🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی یزدگرد

❖
36 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳ - نامهٔ رستم فرخزاد به سعد وقاص: نکوهش آز عرب و پند پرهیز از جنگ
سپهسالار ایران، رستم فرخزاد، نامه‌ای بر حریر سپید و خشان چون خورشید نگاشت تا پیامی سرنوشت‌ساز را به اردوگاه تازیان بفرستد. در عنوان نامه، نام رستم، فرزند هرمز پادشاه و جهان‌پهلوان نیک‌خواه ایران‌زمین برجسته بود، خطاب به سعد وقاص که نبرد جویان جهان را بر خویشتن تنگ کرده بود. رستم نامه را با ستایش دادار پاک آغاز کرد؛ پروردگاری که سپهر گردان به فرمان او برپاست و پادشاهی را بر داد و مهر استوار ساخته است.

وی سپس بر شهریار ایران‌زمین درود فرستاد، پادشاهی صاحب فرّ و شکوه که اهریمن را در بند کشیده و دارنده شمشیر و تاج بلند است. رستم افروخته شدن آتش نبرد و پیش آمدن این کارزار بیهوده را ناپسند شمرده و سعد را بازخواست کرد که شما کیستید، آیین و راهتان چیست و از چه رو با سپاهی برهنه و تهیدست قصد رزم داری؟ او یادآور شد که سپاه تازیان با گرده‌ای نان هم سیر است و هم گرسنه، و از پیل و تخت و باروبنه بی‌بهره است، پس زندگی ساده در بوم خود برایشان بسنده است و تاج و نگین کیانی سزاوار کسی دیگر است—شهریاری بس بافر و شکوه، جانشین پادشاهان نامدار که والاتبارتر و شکوهمندتر از هر کس بر روی زمین است.

رستم از بخشندگی و شکوه بزم و نخچیر شاه ایران سخن راند؛ پادشاهی که تنها در بزمگاه، بهایی گزاف به تازندگان می‌بخشد و گنجش کم نمی‌شود، و ده و دو هزار سگ و یوز و باز شکاری با طوق‌های زرین و زنگوله‌ها داراست که خوراک روزانه جانوران نخچیرگاهش بیش از تمام اندوخته تازیان است. او تازیان را به سبب آز و بی‌شرمی و نداشتن مهر و خرد نکوهش کرد که چگونه با چنین مایه و زادگاهی آرزوی تاج و تخت کیانی را در سر می‌پرورند. سپهسالار ایران از سعد خواست تا فرستاده‌ای جهاندیده و خردمند نزد سپاه ایران بفرستد تا خواسته‌های خود را بازگوید و ایرانیان بتوانند خشنودی آنان را از شاه بخواهند، تا مگر از جنگی با فرجام ناگوار با نوه نوشین‌روان دادگر پرهیز شود. او هشداری سوزان داد که نباید خرد و چشم و گوش را بر پند بست. پس از ممهور شدن نامه، پیروز شاپورفرخ‌نژاد به همراه جمعی از بزرگان و پهلوانان غرق در جوشن و زر و سیم و سپرهای زرین، به عنوان فرستاده، راهی اردوگاه سعد وقاص شد.
#1
فرستادهٔ نیز چون برق و رعد
✦
فرستاد تازان به نزدیک سعد
#2
یکی نامه‌ای بر حریر سپید
✦
نویسنده بنوشت تابان چو شید
#3
به عنوان بر از پور هرمزد شاه
✦
جهان پهلوان رستم نیک خواه
#4
سوی سعدِ وَقاص جوینده جنگ
✦
جهان کرده بر خویشتن تار و تنگ
#5
سرنامه گفت از جهاندار پاک
✦
بباید که باشیم با بیم و باک
#6
کزویست بر پای گردان سپهر
✦
همه پادشاهیش دادست و مهر
#7
ازو باد بر شهریار آفرین
✦
که زیبای تاجست و تخت و نگین
#8
که دارد به فر اهرمن راببند
✦
خداوند شمشیر و تاج بلند
#9
به پیش آمد این ناپسندیده کار
✦
به بیهوده این رنج و این کارزار
#10
به من بازگوی آنک شاه تو کیست
✦
چه مردی و آیین و راه تو چیست
#11
به نزد که جویی همی دستگاه
✦
برهنه سپهبد برهنه سپاه
#12
به نانی تو سیری و هم گرسنه
✦
نه پیل و نه تخت و نه بار و بنه
#13
به ایران تو را زندگانی بس است
✦
که تاج و نگین بهر دیگر کس است
#14
که با پیل و گنجست و با فروجاه
✦
پدر بر پدر نامبردار شاه
#15
به دیدار او بر فلک ماه نیست
✦
به بالای او بر زمین شاه نیست
#16
هر آن گه که در بزم خندان شود
✦
گشاده لب و سیم دندان شود
#17
به بخشد بهای سر تازیان
✦
که بر گنج او زان نیاید زیان
#18
سگ و یوز و بازش ده و دو هزار
✦
که با زنگ و زرند و با گوشوار
#19
به سالی همه دشت نیزه وران
✦
نیابند خورد از کران تا کران
#20
که او را به باید به یوز و به سگ
✦
که در دشت نخچیر گیرد به تگ
#21
سگ و یوز او بیشتر زان خورد
✦
که شاه آن به چیزی همی‌نشمرد
#22
شما را به دیده درون شرم نیست
✦
ز راه خرد مهر و آزرم نیست
#23
بدان چهره و زاد و آن مهر و خوی
✦
چنین تاج و تخت آمدت آرزوی
#24
جهان گر بر اندازه جویی همی
✦
سخن بر گزافه نگویی همی
#25
سخن گوی مردی برِ ما فرست
✦
جهاندیده و گرد و زیبا فرست
#26
بدان تا بگوید که رای تو چیست
✦
به تخت کیان رهنمای تو کیست
#27
سواری فرستیم نزدیک شاه
✦
بخواهیم ازو هرچ خواهی بخواه
#28
تو جنگ چنان پادشاهی مجوی
✦
که فرجام کارانده آید بروی
#29
نبیره جهاندار نوشین روان
✦
که با داد او پیرگردد جوان
#30
پدر بر پدر شاه و خود شهریار
✦
زمانه ندارد چنو یادگار
#31
جهانی مکن پر ز نفرین خویش
✦
مشو بد گمان اندر آیین خویش
#32
به تخت کیان تا نباشد نژاد
✦
نجوید خداوند فرهنگ و داد
#33
نگه کن بدین نامهٔ پندمند
✦
مکن چشم و گوش و خرد را ببند
#34
چو نامه به مهر اندر آمد به داد
✦
به پیروز شاپور فرخ نژاد
#35
بر سعد وقاص شد پهلوان
✦
از ایران بزرگان روشن روان
#36
همه غرقه در جوشن و سیم و زر
✦
سپرهای زرین و زرین کمر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: