🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به فهرست پهلوانان و چهره‌ها
👑

اسکندر (قیصر روم)

human monarch خاستگاه / مسکن: Macedon / Rum وابستگی / جبهه: independent

سرگذشت و جایگاه در حماسه

جهانگیر یونانی که بر ایران تاخت؛ برانوش در نامه‌اش یادآور شد که نبرد او با دارا زاییده بخت برگشته دارا و خیانت وزرایش بود.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (31)

بدیشان درود سکندر ببرد / همه کار دارا بر ایشان شمرد
معنی: او درود اسکندر را به ایشان رسانید و تمام ماجرای دارا را برایشان بازگو کرد.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۱۰ - پیام اسکندر به پوشیده‌رویان و مهان ایران، نامهٔ داد و تاج‌گذاری در اصطخر بیت #28991
بدانید کامروز دارا منم / گر او شد نهان آشکارا منم
معنی: بدانید که امروز من دارا هستم؛ اگر او از جهان پنهان شد، من آشکارا به جای اویم.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۱۰ - پیام اسکندر به پوشیده‌رویان و مهان ایران، نامهٔ داد و تاج‌گذاری در اصطخر بیت #28993
ز اسکندر فیلقوس بزرگ / جهانگیر و با کینه‌جویان سترگ
معنی: از سوی اسکندر، فرزند فیلقوس بزرگ؛ جهانگیری که بر کینه‌جویان بسیار سهمگین است.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۱۰ - پیام اسکندر به پوشیده‌رویان و مهان ایران، نامهٔ داد و تاج‌گذاری در اصطخر بیت #28999
چو خواهید کز چرخ یابید بخت / ز من بدره و برده و تاج و تخت
معنی: اگر می‌خواهید از چرخ فلک بخت یابید، از من کیسه‌های زر و بندگان و تاج و تخت خواهید یافت.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۱۰ - پیام اسکندر به پوشیده‌رویان و مهان ایران، نامهٔ داد و تاج‌گذاری در اصطخر بیت #29016
درم را به نام سکندر زنید / بکوشید و پیمان ما مشکنید
معنی: سکه‌ها را به نام اسکندر ضرب کنید؛ بکوشید و پیمان ما را مشکنید.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۱۰ - پیام اسکندر به پوشیده‌رویان و مهان ایران، نامهٔ داد و تاج‌گذاری در اصطخر بیت #29021
بدان فیلسوف آن زمان شاه گفت / که این دانش از من نباید نهفت
معنی: آن‌گاه شاه به فیلسوف گفت که نباید این راز و دانش را از من پنهان داری.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۴ - راز جام زرد کید: کشیدن آب از گردون، پیمان پیران با میلاد و نهفتن گنج در کوه بیت #29480
چنین داد پاسخ که ای شهریار / تو این جام را خوارمایه مدار
معنی: فیلسوف چنین پاسخ داد که ای شهریار، این جام را کم‌ارزش و خوار مپندار.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۴ - راز جام زرد کید: کشیدن آب از گردون، پیمان پیران با میلاد و نهفتن گنج در کوه بیت #29482
چو گفتار دانا پسند آمدش / سخنهای او سودمند آمدش
معنی: چون گفتار فیلسوف پسند اسکندر افتاد، سخنان او را بسیار سودمند و دانشمندانه یافت.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۴ - راز جام زرد کید: کشیدن آب از گردون، پیمان پیران با میلاد و نهفتن گنج در کوه بیت #29490
چنین گفت پیران میلاد را / که من عهد کید از پی داد را
معنی: اسکندر به پیران میلاد گفت: من به پاس دادگری، عهد و پیمان کید را هرگز نمی‌شکنم.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۴ - راز جام زرد کید: کشیدن آب از گردون، پیمان پیران با میلاد و نهفتن گنج در کوه بیت #29491
همی نشکنم تا بماند به جای / همی پیش او بود باید به پای
