روزی از روزها، هوشنگ شهریار جهان همراه گروهی از بزرگان و همراهان خویش رو به سوی کوهستان نهاد. ناگهان از دوردست، اژدهامانندی سیاه‌گون و تیره‌تن پدیدار گشت که با شتابی گزنده می‌تاخت؛ ماری هولناک که چشمانش چون دو چشمه‌ی خون می‌درخشید و از دمه‌ی دهانش، گیتی را تاری و تیره می‌ساخت. هوشنگ، شاه خردمند و گران‌سنگ، نگریست و بی‌درنگ سنگی گران برکشید تا خشم خویش را بر جان هیولا فروریزد. دست کیانی خویش برآورد و سنگ را صاعقه‌وار به سوی مار جهان‌سوز رها کرد. سنگ شهریار به مار نخورد، اما بر صخره‌ای سخت فرود آمد؛ از برخورد سنگ گران با سنگ خرد، درخششی تابناک پدیدار شد و دل سنگ خارا از فروغ آذرنگ روشن گشت. مار از بیم گریخت، اما آن راز سرپوشیده‌ی آفرینش بر هوشنگ آشکار شد: آتش از دل سنگ برآمد. جهاندار هوشنگ در برابر آفریننده‌ی جهان به نماز ایستاد و سر بر خاک نیایش نهاد که چنین فروغی ایزدی به آدمیان بخشیده است. او آتش را قبله‌ی سپاس خود ساخت و فرمود که بخردان باید این ودیعه‌ی آسمانی را ارج نهند. چون شب تاریک فرا رسید، آتشی چون کوه برافروختند و شاه و همراهان گرد آن به شادی و باده‌نوشی نشستند و آن شب همایون را «سده» نامیدند. این جشن فرخنده از هوشنگ به یادگار ماند؛ شهریاری آبادگر و نیک‌نام که جهان را به داد و نیکی آراست.