بخش ۳ - جنگ دارا با فیلقوس در عموریه، گریز رومیان و آوردن ناهید با باژ به پارس
#1
شد از جنگ نیزه‌وران تا به روم
✦
همی جست رزم اندر آباد بوم
#2
به روم اندرون شاه بدفیلقوس
✦
کجا بود با رای او شاه سوس
#3
نوشتند نامه که پور همای
✦
سپاهی بیاورد بی‌مر ز جای
#4
چو بشنید سالار روم این سخن
✦
به یاد آمدش روزگار کهن
#5
ز عموریه لشکری گرد کرد
✦
همه نامداران روز نبرد
#6
چو دارا بیامد بزرگان روم
✦
بپرداختند آن همه مرز و بوم
#7
ز عموریه فیلقوس و سران
✦
برفتند گردان و جنگاوران
#8
دو رزم گران کرده شد در سه روز
✦
چهارم چو بفروخت گیتی فروز
#9
گریزان بشد فیلقوس و سپاه
✦
یکی را نبد ترگ و رومی کلاه
#10
زن و کودکان نیز کردند اسیر
✦
بکشتند چندی به شمشیر و تیر
#11
چو از پیش دارا به شهر آمدند
✦
ازان رفته لشکر دو بهر آمدند
#12
دگر پیشتر کشته و خسته بود
✦
پس پشتشان نیزه پیوسته بود
#13
به عموریه در حصاری شدند
✦
ازیشان بسی زینهاری شدند
#14
فرستاده‌ای آمد از فیلقوس
✦
خردمند و بیدار و با نعم و بوس
#15
ابا برده و بدره و با نثار
✦
دو صندوق پرگوهر شاهوار
#16
چنین بود پیغام کز یک خدای
✦
بخواهم که او باشدم رهنمای
#17
که فرجام این رزم بزم آوریم
✦
مبادا که دل سوی رزم آوریم
#18
همه راستی باید و مردمی
✦
ز کژی و آزار خیزد کمی
#19
چو عموریه کان نشست منست
✦
تو آیی و سازی که گیری بدست
#20
دل من به جوش آید از نام و ننگ
✦
به هنگام بزم اندر آیم به جنگ
#21
تو آن کن که از شهریاران سزاست
✦
پدر شاه بود و پسر پادشاست
#22
چو بشنید آزادگانرا بخواند
✦
همه داستان پیش ایشان براند
#23
چه بینید گفت اندرین گفت و گوی
✦
بجوید همی فیلقوس آب روی
#24
همه مهتران خواندند آفرین
✦
که ای شاه بینادل و پاک‌دین
#25
شهنشاه بر مهتران مهتر است
✦
ز کار آن گزیند کجا در خور است
#26
یکی دختری دارد این نامدار
✦
به بالای سرو و به رخ چون بهار
#27
بت‌آرای چون او نبیند به چین
✦
میان بتان چون درخشان نگین
#28
اگر شاه بیند پسند آیدش
✦
به پالیز سرو بلند آیدش
#29
فرستادهٔ روم را خواند شاه
✦
بگفت آنچ بشنید از نیکخواه
#30
بدو گفت رو پیش قیصر بگوی
✦
اگر جست خواهی همی آب روی
#31
پس پردهٔ تو یکی دختر است
✦
که بر تارک بانوان افسر است
#32
نگاری که ناهید خوانی ورا
✦
بر اورنگ زرین نشانی ورا
#33
به من بخش و بفرست با باژ روم
✦
چو خواهی که بی‌رنج ماندت بوم
#34
فرستاده بشنید و آمد چو باد
✦
به قیصر بر آن گفتها کرد یاد
#35
بدان شاد شد فیلقوس و سپاه
✦
که داماد باشد مر او را چو شاه
#36
سخن گفت هرگونه از باژ و ساو
✦
ز چیزی که دارد پی روم تاو
#37
بران بر نهادند سالی که شاه
✦
ستاند ز قیصر که دارد سپاه
#38
ز زر خایهٔ ریخته صدهزار
✦
ابا هر یکی گوهر شاهوار
#39
چهل کرده مثقال هر خایه‌ای
✦
همان نیز گوهر گرانمایه‌ای
#40
ببخشید بر مرزبانان روم
✦
هرانکس که بودند ز آباد بوم
#41
ازان پس همه فیلسوفان شهر
✦
هرانکس که بودش ازان شهر بهر
#42
بفرمود تا راه را ساختند
✦
ز هر کار دل را بپرداختند
#43
برفتند با دختر شهریار
✦
گرانمایگان هریکی با نثار
#44
یکی مهر زرین بیاراستند
✦
پرستندهٔ تاجور خواستند
#45
ده استر همه بار دیبای روم
✦
بسی پیکر از گوهر و زر بوم
#46
شتروار سیصد ز گستردنی
✦
ز چیزی که بد راه را بردنی
#47
دلارای رومی به مهد اندرون
✦
سکوبا و راهب ورا رهنمون
#48
کنیزک پس پشت ناهید شست
✦
ازان هریکی جامی از زر بدست
#49
به جام اندرون گوهر شاهوار
✦
بت‌آرای با افسر و گوشوار
#50
سقف خوب رخ را به دارا سپرد
✦
گهرها به گنجور او برشمرد
#51
ازان پس بران رزمگه بس نماند
✦
سپه را سوی شهر ایران براند
#52
سوی پارس آمد دلارام و شاد
✦
کلاه بزرگی بسر بر نهاد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.