سرگذشت و جایگاه در حماسه

شهریار خودکامه دیوان و جادوگران مازندران بر اورنگ زرین. او با غرور پیام هشدارآمیز کی‌کاووس را رد کرد و رستم فرستاده را تهدید به نابودی سپاه ایران نمود، هرچند شواهد قدرت رستم و هشدار کلاهور در دلش هراس افکنده بود.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (22)

خبر شد سوی شاه مازندران / دلش گشت پر درد و سر شد گران

معنی: خبر به پادشاه مازندران رسید؛ دلش پر از درد گشت و سرش سنگین و اندوهگین شد.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۳ - لشکرکشی کاووس به مازندران، غارت شهر و اسارت او به دست دیو سپید بیت #4778

بر شاه رو گفت و او را بگوی / که ز آهرمن اکنون بهانه مجوی

معنی: به ارژنگ گفت: نزد شاه مازندران برو و به او بگو که دیگر از اهریمن گله و بهانه‌ای نداشته باش!

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۳ - لشکرکشی کاووس به مازندران، غارت شهر و اسارت او به دست دیو سپید بیت #4809

چو ارژنگ بشنید گفتار اوی / سوی شاه مازندران کرد روی

معنی: چون ارژنگ سخنان دیو سپید را شنید، رو به سوی پادشاه مازندران نهاد.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۳ - لشکرکشی کاووس به مازندران، غارت شهر و اسارت او به دست دیو سپید بیت #4813

سپرد او به شاه و سبک بازگشت / بدان برز کوه آمد از پهن دشت

معنی: غنایم و اسیران را به پادشاه سپرد و شتابان بازگشت و از دشت پهناور به آن کوه بلند آمد.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۳ - لشکرکشی کاووس به مازندران، غارت شهر و اسارت او به دست دیو سپید بیت #4815

کنون گردن شاه مازندران / همه خرد بشکن بگرز گران

معنی: اکنون گردن شاه مازندران را با گرز گران خویش به کلی خرد و درهم بشکن!»

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۴ - نامهٔ پریشان کاووس به زال، برانگیختن رستم برای نجات شاه و وداع با خانواده بیت #4838

بدو گفت کاین نامهٔ پندمند / ببر سوی آن دیو جسته ز بند

معنی: کاووس به او گفت: «این نامهٔ پندآموز را نزد آن دیوی که از بند رسته ببر.»

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۲ - نامهٔ تهدیدآمیز کاووس به شاه مازندران و فرستادن فرهاد بیت #5241

بدان شهر بد شاه مازندران / هم آنجا دلیران و کندآوران

معنی: شاه مازندران در آن شهر سکونت داشت و دلاوران و پهلوانان درشت‌هیکل در گرد او بودند.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۲ - نامهٔ تهدیدآمیز کاووس به شاه مازندران و فرستادن فرهاد بیت #5245

چو بشنید کز نزد کاووس شاه / فرستاده‌ای باهش آمد ز راه

معنی: چون شاه شنید که فرستاده‌ای هوشمند از جانب کاووس‌شاه از راه رسیده است،

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۲ - نامهٔ تهدیدآمیز کاووس به شاه مازندران و فرستادن فرهاد بیت #5246

ز لشکر یکایک همه برگزید / ازیشان هنر خواست کاید پدید

معنی: شاه یکایک آنان را از میان لشکر برگزید تا هنر و هیبتشان را به فرستاده بنمایاند.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۲ - نامهٔ تهدیدآمیز کاووس به شاه مازندران و فرستادن فرهاد بیت #5248

ببردند فرهاد را نزد شاه / ز کاووس پرسید و ز رنج راه

معنی: فرهاد را به نزد شاه بردند؛ شاه از کاووس و رنج راه جویا شد.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۲ - نامهٔ تهدیدآمیز کاووس به شاه مازندران و فرستادن فرهاد بیت #5254

چو آگه شد از رستم و کار دیو / پر از خون شدش دیده دل پرغریو

معنی: چون شاه از رستم و سرنوشت دیوان آگاه شد، چشمانش پر از خون و دلش پر از ناله و خروش گشت.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۲ - نامهٔ تهدیدآمیز کاووس به شاه مازندران و فرستادن فرهاد بیت #5256

چو آن نامهٔ شاه یکسر بخواند / دو دیده به خون دل اندر نشاند

معنی: چون آن نامهٔ شاه را سراسر بخواند، دو چشمش اشک از خون دل فرو ریخت.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۲ - نامهٔ تهدیدآمیز کاووس به شاه مازندران و فرستادن فرهاد بیت #5260

به شاه آگهی شد که کاووس کی / فرستادن نامه افگند پی

معنی: به شاه مازندران خبر رسید که کی‌کاووس فرستاده‌ای همراه با نامه روانه کرده است.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۴ - رفتن رستم به عنوان فرستاده به مازندران، نمایش قدرت و بازگشت با خبر بیت #5287

چو بشنید سالار مازندران / ز گردان گزین کرد چندی سران

معنی: چون سالار مازندران این آگاهی را یافت، چند تن از بزرگان و پهلوانان خویش را برگزید.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۴ - رفتن رستم به عنوان فرستاده به مازندران، نمایش قدرت و بازگشت با خبر بیت #5290

یکی شد بر شاه مازندران / بگفت آنچ دید از کران تا کران

معنی: یکی از آنان شتابان نزد شاه مازندران رفت و آنچه را از سراسر آن ماجرا دیده بود بازگفت.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۴ - رفتن رستم به عنوان فرستاده به مازندران، نمایش قدرت و بازگشت با خبر بیت #5299

پذیره شدن را فرا پیش خواند / به مردیش بر چرخ گردان نشاند

معنی: شاه او را برای پیشواز فرستاد و او را به خاطر مردانگی‌اش تا گردون برافراشت.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۴ - رفتن رستم به عنوان فرستاده به مازندران، نمایش قدرت و بازگشت با خبر بیت #5302

بدو گفت پیش فرستاده شو / هنرها پدیدار کن نو به نو

معنی: شاه به کلاهور گفت: «پیش فرستاده برو و هنرها و دلاوری‌های نو به نو نمایان کن.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۴ - رفتن رستم به عنوان فرستاده به مازندران، نمایش قدرت و بازگشت با خبر بیت #5303

بیاورد و بنمود و با شاه گفت / که بر خویشتن درد نتوان نهفت

معنی: دست خردشده‌اش را نزد شاه آورد و گفت: «این درد گران را نمی‌توان پنهان داشت.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۴ - رفتن رستم به عنوان فرستاده به مازندران، نمایش قدرت و بازگشت با خبر بیت #5311

تهمتن بیامد هم اندر زمان / بر شاه برسان شیر ژیان

معنی: در همان هنگام، رستم تهمتن همچون شیری ژیان بر شاه وارد شد.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۴ - رفتن رستم به عنوان فرستاده به مازندران، نمایش قدرت و بازگشت با خبر بیت #5316

نگه کرد و بنشاند اندر خورش / ز کاووس پرسید و از لشکرش

معنی: شاه به او نگریست، او را بر خوان طعام بنشاند و از کاووس و لشکریانش پرسش کرد.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۴ - رفتن رستم به عنوان فرستاده به مازندران، نمایش قدرت و بازگشت با خبر بیت #5317

چو پیغام بشنید و نامه بخواند / دژم گشت و اندر شگفتی بماند

معنی: چون شاه مازندران پیام را بشنید و نامه را خواند، خشمگین شد و در شگفتی فرو ماند.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۴ - رفتن رستم به عنوان فرستاده به مازندران، نمایش قدرت و بازگشت با خبر بیت #5324

منم شاه مازندران با سپاه / بر اورنگ زرین و بر سر کلاه

معنی: اما من شاه مازندرانم با سپاهی بی‌شمار، دارنده تاج و اورنگ زرین.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۴ - رفتن رستم به عنوان فرستاده به مازندران، نمایش قدرت و بازگشت با خبر بیت #5327