معنی: پیمان او را نمی‌شکنم تا بر جای بماند و باید تا پای جان بر عهد خویش استوار ماند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۴ - راز جام زرد کید: کشیدن آب از گردون، پیمان پیران با میلاد و نهفتن گنج در کوه بیت #29492
که من یافتم زو چنین چار چیز / بروبر فزونی نجوییم نیز
معنی: چون این چهار چیز شگفت‌انگیز را از او یافتم، دیگر بر او زیاده‌خواهی و ستم نخواهم کرد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۴ - راز جام زرد کید: کشیدن آب از گردون، پیمان پیران با میلاد و نهفتن گنج در کوه بیت #29493
دو صد بارکش خواسته بر نهاد / صد افسر ز گوهر بران سر نهاد
معنی: دویست شتر و بارکش را از ثروت پر کرد و صد تاج گوهرنشان بر آن‌ها نهاد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۴ - راز جام زرد کید: کشیدن آب از گردون، پیمان پیران با میلاد و نهفتن گنج در کوه بیت #29494
به کوه اندر آگند چیزی که بود / ز دینار وز گوهر نابسود
معنی: آنچه از دینار و گوهرهای بی‌شمار بر جای مانده بود را در دل کوه نهان ساخت.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۴ - راز جام زرد کید: کشیدن آب از گردون، پیمان پیران با میلاد و نهفتن گنج در کوه بیت #29495
ز گنج نهان کرده بر کوهسار / بیاورد با خویشتن یادگار
معنی: از آن گنج پنهان‌شده در کوهسار، تنها یادگاری با خود همراه برداشت و برفت.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۴ - راز جام زرد کید: کشیدن آب از گردون، پیمان پیران با میلاد و نهفتن گنج در کوه بیت #29498
ز میلاد چون باد لشکر براند / به قنوج شد گنجش آنجا بماند
معنی: اسکندر سپاه را با شتابی چون باد از میلاد راند و به سوی قنوج رفت و گنجینه‌هایش در آنجا بر جای ماند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۵ - نامهٔ جنگ‌افروز اسکندر به فور هندی و رسیدن فرستاده به درگاه او بیت #29499
ز شاهنشه اسکندر فیلقوس / فروزندهٔ آتش و نعم و بوس
معنی: از سوی شاهنشاه اسکندر فرزند فیلقوس، افروزندهٔ آتش فتح و بخشندهٔ نعمت و مهر—
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۵ - نامهٔ جنگ‌افروز اسکندر به فور هندی و رسیدن فرستاده به درگاه او بیت #29501
نهادند مهر سکندر به روی / بجستند پیدا یکی نامجوی
معنی: مهر اسکندر را بر نامه نهادند و فرستاده‌ای نامدار و شایسته را برگزیدند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۵ - نامهٔ جنگ‌افروز اسکندر به فور هندی و رسیدن فرستاده به درگاه او بیت #29517
سکندر چو بشنید از یادگیر / بفرمود تا پیش او شد دبیر
معنی: چون اسکندر گزارش‌های مخبر و راهنما را شنید، دستور داد تا دبیر درگاه به نزد او بیاید.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۱ - نامهٔ تهدید اسکندر به قیدافه و طلب باج، پاسخ سرافرازانه و رد فرمان بیت #29728
نوشتند پس نامه‌ای بر حریر / ز شیراوژن اسکندر شهرگیر
معنی: پس نامه‌ای بر روی پارچه حریر نوشتند، از سوی اسکندرِ شیر‌افکن و فتح‌کننده شهرها.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۱ - نامهٔ تهدید اسکندر به قیدافه و طلب باج، پاسخ سرافرازانه و رد فرمان بیت #29729
کزین پس نیایی به پیغمبری / ترا خاک داند که اسکندری
معنی: زیرا از این پس دیگر به فرستادگی میا، چرا که خاک هم می‌داند تو اسکندری.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۴ - پند قیدافه به اسکندر، نام بیطقون و سوگند او به نیکی با خاندانش بیت #29903
سکندر شنید این سخن شاد شد / ز تیمار وز کشتن آزاد شد
معنی: اسکندر این سخن را شنید و شادمان شد، و از غم و رنج و بیم کشته‌شدن رهایی یافت.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۴ - پند قیدافه به اسکندر، نام بیطقون و سوگند او به نیکی با خاندانش بیت #29913
که تو با سکندر ز یک پوستی / گر ایدونک با او به دل دوستی
معنی: ...که تو با اسکندر از یک پوست و یک‌تنی، حتی اگر در دل به او دوستی داری.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۴ - پند قیدافه به اسکندر، نام بیطقون و سوگند او به نیکی با خاندانش بیت #29920
که او از پی فور کین آورد / به جنگ آسمان بر زمین آورد
معنی: زیرا او به کینه‌خواهی فور برمی‌خیزد و در نبرد با اسکندر آسمان را بر زمین می‌زند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۴ - پند قیدافه به اسکندر، نام بیطقون و سوگند او به نیکی با خاندانش بیت #29921
به بابل هم‌ان روز شد دردمند / بدانست کامد به تنگی گزند
معنی: در همان روز در شهر بابل اسکندر سخت بیمار شد و دریافت که مرگ و آسیب به سراغش آمده است.
پادشاهی اسکندر • بخش ۴۳ - دردمندی اسکندر در بابل، نامهٔ مرگ به مادر و وصیت روشنک، دختر کید و تابوت زرین بیت #30801
دبیر جهاندیده را پیش خواند / هرانچش به دل بود با او براند
معنی: دبیر باکارآزموده و جهاندیده را به نزد خود خواند و آن‌چه را در دل داشت با او در میان گذاشت.
پادشاهی اسکندر • بخش ۴۳ - دردمندی اسکندر در بابل، نامهٔ مرگ به مادر و وصیت روشنک، دختر کید و تابوت زرین بیت #30802
به مادر یکی نامه فرمود و گفت / که آگاهی مرگ نتوان نهفت
معنی: دستور داد نامه‌ای به مادرش بنویسند و گفت: خبر آمدن مرگ را نمی‌توان پنهان داشت.
پادشاهی اسکندر • بخش ۴۳ - دردمندی اسکندر در بابل، نامهٔ مرگ به مادر و وصیت روشنک، دختر کید و تابوت زرین بیت #30803
من ایدر همه کار کردم به برگ / به بیچارگی دل نهادم به مرگ
معنی: من در این‌جا همه کارها را سامان داده‌ام و از روی درماندگی دل به مرگ سپرده‌ام.
پادشاهی اسکندر • بخش ۴۳ - دردمندی اسکندر در بابل، نامهٔ مرگ به مادر و وصیت روشنک، دختر کید و تابوت زرین بیت #30822
ز بابل به روم آورند آگهی / که تیره شد آن فر شاهنشهی
معنی: و از بابل به روم خبر ببرند که فرّ شاهنشاهی اسکندر تیره و خاموش شد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۴۳ - دردمندی اسکندر در بابل، نامهٔ مرگ به مادر و وصیت روشنک، دختر کید و تابوت زرین بیت #30839
که نشنید کاسکندر بدگمان / چه کرد از فرومایگی در جهان
معنی: «...که نشنیده باشد اسکندر بدگمان با پست‌فطرتی چه بر سر گیتی آورد.»
پادشاهی اشکانیان • بخش ۱۰ - رسیدن اردشیر به دریا، بیعت نامداران بر کین اردوان و آماده‌شدن بهمن به جنگ بیت #31302
نیاکان ما را یکایک بکشت / به بیدادی آورد گیتی به مشت
معنی: «او نیاکان ما را یک‌به‌یک کشت و با بیدادگری، گیتی را به چنگ آورد.»
پادشاهی اشکانیان • بخش ۱۰ - رسیدن اردشیر به دریا، بیعت نامداران بر کین اردوان و آماده‌شدن بهمن به جنگ بیت #31303
وگر کین داراست و اسکندری / که نو شد بر وی زمین داوری
معنی: و اگر کین‌خواهی دارا و اسکندر است که داوری آن در جهان نو شده بود...
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۳ - تاج‌گذاری برانوش، نامهٔ زنهارخواهی به شاپور و پاسخ گشاده‌روی شاه بیت #33258
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: