✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی کیخسرو شصت سال بود

❖

58 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱ - داد کیخسرو و آبادانی ایران، آمدن رستم و زال از نیمروز و دیدار اشک‌بار بر یاد سیاوش

به پالیز چون برکشد سرو شاخ

✦

سر شاخ سبزش برآید ز کاخ

به بالای او شاد باشد درخت

✦

چو بیندش بینادل و نیک‌بخت

سزد گر گمانی برد بر سه چیز

✦

کزین سه گذشتی چه چیزست نیز

هنر با نژادست و با گوهر است

✦

سه چیزست و هر سه به‌بنداندرست

هنر کی بود تا نباشد گهر

✦

نژاده بسی دیده‌ای بی‌هنر

گهر آنک از فر یزدان بود

✦

نیازد به بد دست و بد نشنود

نژاد آنک باشد ز تخم پدر

✦

سزد کاید از تخم پاکیزه بر

هنر گر بیاموزی از هر کسی

✦

بکوشی و پیچی ز رنجش بسی

ازین هر سه گوهر بود مایه‌دار

✦

که زیبا بود خلعت کردگار

#10

چو هر سه بیابی خرد بایدت

✦

شناسندهٔ نیک و بد بایدت

#11

چو این چار با یک تن آید بهم

✦

براساید از آز وز رنج و غم

#12

مگر مرگ کز مرگ خود چاره نیست

✦

وزین بدتر از بخت پتیاره نیست

#13

جهانجوی از این چار بد بی‌نیاز

✦

همش بخت سازنده بود از فراز

#14

سخن راند گویا بدین داستان

✦

دگر گوید از گفتهٔ باستان

#15

کنون بازگردم به آغاز کار

✦

که چون بود کردار آن شهریار

#16

چو تاج بزرگی بسر برنهاد

✦

ازو شاد شد تاج و او نیز شاد

#17

به هر جای ویرانی آباد کرد

✦

دل غمگنان از غم آزاد کرد

#18

از ابر بهاران ببارید نم

✦

ز روی زمین زنگ بزدود غم

#19

جهان گشت پر سبزه و رود آب

✦

سر غمگنان اندر آمد به خواب

#20

زمین چون بهشتی شد آراسته

✦

ز داد و ز بخشش پر از خواسته

#21

چو جم و فریدون بیاراست گاه

✦

ز داد و ز بخشش نیاسود شاه

#22

جهان شد پر از خوبی و ایمنی

✦

ز بد بسته شد دست اهریمنی

#23

فرستادگان آمد از هر سوی

✦

ز هر نامداری و هر پهلوی

#24

پس آگاهی آمد سوی نیمروز

✦

بنزد سپهدار گیتی‌فروز

#25

که خسرو ز توران به ایران رسید

✦

نشست از بر تخت کو را سزید

#26

بیاراست رستم به دیدار شاه

✦

ببیند که تا هست زیبای گاه

#27

ابا زالِ سامِ نریمان بهم

✦

بزرگان کابل همه بیش و کم

#28

سپاهی که شد دشت چون آبنوس

✦

بدرید هر گوش ز اوای کوس

#29

سوی شهر ایران گرفتند راه

✦

زواره فرامرز و پیل و سپاه

#30

به پیش اندرون زال با انجمن

✦

درفش بنفش از پس پیلتن

#31

پس آگاهی آمد بر شهریار

✦

که آمد ز ره پهلوان سوار

#32

زواره فرامرز و دستان سام

✦

بزرگان که هستند با جاه و نام

#33

دل شاه شد زان سخن شادمان

✦

سراینده را گفت کاباد مان

#34

که اویست پروردگار پدر

✦

وزویست پیدا به گیتی هنر

#35

بفرمود تا گیو و گودرز و طوس

✦

برفتند با نای رویین و کوس

#36

تبیره برآمد ز درگاه شاه

✦

همه برنهادند گردان کلاه

#37

یکی لشکر از جای برخاستند

✦

پذیره شدن را بیاراستند

#38

ز پهلو به پهلو پذیره شدند

✦

همه با درفش و تبیره شدند

#39

برفتند پیشش به دو روزه راه

✦

چنین پهلوانان و چندین سپاه

#40

درفش تهمتن چو آمد پدید

✦

به خورشید گرد سپه بردمید

#41

خروش آمد و نالهٔ بوق و کوس

✦

ز قلب سپه گیو و گودرز و طوس

#42

به پیش گو پیلتن راندند

✦

به شادی برو آفرین خواندند

#43

گرفتند هر سه ورا در کنار

✦

بپرسید شیراوژن از شهریار

#44

ز رستم سوی زال سام آمدند

✦

گشاده دل و شادکام آمدند

#45

نهادند سوی فرامرز روی

✦

گرفتند شادی به دیدار اوی

#46

وزان جایگه سوی شاه آمدند

✦

به دیدار فرخ کلاه آمدند

#47

چو خسرو گو پیلتن را بدید

✦

سرشکش ز مژگان به رخ بر چکید

#48

فرود آمد از تخت و کرد آفرین

✦

تهمتن ببوسید روی زمین

#49

به رستم چنین گفت کای پهلوان

✦

همیشه بدی شاد و روشن‌روان

#50

به گیتی خردمند و خامش تویی

✦

که پروردگار سیاوش تویی

#51

سر زال زان پس به بر در گرفت

✦

ز بهر پدر دست بر سر گرفت

#52

گوان را به تخت مهی برنشاند

✦

بریشان همی نام یزدان بخواند

#53

نگه کرد رستم سرو پای اوی

✦

نشست و سخن گفتن و رای اوی

#54

رخش گشت پرخون و دل پر ز درد

✦

زکار سیاوش بسی یاد کرد

#55

به شاه جهان گفت کای شهریار

✦

جهان را تویی از پدر یادگار

#56

ندیدم من اندر جهان تاج‌ور

✦

بدین فر و مانندگی پدر

#57

وزان پس چو از تخت برخاستند

✦

نهادند خوان و می آراستند

#58

جهاندار تا نیمی از شب نخفت

✦

گذشته سخنها همه بازگفت

پادشاهی کیخسرو شصت سال بود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما