پس از خاموش شدن بانگِ دقیقی، همتِ والای سخن‌سرای توس متوجه آستان شهریاری جهان گشت تا آن دفتر شگرف و یادگار کهن نیاکان را پیش دست گیرد و داستان‌های باستان را به زیور نظم خویش بیاراید. در آن روزگارِ پرآشوب که جهان از بانگِ کوس و نبرد لبریز بود و تنگیِ روزگار، راه را بر جویندگان دانش می‌بست، او بی‌وقفه از هر دانا و سال‌خورده‌ای نشانِ داستان‌های کهن را می‌جست. بیمِ آن بر دلش سایه افکنده بود که مبادا گردشِ شتابانِ چرخِ نیلوفری، مهلتش ندهد و این ودیعهٔ گران‌سنگ ناگشوده به دستِ دیگری سپاش شود؛ چه، نه اندوخته‌ای در انبان داشت و نه خریدارِ هوشمندی که رنجِ او را به جان خریدار باشد. با این همه، او یقین داشت که در سرای خاک، هیچ گوهر و پدیده‌ای والاتر از گفتارِ نیکو نیست، که اگر سخن را فرّهیِ ایزدی نبود، کتابِ آسمانیِ پیامبر راهنمای آدمیان نمی‌گشت. در میانِ این دغدغه‌های سنگین، یاور و دوستی یک‌دل و مهربان در شهرِ توس پدیدار شد؛ هم‌دمی چنان صمیمی که گویی با او در یک پوست می‌زیست. آن دوستِ فرخنده با دیدنِ نیتِ پاکِ او، همت روان داشت و گفت که کارنامهٔ کهنِ شاهانِ پهلوی را به نزدش خواهد آورد تا با زبانِ گشاده و قریحهٔ پهلوانی خویش، سرگذشتِ خسروانِ ایران‌زمین را بازنویسد. چون آن نامهٔ گران‌بها به دستش رسید، جانِ محزون و تاریکش از فروغِ امید و شورِ آفرینش روشن گشت و غوغای خلقِ شاهنامه آغاز گردید.