که دادگری پیشه سازد تا تاج شاهی بر او نگرید و دل انجمن از ستمش نتاپد. نرسی فرزند را یادآور شد که فرجامِ همه، گذشتن از این خاک است و باید چنان زیست که در روز شمار، پاسخی نیک در پیشگاه پروردگار داشت. چون اندرزها به پایان رسید، نرسی چادر بر سر کشید، آهی سرد از سینه برآورد و روانش به جهانی دیگر پرکشید؛ چنان که گویی هرگز نرسیی بر آن تخت و کرسی ننشسته بود.
#1
چو نرسی نشست از بر تخت عاج
✦
به سر بر نهاد آن سزاوار تاج
#2
همه مهتران با نثار آمدند
✦
ز درد پدر سوکوار آمدند
#3
بریشان سپهدار کرد آفرین
✦
که ای مهربانان باداد و دین
#4
بدانید کز کردگار جهان
✦
چنین رفت کار آشکار و نهان
#5
که ما را فزونی خرد داد و شرم
✦
جوانمردی و داد و آواز نرم
#6
همان ایمنی شادمانی بود
✦
کرا ز اخترش مهربانی بود
#7
خردمند مرد ار ترا دوست گشت
✦
چنان دان که با تو ز یک پوست گشت
#8
تو کردار خوب از توانا شناس
✦
خرد نیز نزدیک دانا شناس
#9
دلیری ز هشیار بودن بود
✦
دلاور به جای ستودن بود
#10
هرانکس که بگریزد از کارکرد
✦
ازو دور شد نام و ننگ و نبرد
#11
همان کاهلی مردم از بددلیست
✦
هم‌آواز آن بددلی کاهلیست
#12
همی زیست نه سال با رای و پند
✦
جهان را سخن گفتنش سودمند
#13
چو روزش فراز آمد و بخت شوم
✦
شد آن ترگ پولاد بر سان موم
#14
دوان شد به بالینش شاه اورمزد
✦
به رخشانی لاله اندر فرزد
#15
که فرزند آن نامور شاه بود
✦
فرزوان چو در تیره شب ماه بود
#16
بدو گفت کای نازدیده جوان
✦
مبر دست سوی بدی تا توان
#17
تو از جای بهرام و نرسی به بخت
✦
سزاوار تاجی و زیبای تخت
#18
بدین زور و بالا و این فر و یال
✦
بهر دانش از هرکسی بی‌همال
#19
مبادا که تاج از تو گریان شود
✦
دل انجمن بر تو بریان شود
#20
جهان را به آیین شاهان بدار
✦
چو آمختی از پاک پروردگار
#21
به فرجام هم روز تو بگذرد
✦
سپهر روانت به پی بسپرد
#22
چنان رو که پرسند پاسخ کنی
✦
به پاسخ‌گری روز فرخ کنی
#23
بگفت این و چادر به سر درکشید
✦
یکی بادسرد از جگر برکشید
#24
همان روز گفتی که نرسی نبود
✦
همان تخت و دیهیم و کرسی نبود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: