🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره اساطیری (پیشدادیان)

پادشاهی گرشاسپ

❖
19 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳ - آرایش سپاه زال و افراسیاب در خوار ری و برگزیدن کیقباد برای پادشاهی ایران
بر پشت پیلان جنگی، گوی‌های برنجین بر جام‌های رویین کوفته شد و بانگ رعدآسای کوس و کرنا، همراه با ناله زنگ‌های هندی، تا کیلومترها در دشت و کوهستان پیچید. رستاخیزی عظیم از زابلستان برپا گشت، چنان که گویی خاک خفته را فرمان بیداری دادند. در پیشاپیش این لشکر بیکران، پهلوان جوان، رستم دستان، پرشور و استوار می‌تاخت و پشت سر او گوان و کهن‌پهلوانان ایران‌زمین گام برمی‌داشتند. آنچنان انبوهی از مردان جنگی دشت و کوه و راغ را پوشاند که حتی کلاغی را یارای پرواز بر فراز آن نبود. در شصت نقطه، کوس نبرد هم‌زمان کوفته می‌شد و زمین و زمان زیر پای گران‌سپران می‌لرزید. در فصل شکفتن گل‌ها و طراوت بهار، زال زر لشکر خویش را از زابلستان بیرون آورد.

چون خبر جنبش سپاه زال به گوش افراسیاب رسید، آرام و خواب و خور از وی رخت بربست. او نیز بی‌درنگ لشکر توران را به سوی مرغزار خوارِ ری، آن‌جا که آبشخورها و نی‌زارهای فراوان داشت، گسیل داشت. سپاهیان ایران نیز موج در موج از میان بیابان‌ها به سوی رزمگاه شتافتند تا آنکه میان دو لشکر متخاصم تنها دو فرسنگ فاصله ماند.

در این هنگام، سپهبد زال، پیران، سالخوردگان و جهاندیدگان کارآزموده ایران را به گرد خویش فراخواند و گفت: «ای بزرگان و خردمندان! من این سپاه گران را آراسته‌ام و جویای عزّت و سرافرازی ایران بوده‌ام، اما نیک می‌دانید که تدبیر و اندیشه بدون وجود پادشاهی بر تخت، پراکنده می‌ماند و سپاه بی‌سر مانند تنی بی‌جان است. آن‌گاه که زو بر تخت کیانی نشست، آفرین و شکوه تازه‌ای جهان را فراگرفت. اکنون نیز برای رویارویی با دشمن، شهریاری از تبار پاک کیان می‌بایست تا تاج بر سر نهد و کمر به دادگری ببندد؛ چرا که تن آدمی بدون سر دوام نیاورد. موبد روشن‌روان به من نشانِ شاهی جوان‌بخت و پرشکوه را داده است؛ فرزندی از نژاد فریدون به نام کیقباد، که دارنده فرّ ایزدی، خرد، داد و شکوه شاهانه است.»
#1
بزد مهره در جام بر پشت پیل
✦
ازو برشد آواز تا چند میل
#2
خروشیدن کوس با کرنای
✦
همان ژنده پیلان و هندی درای
#3
برآمد ز زاولستان رستخیز
✦
زمین خفته را بانگ برزد که خیز
#4
به پیش اندرون رستم پهلوان
✦
پس پشت او سالخورده گوان
#5
چنان شد ز لشکر در و دشت و راغ
✦
که بر سر نیارست پرید زاغ
#6
تبیره زدندی همی شست جای
✦
جهان را نه سر بود پیدا نه پای
#7
به هنگام بشکوفهٔ گلستان
✦
بیاورد لشکر ز زابلستان
#8
ز زال آگهی یافت افراسیاب
✦
برآمد ز آرام و از خورد و خواب
#9
بیاورد لشکر سوی خوار ری
✦
بران مرغزاری که بد آب و نی
#10
ز ایران بیامد دمادم سپاه
✦
ز راه بیابان سوی رزمگاه
#11
ز لشکر به لشکر دو فرسنگ ماند
✦
سپهبد جهاندیدگان را بخواند
#12
بدیشان چنین گفت کای بخردان
✦
جهاندیده و کارکرده ردان
#13
هم ایدر من این لشکر آراستم
✦
بسی سروری و مهی خواستم
#14
پراگنده شد رای بی تخت شاه
✦
همه کار بی‌روی و بی‌سر سپاه
#15
چو بر تخت بنشست فرخنده زو
✦
ز گیتی یکی آفرین خاست نو
#16
شهی باید اکنون ز تخم کیان
✦
به تخت کیی بر کمر بر میان
#17
شهی کاو باورنگ دارد ز می
✦
که بی‌سر نباشد تن آدمی
#18
نشان داد موبد مرا در زمان
✦
یکی شاه با فر و بخت جوان
#19
ز تخم فریدون یل کیقباد
✦
که با فر و برزست و با رای و داد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: