سرگذشت و جایگاه در حماسه

فرزند دلاور کیومرث که در نبرد با سیاه دیو به شهادت رسید. یادگار او هوشنگ، با پشتیبانی کیومرث‌شاه، کین خون پاک وی را از اهریمنیان بازستاند.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (19)

سیامک بُدش نام و فرخنده بود / کیومرث را دل بدو زنده بود

معنی: نام او سیامک بود و وجودی فرخنده داشت؛ دل کیومرث به عشق و دیدار او زنده و شادمان بود.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #243

جهان شد بر آن دیو بچّه سیاه / ز بخت سیامک و زان پایگاه

معنی: جهان در چشمان آن دیوزاده از رشک بر بخت و مقام والای سیامک تاریک و تیره شد.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #249

بگفتش ورا زین سخن در به در / که دشمن چه سازد همی با پدر

معنی: داستان را مو به مو برای سیامک بازگفت که دشمن چه نقشه‌ای بر ضد پدرش می‌چیند.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #254

سخن چون به گوش سیامک رسید / ز کردار بدخواه دیو پلید

معنی: چون سخن توطئه و کردار دیو پلید به گوش سیامک رسید...

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #255

دل شاه بچّه بر آمد به جوش / سپاه انجمن کرد و بگشاد گوش

معنی: دل شاهزاده به جوش و خروش آمد؛ سپاهی گرد آورد و گوش به فرمان نبرد سپرد.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #256

بپوشید تن را به چرم پلنگ / که جوشن نبود و نه آیین جنگ

معنی: تن خویش را با پوست پلنگ پوشاند، زیرا در آن روزگار نه زرهی بود و نه آیین جنگ‌افزار.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #257

پذیره شدش دیو را جنگجوی / سپه را چو روی اندر آمد به روی

معنی: آن شاهزاده جنگجو به پیشواز دیو رفت، تا آنکه سپاه دو طرف روبروی یکدیگر صف آراستند.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #258

سیامک بیامد برهنه تنا / بر آویخت با پور آهرمنا

معنی: سیامک بی‌زره و برهنه‌تن پیش آمد و با فرزند اهریمن درآویخت.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #259

بزد چنگ وارونه دیو سیاه / دوتا اندر آورد بالای شاه

معنی: دیو سیاه چنگال واژگون و پلید خود را فرو برد و قامت والای شاهزاده را خمیده ساخت.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #260

فکند آن تن شاهزاده به خاک / به چنگال کردش کمرگاه چاک

معنی: پیکر شاهزاده را بر خاک افکند و با چنگال خویش پهلو و کمرگاهش را درید.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #261

سیامک به دست خروزان دیو / تبه گشت و ماند انجمن بی‌خدیو

معنی: سیامک به دست آن دیو خروشان کشته شد و آن سپاه و مردم بی‌سرور و پادشاه ماندند.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #262

چو آگه شد از مرگ فرزند شاه / ز تیمار گیتی بر او شد سیاه

معنی: چون کیومرث‌شاه از مرگ فرزندش آگاه شد، از غم و اندوه، جهان در چشمش تیره و تار گشت.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #263

و زان پس به کین سیامک شتافت / شب و روز آرام و خفتن نیافت

معنی: پس از آن، برای گرفتن کینِ سیامک شتافت و شب و روز، آرامش و خواب نداشت.

کیومرث • بخش ۱ - پادشاهی کیومرث سی سال بود بیت #276

خجسته سیامک یکی پور داشت / که نزد نیا جاه دستور داشت

معنی: سیامک خجسته و نیک‌نام پسری داشت که نزد نیاکه‌اش (کیومرث) مقام و منزلتی چون وزیر و مشاور داشت.

کیومرث • بخش ۲ - جنگ هوشنگ نوهٔ کیومرث با دیوان به کین‌خواهی پدرش سیامک بیت #277

به نزد نیا یادگار پدر / نیا پروریده مر او را به بر

معنی: او نزد جد خویش یادگار پدر بود و کیومرث وی را با مهر فراوان در آغوش خود پرورده بود.

کیومرث • بخش ۲ - جنگ هوشنگ نوهٔ کیومرث با دیوان به کین‌خواهی پدرش سیامک بیت #279

چو آمد مر آن کینه را خواستار / سرآمد کیومرث را روزگار

معنی: چون کین‌خواهیِ سیامک به سرانجام رسید، روزگار پادشاهی و زندگی کیومرث نیز پایان یافت.

کیومرث • بخش ۲ - جنگ هوشنگ نوهٔ کیومرث با دیوان به کین‌خواهی پدرش سیامک بیت #294

گرازه بشد با سیامک به جنگ / چو شیر ژیان با دمنده نهنگ

معنی: گرازه در برابر سیامک تورانی به جنگ درآمد، همچون شیری ژیان در برابر نهنگی خروشان.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۰ - گزینش ده سوار ایران و توران، جفت شدن رزم‌خواهان، سوگند کین و آغاز کارزار خونین بیت #18824

سه دیگر سیامک ز توران سپاه / بشد با گرازه به آوردگاه

معنی: در سومین نبرد، سیامک از سپاه توران برای مبارزه با گرازه به آوردگاه آمد.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۳ - هماوردی گرازه و سیامک تورانی، کشتن سیامک و بازگشت پیروزمند با درفش بیت #18875

گرفت آنگه اسب سیامک به دست / به بالا برآمد بکردار مست

معنی: سپس مهار اسب سیامک را گرفت و سرمست از پیروزی به بالای تپه رفت.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۳ - هماوردی گرازه و سیامک تورانی، کشتن سیامک و بازگشت پیروزمند با درفش بیت #18884