سرگذشت و جایگاه در حماسه

پهلوان دلاور تورانی و فرزند پیران ویسه که در نبرد با ایرانیان کشته شد. افراسیاب در سوگ او موی کَند و از او به عنوان سوار سرافراز و چشم و چراغ خویش یاد کرد.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (22)

خود و گرد رویین و فرشیدورد / برآورد زان راه ناگاه گرد

معنی: خودش به همراه رویین دلاور و فرشیدورد، شتابان گرد از جاده برآوردند و تاختند.

داستان سیاوش • بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن بیت #9575

به رویین چنین گفت پیران که خیز / که بهرام را نیست جای گریز

معنی: پیران به رویین گفت: برخیز، چرا که بهرام راه گریزی ندارد.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۳ - بازگشت بهرام از پی تازیانهٔ گم‌شده، نبرد پیاده و قطع دست به تیغ تژاو بیت #12461

چو بشنید رویین بیامد دمان / نبودش بس اندیشهٔ بدگمان

معنی: رویین چون این سخن را شنید خروشان آمد، در حالی که گمان بدی به سر راه نمی‌داد.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۳ - بازگشت بهرام از پی تازیانهٔ گم‌شده، نبرد پیاده و قطع دست به تیغ تژاو بیت #12464

یکی تیرباران به رویین بکرد / که شد ماه تابنده چون لاژورد

معنی: چنان تیربارانی بر رویین فرو بارید که ماهِ تابنده از باران تیر تیره‌گون و لاجوردی گشت.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۳ - بازگشت بهرام از پی تازیانهٔ گم‌شده، نبرد پیاده و قطع دست به تیغ تژاو بیت #12466

چو رویین پیران ز تیرش بخست / یلان را همه کند شد پای و دست

معنی: وقتی رویین، پسر پیران، از تیر او مجروح شد، دست و پای همهٔ پهلوانان دشمن از ترس فلج و کند گردید.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۳ - بازگشت بهرام از پی تازیانهٔ گم‌شده، نبرد پیاده و قطع دست به تیغ تژاو بیت #12467

ازین پس تو پیران و کلباد را / چو هومان و رویین و پولاد را

معنی: از این پس، تو پیران و کلباد و همچنین هومان و رویین و پولاد را زیر نظر داشته باش...

داستان خاقان چین • بخش ۱۰ - بند خاقان چین به کمند رستم، گریز پیران و سپردن بستگان و غنایم به فریبرز بیت #14871

برون رفت رویین رویینه‌تن / ابا ده هزار از یلان ختن

معنی: رویین رویین‌تن با ده هزار تن از پهلوانان ختن بیرون آمد،

داستان دوازده رخ • بخش ۵ - گزارش گیو از بی‌آشتی پیران، آرایش دو سپاه و سه شبانه‌روز ایستادن بی‌نبرد بیت #17357

سپهدار رویین به کردار شیر / پس پشت او اندر آید دلیر

معنی: رویینِ سپهدار، مانند شیری شجاعانه از پشت سر بر او فرود آید.

داستان دوازده رخ • بخش ۵ - گزارش گیو از بی‌آشتی پیران، آرایش دو سپاه و سه شبانه‌روز ایستادن بی‌نبرد بیت #17361

پسر بد مر او را سر انجمن / یکی نام رویین و رویینه تن

معنی: او پسری داشت که سرور انجمن بود، نامش رویین و دارای تنِ پولادین بود.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۴ - نامهٔ آشتی‌جوی پیران به گودرز، پیشنهاد بخشش مرزها و پاسخ کینه‌توز گودرز بیت #18198

چو رویین برفت از در نامور / فرستاده با ده سوار دگر

معنی: چون رویین از نزد آن نامدار بیرون آمد، همراه با ده سوار دیگر به عنوان فرستاده به راه افتاد.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۴ - نامهٔ آشتی‌جوی پیران به گودرز، پیشنهاد بخشش مرزها و پاسخ کینه‌توز گودرز بیت #18200

چو رویین پیران به درگه رسید / سوی پهلوان سپه کس دوید

معنی: هنگامی که رویینِ پیران به بارگاه رسید، کسی شتابان نزد پهلوانِ سپاه رفت تا خبر آورد.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۴ - نامهٔ آشتی‌جوی پیران به گودرز، پیشنهاد بخشش مرزها و پاسخ کینه‌توز گودرز بیت #18202

