🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به فهرست پهلوانان و چهره‌ها
👑

اردشیر بابکان

human monarch خاستگاه / مسکن: Iran وابستگی / جبهه: iran

سرگذشت و جایگاه در حماسه

اردشیر در حماسه شاهنامه نماد زیبایی، شکوه و چهره‌پردازی شاهانه است؛ چنانکه در تشبیه به چهره تابنده نوزاد (داراب) در صندوق، رخ او به زیبایی و فرّ اردشیر مانند شده است.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (10)

نخستین کس نام‌دار اردشیر / پس شهریار آن نبرده دلیر
معنی: «نخستین کسی که نامش در میان کشته‌شدگان آید، شاهزاده اردشیر دلاور، فرزند شهریار است.»
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23879
پس افگنده بیند بزرگ اردشیر / سیه گشته رخسار و تن چون زریر
معنی: سپس او اردشیر بزرگ را کشته بر خاک می‌بیند، در حالی که چهره‌اش تیره و پیکرش زردگون گشته است.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23908
بیامد نخست آن سوار هژیر / پس شهریار جهان اردشیر
معنی: نخست آن سوار دلاور و خردمند، اردشیر، فرزند شهریار جهان (گشتاسپ) به میدان آمد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۲ - سخن دقیقی: آغاز نبرد بزرگ و کشته شدن اردشیر و شیدسپ و هرمزد بیت #24015
یکی مرد بد نام او اردشیر / سواری گرانمایه گردی دلیر
معنی: پهلوان گران‌قدری به نام اردشیر در آنجا بود، سواری والامقام و دلاور.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۶ - سخن دقیقی: حملهٔ اسفندیار و سوگ بستور بر پیکر زریر بیت #24202
ورا یافت روشن‌دل و یادگیر / ازان پس همی خواندش اردشیر
معنی: چون او را خردمند، روشن‌روان و تیزهوش یافت، از آن پس او را «اردشیر» نامید.
داستان رستم و اسفندیار • بخش ۳۱ - نامهٔ پوزش رستم به گشتاسپ، بازگشت بهمن از زابل و نامیدن او به اردشیر بیت #27578
سرانجام بر دست یاز اردشیر / گرفتار شد نامدار دلیر
معنی: سرانجام آن دلاور نامدار به دست یاز اردشیر (پهلوان بهمن) گرفتار شد.
پادشاهی بهمن اسفندیار صد و دوازده سال بود • بخش ۳ - نبرد فرامرز با بهمن در غور، گرفتاری و زنده بر دار کردنش به باران تیر بیت #28064
ازان پس بفرمود شاه اردشیر / که کشتند او را به باران تیر
معنی: سپس شاه اردشیر (بهمن) فرمان داد که او را زیر بارانی از تیر به شهادت رساندند.
پادشاهی بهمن اسفندیار صد و دوازده سال بود • بخش ۳ - نبرد فرامرز با بهمن در غور، گرفتاری و زنده بر دار کردنش به باران تیر بیت #28068
پسر بد مر او را یکی همچو شیر / که ساسان همی خواندی اردشیر
معنی: بهمن (اردشیر) پسری داشت شجاع و پیلتن همچون شیر که او را ساسان نامیده بود.
پادشاهی بهمن اسفندیار صد و دوازده سال بود • بخش ۵ - مرگ بهمن، ولیعهدی همای و فرزند نهان، و چوپان شدن نژاد ساسان در نشاپور بیت #28109
به بیماری اندر بمرد اردشیر / همی بود بی‌کار تاج و سریر
معنی: اردشیر بر اثر بیماری درگذشت و تاج و تخت شاهی بی‌شهریار ماند.
پادشاهی همای چهرزاد سی و دو سال بود • بخش ۱ - مرگ اردشیر و تاج‌گذاری همای، زادن نهانی پسر، افکندنش به فرات و یافتن گازر بیت #28132
رخی دید تابان میان حریر / به دیدار مانندهٔ اردشیر
معنی: چهره‌ای تابان و درخشان را میان حریر دید که در زیبایی بسان اردشیر بود.
پادشاهی همای چهرزاد سی و دو سال بود • بخش ۲ - یافتن داراب در صندوق جوی، پرورش نزد گازر و روی آوردن به فرهنگ و سواری بیت #28186
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: