سرگذشت و جایگاه در حماسه

فرزند کاووس‌شاه و عموی کی‌خسرو، از سرلشکران نامدار ایران. او در سفر نهایی کی‌خسرو وی را همراهی کرد. هنگام ناپدید شدن شاه در کنار چشمه، فریبرز سخنان و اندرزهای کی‌خسرو را به یاد آورد و دیگر پهلوانان را به شکیبایی و آسایش در کنار چشمه دعوت کرد قبل از آنکه برف و طوفان دررسد.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (40)

بدو گفت کاو را فریبرز خوان / که فرزند شاهست و تاج گوان

معنی: هجیر به او گفت: او را فریبرز بخوان که فرزند شاه و فخر و تاج پهلوانان است.

سهراب • بخش ۱۳ - دیدن لشکرگاه ایران از بلندی، پرسش درفش‌ها از هجیر و نهفتن نشان رستم بیت #6715

فریبرز کاووس را تاج زر / فرستاد و دینار و تخت و کمر

معنی: او برای فریبرز، فرزند کاووس، تاجی زرین، سکه‌های طلا، تخت و کمربند پادشاهی فرستاد.

داستان سیاوش • بخش ۱۶ - تاخت رستم به کین سیاوش در توران، نشستن بر تخت افراسیاب، بازگشت و خشکسالی هفت‌ساله بیت #10129

فریبرز کاووس فرزند شاه / سزاوارتر کس به تخت و کلاه

معنی: فریبرز، فرزند کاووس‌شاه، شایسته‌ترین فرد برای پادشاهی و بر سر گذاشتن تاج و نشستن بر تخت است.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10788

بهرسو ز دشمن ندارد نژاد / همش فر و برزست و هم نام و داد

معنی: او از هیچ سو نژادی وابسته به دشمن ندارد و هم دارای فرّه و شکوه است و هم از نام‌آوری و دادگری برخوردار است.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10789

دو چشمش تو گویی نبیند همی / فریبرز را برگزیند همی

معنی: گویی دو چشم او توان دیدن حقیقت را ندارد که فریبرز را برای شاهی برمی‌گزیند.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10792

دو فرزند پرمایه را پیش خوان / سزاوار گاهند و هر دو جوان

معنی: هر دو فرزند گران‌قدر خود (فریبرز و کیخسرو) را پیش فراخوان؛ هر دو جوانند و شایستهٔ پادشاهی.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10836

ببین تا ز هر دو سزاوار کیست / که با برز و با فرهٔ ایزدیست

معنی: بنگر تا ببینی کدام‌یک از این دو شایسته‌تر است و از شکوه و فرّ ایزدی برخوردار است.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10837

بدو گفت کاووس کاین رای نیست / که فرزند هر دو به دل بر یکیست

معنی: کاووس به گودرز گفت: این تدبیر درستی نیست، زیرا هر دو فرزند در دل من یکسان جای دارند.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10839

دو فرزند ما را کنون بر دو خیل / بباید شدن تا در اردبیل

معنی: هر دو فرزند ما باید اکنون با دو سپاه مجزا رهسپار ناحیهٔ اردبیل شوند؛

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10842

ازیشان یکی کان بگیرد به تیغ / ندارم ازو تخت شاهی دریغ

معنی: هر یک از آنان که بتواند آن دژ را با شمشیر فتح کند، تخت پادشاهی را از او دریغ نخواهم کرد.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10845

فریبرز با طوس نوذر دمان / به نزدیک شاه آمدند آن زمان

معنی: در آن هنگام، فریبرز همراه با طوسِ نوذر، خروشان و پرغرور به نزد پادشاه آمدند.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10850

پس اندر فریبرز و کوس و درفش / هوا کرده از سم اسپان بنفش

معنی: در پی او، فریبرز با طبل‌ها و پرچم حرکت کرد، در حالی که غبار برخاسته از سم اسبان، هوا را تیره و کبود ساخته بود.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10854

فریبرز را گر چنین است رای / تو لشکر بیارای و منشین ز پای

معنی: اگر فریبرز چنین تصمیمی دارد، تو نیز سپاه را بیارای و از کار منشین.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10858

فریبرز کاووس در قلبگاه / به پیش اندرون طوس و پیل و سپاه

معنی: فریبرزِ کاووس در قلب سپاه جای گرفت و طوس، پیل‌ها و لشکر در پیشاپیش حرکت می‌کردند.

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10860

سپهبد فریبرز را گفت مرد / به چیزی چو آید به دشت نبرد

معنی: دلاوری به سپهبد فریبرز گفت: انسان وقتی در میدان نبرد با دشمنی روبه‌رو می‌شود...

داستان سیاوش • بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن بیت #10866

که طوس و فریبرز گشتند باز / نیارست رفتن بر دژ فراز

معنی: که طوس و فریبرز بازگشته‌اند و نتوانسته‌اند بر بالای دژ راه یابند،

داستان سیاوش • بخش ۲۲ - نامهٔ کیخسرو بر نیزه، گشودن دژ به فر یزدان، بنای آذرگشسپ و تاجگذاری به دست کاووس بیت #10873

فریبرز پیش آمدش با گروه / از ایران سپاهی بکردار کوه

معنی: فریبرز به همراه گروهی پیش آمد، با سپاهی از ایرانیان که همچون کوهی استوار بود.

داستان سیاوش • بخش ۲۲ - نامهٔ کیخسرو بر نیزه، گشودن دژ به فر یزدان، بنای آذرگشسپ و تاجگذاری به دست کاووس بیت #10929

چو دیدش فرود آمد از تخت زر / ببوسید روی برادر پدر

معنی: چون کیخسرو او را دید، از تخت زرین فرود آمد و چهرهٔ عموی خویش (برادرِ پدر) را بوسید.

داستان سیاوش • بخش ۲۲ - نامهٔ کیخسرو بر نیزه، گشودن دژ به فر یزدان، بنای آذرگشسپ و تاجگذاری به دست کاووس بیت #10930

برادر پدر تست با فر و کام / سپهبد فریبرز کاوس نام

معنی: «او برادر پدر توست، سپهبد فریبرز پسر کاووس، که بافرّ و کامرواست.»

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۵ - رسیدن سپاه زرین ایران بر تیغ کوه، شناساندن درفش پهلوانان به فرود و شادمانی او بیت #11476

بسوی فریبرز کاوس شاه / یکی سوی پرمایگان سپاه

معنی: نامه‌ای خطاب به فریبرز فرزند کاووس‌شاه و بزرگان و نامداران سپاه ایران.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۰ - نامهٔ سوگ و خشم کیخسرو بر کشته شدن فرود، سپردن سپاه به فریبرز و بند کردن طوس بیت #12182

بنزد فریبرز شد نامه دار / بدو داد پس نامهٔ شهریار

معنی: نامه آور به نزد فریبرز رسید و نامه شهریار را به او تسلیم کرد.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۰ - نامهٔ سوگ و خشم کیخسرو بر کشته شدن فرود، سپردن سپاه به فریبرز و بند کردن طوس بیت #12216

فریبرز طوس و یلان را بخواند / ز کار گذشته فراوان براند

معنی: فریبرز طوس و پهلوانان را فراخواند و سخنان فراوانی از رویدادهای گذشته بر زبان آورد.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۰ - نامهٔ سوگ و خشم کیخسرو بر کشته شدن فرود، سپردن سپاه به فریبرز و بند کردن طوس بیت #12217

بنزد فریبرز بردند و گفت / که آمد سزا را سزاوار جفت

معنی: آن‌ها را پیش فریبرز آوردند و گفتند: سپهسالاری سزاوار به فردی سزاوار رسید.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۰ - نامهٔ سوگ و خشم کیخسرو بر کشته شدن فرود، سپردن سپاه به فریبرز و بند کردن طوس بیت #12222

فریبرز بنهاد بر سر کلاه / که هم پهلوان بود و هم پور شاه

معنی: فریبرز کلاه پهلوانی بر سر گذاشت؛ چرا که هم سالار سپاه بود و هم فرزند پادشاه.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12242

ز پیش فریبرز رهام گرد / برون رفت و پیغام و نامه ببرد

معنی: رهامِ دلاور از پیش فریبرز بیرون رفت و پیام و نامه را با خود برد.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12250

پیام فریبرز کاوس شاه / به پیران رسانم بدین رزمگاه

معنی: «پیام فریبرزِ کاووس‌شاه را در این رزمگاه برای پیران می‌آورم.»

