بخش ۱ - نشستن شاپور بر تخت داد، سخن در خرد و داد و تازه شدن رسم اردشیر
#1
چو شاپور بنشست بر تخت داد
✦
کلاه دلفروز بر سر نهاد
#2
شدند انجمن پیش او بخردان
✦
بزرگان فرزانه و موبدان
#3
چنین گفت کای نامدار انجمن
✦
بزرگان پردانش و رای‌زن
#4
منم پاک فرزند شاه اردشیر
✦
سرایندهٔ دانش و یادگیر
#5
همه گوش دارید فرمان من
✦
مگردید یکسر ز پیمان من
#6
وزین هرچ گویم پژوهش کنید
✦
وگر خام گویم نکوهش کنید
#7
چو من دیدم اکنون به سود و زیان
✦
دو بخشش نهاده شد اندر میان
#8
یکی پادشا پاسبان جهان
✦
نگهبان گنج کهان و مهان
#9
وگر شاه با داد و فرخ پیست
✦
خرد بی‌گمان پاسبان ویست
#10
خرد پاسبان باشد و نیک‌خواه
✦
سرش برگذارد ز ابر سیاه
#11
همه جستنش داد و دانش بود
✦
ز دانش روانش به رامش بود
#12
دگر آنک او بآزمون خرد
✦
بکوشد بمردی و گرد آورد
#13
به دانش ز یزدان شناسد سپاس
✦
خنک مرد دانا و یزدان‌شناس
#14
به شاهی خردمند باشد سزا
✦
به جای خرد زر شود بی‌بها
#15
توانگر شود هرک خشنود گشت
✦
دل آرزو خانهٔ دود گشت
#16
کرا آرزو بیش تیمار بیش
✦
بکوش ونیوش و منه آز پیش
#17
به آسایش و نیک‌نامی گرای
✦
گریزان شو از مرد ناپاک رای
#18
به چیز کسان دست یازد کسی
✦
که فرهنگ بهرش نباشد بسی
#19
مرا بر شما زان فزونست مهر
✦
که اختر نماید همی بر سپهر
#20
همان رسم شاه بلند اردشیر
✦
بجای آورم با شما ناگزیر
#21
ز دهقان نخواهم جز از سی یکی
✦
درم تا به لشکر دهم اندکی
#22
مرا خوبی و گنج آباد هست
✦
دلیری و مردی و بنیاد هست
#23
ز چیز کسان بی‌نیازیم نیز
✦
که دشمن شود مردم از بهر چیز
#24
بر ما شما را گشتاده‌ست راه
✦
به مهریم با مردم نیک‌خواه
#25
بهر سو فرستیم کارآگهان
✦
بجوییم بیدار کار جهان
#26
نخواهیم هرگز به جز آفرین
✦
که بر ما کنند از جهان‌آفرین
#27
مهان و کهان پاک برخاستند
✦
زبان را به خوبی بیاراستند
#28
به شاپور بر آفرین خواندند
✦
زبرجد به تاجش برافشاندند
#29
همی تازه شد رسم شاه اردشیر
✦
بدو شاد گشتند برنا و پیر
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.