خردمند رویین پس آن نامه پیش / بیاورد و بگزارد پیغام خویش

معنی: رویینِ دانا سپس آن نامه را پیش آورد و پیغام خود را گزارد.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۴ - نامهٔ آشتی‌جوی پیران به گودرز، پیشنهاد بخشش مرزها و پاسخ کینه‌توز گودرز بیت #18207

به رویین چنین گفت پس پهلوان / که‌ای پور سالار و فرخ جوان

معنی: پس پهلوان به رویین چنین گفت که: ای فرزندِ سپهسالار و ای جوان فرخنده!

داستان دوازده رخ • بخش ۱۴ - نامهٔ آشتی‌جوی پیران به گودرز، پیشنهاد بخشش مرزها و پاسخ کینه‌توز گودرز بیت #18212

ابا بیژن گیو رویین گرد / به جنگ از جهان روشنایی ببرد

معنی: در برابر بیژن فرزند گیو، رویین دلاور ایستاد که با جنگ خود روشنایی را از جهان ربودند.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۰ - گزینش ده سوار ایران و توران، جفت شدن رزم‌خواهان، سوگند کین و آغاز کارزار خونین بیت #18826

ششم بیژن گیو و رویین دمان / به زه برنهادند هر دو کمان

معنی: در ششمین نبرد، بیژن فرزند گیو و رویین خشمگین، هر دو کمان‌های خود را به زه بستند و آماده جنگ شدند.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۶ - نبرد ششم: کشتن رویین به عمود بیژن، بستن پیکرش بر اسب و بازگشت پیروزمند بیت #18916

به رومی عمود آنگهی پور گیو / همی گشت با گرد رویین نیو

معنی: سپس فرزند گیو عمود سنگین رومی را برکشید و با رویینِ دلیر به نبرد پرداخت.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۶ - نبرد ششم: کشتن رویین به عمود بیژن، بستن پیکرش بر اسب و بازگشت پیروزمند بیت #18918

زد از باد بر سرش رومی ستون / فروریخت از ترگ او مغز و خون

معنی: عمود سنگین رومی را چون باد بر سرش فرود آورد، چنان که مغز و خون از کلاه‌خودش فرو ریخت.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۶ - نبرد ششم: کشتن رویین به عمود بیژن، بستن پیکرش بر اسب و بازگشت پیروزمند بیت #18920

کمند اندر افگند و بر زین کشید / نبد کس که تیمار رویین کشید

معنی: کمند انداخت و پیکر رویین را بر زین اسب بست، در حالی که کسی نبود تا بر رویین سوگواری کند.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۶ - نبرد ششم: کشتن رویین به عمود بیژن، بستن پیکرش بر اسب و بازگشت پیروزمند بیت #18924

به چنگ اندرون شیر پیکر درفش / میان دیبه و رنگ خورده بنفش

معنی: در دستش درفش شیرپیکر رویین را داشت که از دیبای ابریشمی به رنگ بنفش و ارغوانی ساخته شده بود.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۶ - نبرد ششم: کشتن رویین به عمود بیژن، بستن پیکرش بر اسب و بازگشت پیروزمند بیت #18928

همی گفت زار این جهانبین من / سوار سرافراز رویین من

معنی: زار زار می‌گفت: دریدا از رویین، آن دلاور سرافراز و چشم و چراغ من!

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۳ - خبر شکست و مرگ خویشان: شیون افراسیاب، سوگند کین و آراستن سپاه بر جیحون بیت #19773

ز خون برادرش فرشیدورد / ز رویین و لهاک شیر نبرد

معنی: او از خون برادرش فرشیدورد و از رویین و لهاک، آن شیران رزم‌آور، سخن گفت و سوگواری کرد.

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۳ - خبر شکست و مرگ خویشان: شیون افراسیاب، سوگند کین و آراستن سپاه بر جیحون بیت #19785

چو رویین و پیران ز مادر نزاد / چو فرشیدورد گرامی نژاد

معنی: هیچ مادری فرزندانی همچون رویین و پیران و فرشیدورد والاتبار به دنیا نیاورده است.

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۳ - خبر شکست و مرگ خویشان: شیون افراسیاب، سوگند کین و آراستن سپاه بر جیحون بیت #19790