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12253

برآورد رهام راز از نهفت / پیام فریبرز با او بگفت

معنی: رهام راز نهفته را آشکار ساخت و پیام فریبرز را به او گفت.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12259

بنزد فریبرز رهام گرد / بیاورد نامه چنانچون ببرد

معنی: رهامِ دلاور نزد فریبرز بازآمد و پاسخ نامه را همان‌گونه که برده بود، بازآورد.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12272

فریبرز چون یافت روز درنگ / بهر سو بیازید چون شیرچنگ

معنی: چون فریبرز مهلت و روزگار درنگ را به دست آورد، چون شیری پنجه گشود و به کار پرداخت.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12273

فریبرز کاوس را ده سپاه / که او پیش‌رو باشد و کینه‌خواه

معنی: سپاه پیشرو را به فریبرز پسر کاووس بسپار تا او جلودار و کینه‌خواه باشد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۰ - خبر پیروزی پیران و گریز ایرانیان به هماون، خواهش کیخسرو از رستم و تاختن تهمتن به یاری طوس بیت #13296

فریبرز را گفت برکش پگاه / سپاه اندر آور به پیش سپاه

معنی: به فریبرز گفت: بامدادان سپاه را به حرکت درآور و لشکریان را به پیشگاه سپاه برسان.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۰ - خبر پیروزی پیران و گریز ایرانیان به هماون، خواهش کیخسرو از رستم و تاختن تهمتن به یاری طوس بیت #13300

بیامد چو نزدیک ایشان رسید / درفش فریبرز کاوس دید

معنی: چون نزدیک آنان رسید، درفش فریبرز پسر کاووس را دید،

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۳ - دیدار گودرز و فریبرز، سوگ کشتگان و مژدهٔ آمدن رستم و لاف کاموس بیت #13585

فریبرز گفت ای سپهدار پیر / همیشه بجنگ اندری ناگزیر

معنی: فریبرز گفت: ای سپهدار پیر که همواره ناگزیر در جنگ و نبردی،

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۳ - دیدار گودرز و فریبرز، سوگ کشتگان و مژدهٔ آمدن رستم و لاف کاموس بیت #13589

فریبرز گفت از پس من ز جای / بیامد نبودش جز از رزم رای

معنی: فریبرز گفت: رستم پشت سر من حرکت کرد و خیالی جز نبرد و پیکار در سر ندارد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۳ - دیدار گودرز و فریبرز، سوگ کشتگان و مژدهٔ آمدن رستم و لاف کاموس بیت #13602

فریبرز گفت ای جهاندیده مرد / تهمتن نفرمود ما را نبرد

معنی: فریبرز گفت: ای مرد جهاندیده، تهمتن به ما فرمان داد که شتاب‌زده به نبرد نپردازیم.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۳ - دیدار گودرز و فریبرز، سوگ کشتگان و مژدهٔ آمدن رستم و لاف کاموس بیت #13606

فریبرز کاوس گفتند هست / سپاهی سرافراز و خسروپرست

معنی: گفتند که سپهسالار آنان فریبرز پسر کاووس است، با سپاهی سرافراز و مطیع پادشاه.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۳ - دیدار گودرز و فریبرز، سوگ کشتگان و مژدهٔ آمدن رستم و لاف کاموس بیت #13639

نه رستم نه از سیستان لشکرست / فریبرز را خاک و خون ایدرست

معنی: نه رستم در اینجاست و نه لشکر سیستان؛ پس بهره‌ی فریبرز در اینجا چیزی جز خاک و خون نخواهد بود.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۳ - دیدار گودرز و فریبرز، سوگ کشتگان و مژدهٔ آمدن رستم و لاف کاموس بیت #13643

از ایران بیامد گو پیلتن / فریبرز کاوس و آن انجمن

معنی: پهلوان پیلتن (رستم) همراه با فریبرز کاووس و آن گروه بزرگ از ایران وارد شدند.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۳ - دیدار گودرز و فریبرز، سوگ کشتگان و مژدهٔ آمدن رستم و لاف کاموس بیت #13652

ز نزدیک گودرز کشواد تفت / سواری بنزد فریبرز رفت

معنی: از نزد گودرز کشواد، سواری با شتاب به جانب فریبرز کاووس تاخت،

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۴ - جنگ کاموس با گیو و طوس تا شب، رسیدن رستم به هماون و آرایش دو سپاه بیت #13690

فریبرز با لشکری گرد نیو / بیامد بپیوست با طوس و گیو

معنی: فریبرز با لشکری از سواران دلاور پیش آمد و به طوس و گیو پیوست.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۴ - جنگ کاموس با گیو و طوس تا شب، رسیدن رستم به هماون و آرایش دو سپاه بیت #13694