🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود

❖
21 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - نبرد یک‌هفتهٔ اسکندر و دارا، گریز سپاه ایران و پیروزی بر لب رود
چون خورشید زرین از پشت کوهسار برآمد و گیتی را چون چراغی درخشان تابناک ساخت، داراشاه سپاه بی‌شمار خود را از گذرگاه رود فرات گذرانید و بر دشت هامون کشید؛ لشکری آن‌چنان گران که برگان گیاهان زمین در برابر آن ناچیز می‌نمود. اسکندر چون از فراز آمدن آن رمح‌داران آگاه گشت، غو برآورد، کوس نبرد برنواخت و گردان خویش را به کین‌خواهی به راه افکند. دو لشکر بی‌کرانه که گیتی همانندشان را ندیده بود، رو در روی یکدیگر صف آراستند؛ تلالو خنجرهای هندی و برگستوان‌های آهنین، زمین را چون دریایی از جوشن و گرد کوه ساخت. پیلان جنگی پرمهابت در پیشاپیش صفوف به حرکت درآمدند و سواران جانباز از پس آنان به کینه‌توزی رزم آغاز کردند.

هفت روز تمام، صفوف رزم‌آوران پرخاشجوی سینه به سینه هم خروشان بودند و خروش بوق‌ها، درای‌های هندی و چرنگیدن گرزهای گران، دل کوه‌ها را از جای می‌برند. گرد رزم چنان بر آسمان نشست که چهره خورشید لاژوردین گشت و هوای رزمگاه چون خون جوشید. در روز هشتم، گردی تیره‌گون رخسار زمین را پوشاند و بر برز و بالای سپاه ایران تاریکی فرو افتاد. دلیری از چنگ ایرانیان گسیخت و لشکریان دارا پای از رزمگاه برکشیده و رو به گریز نهادند. سپاه اسکندر به تعقیب آنان شتافتند؛ گروهی غرق در سوگ و خواری و گروهی دیگر شادمان از فتح و کامکاری. اسکندر تا لب رود پیش تاخت و ایرانیان بی‌شماری در دم تیغ افتادند. بدان هنگام که غبار رزم فرو نشست، اسکندر بر لب آب ایستاد، فرمان به گذشتن از رود داد و پرچم پیروزی را بر آن رزمگاه برافراشت.
#1
چو خورشید برزد سر از کوه و راغ
✦
زمین شد به کردار زرین چراغ
#2
جهاندار دارا سپه برگرفت
✦
جهان چادر قیر بر سرگرفت
#3
بیاورد لشکر ز رود فرات
✦
به هامون سپه بیش بود از نبات
#4
سکندر چو بشنید کامد سپاه
✦
بزد کوس و آورد لشکر به راه
#5
دو لشکر که آن را کرانه نبود
✦
چو اسکندر اندر زمانه نبود
#6
ز ساز و ز گردان هر دو گروه
✦
زمین همچو دریا بد و گرد کوه
#7
ز خفتان وز خنجر هندوان
✦
ز بالا و اسپ وز برگستوان
#8
دو رویه سپه برکشیدند صف
✦
ز خنجر همی یافت خورشید تف
#9
به پیش سپاه آوریدند پیل
✦
جهان شد به کردار دریای نیل
#10
سواران جنگ از پس و پیل پیش
✦
همه برگرفته دل از جان خویش
#11
تو گفتی هوا خون خروشد همی
✦
زمین از خروشش بجوشد همی
#12
ز بس نالهٔ بوق و هندی درای
✦
همی کوه را دل برآمد ز جای
#13
ز آواز اسپان و بانگ سران
✦
چرنگیدن گرزهای گران
#14
تو گفتی زمین کوه جنگی شدست
✦
ز گرد آسمان روی زنگی شدست
#15
به یک هفته گردان پرخاشجوی
✦
به روی اندر آورده بودند روی
#16
بهشتم برآمد یکی تیره گرد
✦
بران سان که خورشید شد لاژورد
#17
بپوشید دیدار ایران سپاه
✦
گریزان برفتند از آن رزمگاه
#18
سپاه سکندر پس اندر دمان
✦
یکی پرغم و دیگری شادمان
#19
سکندر بشد تا لب رودبار
✦
بکشتند ز ایرانیان بی‌شمار
#20
سپاه از لب رود برگاشتند
✦
بفرمود تا رود بگذاشتند
#21
به پیروزی آمد بران رزمگاه
✦
کجا پیش بود آن گزیده سپاه

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: