بخش ۷ - تاج‌گذاری داراب به دست همای، آشکار کردن نسب و پاداش گازران

برای یک هفته، درهای بارگاه همای چهرزاد فرو بسته شد و پرده‌ها برافتاد. شهریار بانوی ایران تختی زرین و دو کرسی از پیروزه و لاژورد برپا ساخت و تاجی مرصع و جامه‌هایی خسروانی که با زر و گوهرهای گران‌بها بافته شده بود آماده نمود. اختربینان در پیشگاه او به محاسبه کواکب نشستند تا فرخنده‌ترین زمان را برگزینند. چون بامداد روز شهریور از ماه بهمن فرا رسید، همای، داراب را به حضور خواند.

چون داراب به ایوان شاهی نزدیک شد، همای از دور به پیشواز آمد و در برابر فرزند نیایش کرد. جام‌هایی پر از یاقوت سرخ و زرد بر او افشاند و اشک زلال از دیدگان فروریخت. پس پسر خویش را در آغوش فشرد، رخسار او را بوسید و او را بر تخت کیانی نشاند. همای تاج شاهی را بر تارک داراب نهاد و جهان را به پادشاهی او مژده داد. او از گذشته‌ها و رها کردن فرزند در آب پوزش خواست و جوانی و بی‌تجربگی خویش را عذر آورد. داراب مادر خردمند خویش را بخشود و آفرین خواند و از یزدان پاک برای او شادمانی طلب کرد.

سپس موبدان و بزرگان سپاه گرد آمدند؛ همای راز سرپوشیده را آشکار ساخت و داراب را تنها یادگار شاه بهمن و فرمانروای برحق ایران معرفی نمود. کاخ از بانگ شادمانی لرزید و موبدان نثارها بر پای داراب افشاندند. همای شاهی سی‌ودو ساله خویش را به فرزند سپرد. در این میان، گازر و همسرش فراز آمدند و داراب، پاسِ پرورشِ خویش را با ده بدره زر، جامی پرگوهر و جامه‌های گران‌بها داد و با مزاحی شیرین به گازر گفت تا همواره اندیشه‌اش را هوشیار دارد مگر کودکی دیگر در صندوق بر آب یابد! گازر شادمان و سپاسگزار به زندگی و دکان خویش بازگشت.

ز درگاه پرده فروهشت شاه

✦

به یک هفته کس را ندادند راه

جهاندار زرین یکی تخت کرد

✦

دو کرسی ز پیروزه و لاژورد

یکی تاج پرگوهر شاهوار

✦

دو یاره یکی طوق گوهرنگار

همه جامهٔ خسروانی به زر

✦

درو بافته چند گونه گهر

نشسته ستاره‌شمر پیش شاه

✦

ز اختر همی کرد روزی نگاه

به شهریور بهمن از بامداد

✦

جهاندار داراب را بار داد

یکی جام پر سرخ یاقوت کرد

✦

یکی دیگری پر ز یاقوت زرد

چو آمد به نزدیک ایوان فراز

✦

همای آمد از دور و بردش نماز

برافشاند آن گوهر شاهوار

✦

فرو ریخت از دیده خون برکنار

#10

پسر را گرفت اندر آغوش تنگ

✦

ببوسید و ببسود رویش به چنگ

#11

بیاورد و بر تخت زرین نشاند

✦

دو چشمش ز دیدار او خیره ماند

#12

چو داراب بر تخت شاهی نشست

✦

همای آمد و تاج شاهی به دست

#13

بیاورد و بر تارک او نهاد

✦

جهان را به دیهیم او مژده داد

#14

چو از تاج دارا فروزش گرفت

✦

هما اندران کار پوزش گرفت

#15

به داراب گفت آنچ اندر گذشت

✦

چنان دان که بر ما همه بادگشت

#16

جوانی و گنج آمد و رای زن

✦

پدر مرده و شاه بی‌رای‌زن

#17

اگر بد کند زو مگیر آن به دست

✦

که جز تخت هرگز مبادت نشست

#18

چنین داد پاسخ به مادر جوان

✦

که تو هستی از گوهر پهلوان

#19

نباشد شگفت ار دل آید به جوش

✦

به یک بد تو چندین چه داری خروش

#20

جهان‌آفرین از تو خشنود باد

✦

دل بدسگالانت پر دود باد

#21

ز من یادگاری بود این سخن

✦

که هرگز نگردد به دفتر کهن

#22

برو آفرین کرد فرخ همای

✦

که تا جای باشد تو بادی به جای

#23

بفرمود تا موبد موبدان

✦

بخواند ز هر کشوری بخردان

#24

هم از لشکر آنکس که بد نامدار

✦

سرافراز شیران خنجرگزار

#25

بفرمود تا خواندند آفرین

✦

به شاهی بران نامدار زمین

#26

چو بر تاج شاه آفرین خواندند

✦

بران تخت بر گوهر افشاندند

#27

بگفت آنک اندر نهان کرده بود

✦

ازان کرده بسیار غم خورده بود

#28

بدانید کز بهمن شهریار

✦

جزین نیست اندر جهان یادگار

#29

به فرمان او رفت باید همه

✦

که او چون شبانست و گردان رمه

#30

بزرگی و شاهی و لشکر وراست

✦

بدو کرد باید همی پشت راست

#31

به شادی خروشی برآمد ز کاخ

✦

که نورسته دیدند فرخنده شاخ

#32

ببردند چندان ز هر سو نثار

✦

که شد ناپدید اندران شهریار

#33

جهان پر شد از شادمانی و داد

✦

کسی را نیامد ازان رنج یاد

#34

همای آن زمان گفت با موبدان

✦

که ای نامور باگهر بخردان

#35

به سی و دو سال آنک کردم به رنج

✦

سپردم بدو پادشاهی و گنج

#36

شما شاد باشید و فرمان برید

✦

ابی رای او یک نفس مشمرید

#37

چو داراب از تخت کی گشت شاد

✦

به آرام دیهیم بر سر نهاد

#38

زن گازر و گازر آمد دوان

✦

بگفتند کای شهریار جوان

#39

نشست کیی بر تو فرخنده باد

✦

سر بدسگالان تو کنده باد

#40

بفرمود داراب ده بدره زر

✦

بیارند پرمایه جامی گهر

#41

ز هر جامه‌ای تخته فرمود پنج

✦

بدادند آنرا که او دید رنج

#42

بدو گفت کای گازر پیشه‌دار

✦

همیشه روان را به اندیشه دار

#43

مگر زاب صندوق یابی یکی

✦

چو دارا بدو اندرون کودکی

#44

برفتند یک لب پر از آفرین

✦

ز دادار بر شهریار زمین

#45

کنون اختر گازر اندرگذشت

✦

به دکان شد و برد اشنان به دشت

پادشاهی همای چهرزاد سی و دو سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما