🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی داراب دوازده سال بود

❖
52 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳ - جنگ دارا با فیلقوس در عموریه، گریز رومیان و آوردن ناهید با باژ به پارس
چون داراب از پیکار سرکشانی که به نیزه رزم می‌آوردند فراغت یافت، سپاه خروشان خویش را به سوی سرزمین زرخیز روم راند تا دامنه دادگری و شکوه کیانی را گسترش دهد. در آن روزگار، شهریاری فرزانه و نامدار بر کشور روم فرمان می‌راند که فیلقوس نام داشت؛ شاهی که رأی و تدبیرش روشنگر بوم و بر بود و حتی پادشاه سوس به اندیشه او گردن می‌نهاد. خبر هجوم لشکری بی‌شمار به کین‌خواهی و جهانداری، چون آذرخشی بر فیلقوس فرود آمد؛ نامه‌ها نوشتند که فرزند همای چهره کین افروخته و لشکری از پی لشکری روانه کرده است. فیلقوس چون این سخن بشنود، روزگاران گذشته و هیبت شاهنشاهان ایران را به یاد آورد و بلافاصله پهلوانان و جنگاوران روم را از بارگاه خویش در عموریه گرد آورد.

دو سپاه مهیب در دشت عموریه در برابر یکدیگر صف آراستند و آواز کوس و ناای بر آسمان پیچید. سه روز تمام، آتش جنگی بس سهمگین افروخته شد و کلاهخوذها شکست و گرد بر گرد دشت نشست. چون خورشید گیتی‌فروز در سپیده‌دم روز چهارم برآمد، بخت از رومیان برگشت؛ فیلقوس و گردانش روی به گریز نهادند و چنان شتابان رمیدند که ترگ و کلاهخوذ از سر افکندند. سپاه داراب بر اردوگاه رومیان تاختند، زنان و فرزندان را به اسیری گرفتند و بس رومیان که به تیغ و تیر از پای درآمدند. دو بهر از آن لشکر انبوه شکست‌خورده خویش را به دیوارهای استوار عموریه رساندند، در حالی که درفش‌هایشان سرنگون و نیزه‌های ایرانیان بر پشتشان دوخته شده بود.

رومیان ترسان در حصار عموریه پناه گرفتند و گروهی بیشمار زاری‌کنان امان خواستند. فیلقوس زبونی خود را دریافت و فرستاده‌ای هشیار و سخن‌دان را با کاروانی از گنجینه‌های بیکران، خروارها زر و دو صندوق مالامال از گوهر شاهوار به نزد داراب فرستاد. فرستاده پیام قیصر را بگزارد که: «ای شهریار دادگر، سزاوار است که پایان این رزم خونین را به بزمی فرخنده بدل سازیم. مرا سرکشی و نبرد با تو نیست؛ تو پادشاه‌زاده‌ای و ارزانی تاج و تخت. اگر عموریه جایگاه من است، تو شاهِ شهریارانی. آنچه شایسته والاتباران است به کار بند تا پیمان آشتی میان ما استوار گردد.»

داراب بزرگان و موبدان سپاه را فراخواند و گفت: «فیلقوس اینک آبروی خویش می‌جوید و زینهار می‌خواهد؛ رأی شما در این میان چیست؟» بزرگان آفرین خواندند و گفتند که شهریار دانا آن کند که سزاوار فرّ خویش است، و افزودند که فیلقوس را دختری است خورشیدچهر به نام ناهید؛ سروقامتی که رخسارش چون بهار و جمالش زیباتر از بتان چین است. اگر شاه پسندد، پیوند با او بنیاد کین را برمی‌کند. داراب پیام فرستاد که اگر فیلقوس خواهان آشتی و نگهداری مرزهای خویش است، باید دختر والاتبارش ناهید را به همسری او دهد و باژ و ساوی گران بر ذمه گیرد.

چون این خبر به فیلقوس رسید، دل رومیان شادمان گشت که شاهنشاه ایران داماد ایشان خواهد شد. فیلقوس با شادمانی پیمانی استوار بست که هر ساله صد هزار خایه زرین ریخته‌شده که هر یک چهل مثقال وزن داشت و گوهر شاهوار بر آن نشانده شده بود، به گنجینه پارس فرستد. آن‌گاه به فیلسوفان و اسقفان بفرمود تا تدارک سفر دختر شاه را بینند. ناهید را با عمارتی زرافشان، همراه با اسقفان و راهبان، ده شتر بار دیبای روم، سیصد شتر از گسترده‌های گران‌بها و شصت کنیزک ماهرو که هر یک جامی زرین پر از گوهر به دست داشتند، روانه بارگاه داراب کردند. اسقف رومی بانوی پاک‌نژاد و گنجینه‌ها را به گنجور داراب سپرد. داراب با پیروزی و شادمانی، دلبند رومی را برگرفت، سپاه را به سوی ایران‌زمین راند و بر اورنگ پارس تاج بزرگی بر سر نهاد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: