سرگذشت و جایگاه در حماسه

شنگل پادشاه هند در روزگار بهرام گور بود. او ابتدا در برابر شاه ایران به نبرد و مقابله اندیشید اما سرانجام با دیدن پهلوانی و دلاوری بهرام گور رام شد و با او پیمان دوستی بست. هنگامی که بهرام گور درخواستی برای ارسال خنیاگران لوری فرستاد، شنگل ده هزار تن از لوریان زبردست بربط‌نواز را برگزید و به ایران روانه ساخت.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (40)

چو کاموس و منشور و خاقان چین / چو بیورد و چون شنگل بافرین

معنی: کاموس و منشور و خاقان چین و بیورد و شنگل نامدار،

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۲ - شب مژدهٔ رسیدن سپاه ایران به طوس، رد درنگ پیران و پذیرش رأی ویرانگر کاموس بیت #13547

شوم بازگویم بگردان همین / بمنشور و شنگل بخاقان چین

معنی: بازمی‌گردم و همین سخنان را به پهلوانان، یعنی به منشور، شنگل و خاقان چین بازگو می‌کنم.

داستان خاقان چین • بخش ۴ - پیران نزد رستم: گله از خون سیاوش و پیشنهاد آشتی، لاف شنگل و صف‌آرایی دو سپاه بیت #14339

چنین گفت شنگل که ای سرفراز / چه باید کشیدن سخنها دراز

معنی: شنگل چنین گفت که: «ای پادشاه سربلند، چرا باید سخن را این‌قدر طولانی کنیم؟»

داستان خاقان چین • بخش ۴ - پیران نزد رستم: گله از خون سیاوش و پیشنهاد آشتی، لاف شنگل و صف‌آرایی دو سپاه بیت #14398

چو بشنید لشکر ز شنگل سخن / جوان شد دل مرد گشته کهن

معنی: چون سپاهیان این سخنان را از شنگل شنیدند، دل پیرانِ کهنه‌کار نیز دوباره جوان و پرامید شد.

داستان خاقان چین • بخش ۴ - پیران نزد رستم: گله از خون سیاوش و پیشنهاد آشتی، لاف شنگل و صف‌آرایی دو سپاه بیت #14412

همه نامداران و خاقان چین / گرفتند بر شاه هند آفرین

معنی: همهٔ بزرگان و خاقان چین، بر پادشاه هند (شنگل) آفرین و تحسین گفتند.

داستان خاقان چین • بخش ۴ - پیران نزد رستم: گله از خون سیاوش و پیشنهاد آشتی، لاف شنگل و صف‌آرایی دو سپاه بیت #14414

بهومان بگفت آنچ شنگل بگفت / سپه گشت با او به پیگار جفت

معنی: پیران آنچه را که شنگل گفته بود به هومان بازگفت و بیان کرد که چگونه سپاه برای نبرد با او همراه شده است.

داستان خاقان چین • بخش ۴ - پیران نزد رستم: گله از خون سیاوش و پیشنهاد آشتی، لاف شنگل و صف‌آرایی دو سپاه بیت #14419

غمی گشت هومان ازان کار سخت / برآشفت با شنگل شوربخت

معنی: هومان از این کار سخت و شتاب‌زده بسیار اندوهگین شد و بر شنگلِ بدطالع برآشفت.

داستان خاقان چین • بخش ۴ - پیران نزد رستم: گله از خون سیاوش و پیشنهاد آشتی، لاف شنگل و صف‌آرایی دو سپاه بیت #14420

بیامد بره پیش کلباد گفت / که شنگل مگر با خرد نیست جفت

معنی: هومان در راه نزد کلباد آمد و گفت: «گویا شنگل هیچ بهره‌ای از عقل و خرد نبرده است.»

داستان خاقان چین • بخش ۴ - پیران نزد رستم: گله از خون سیاوش و پیشنهاد آشتی، لاف شنگل و صف‌آرایی دو سپاه بیت #14422

همی گشت پیران به پیش سپاه / بیامد بر شنگل رزم‌خواه

معنی: پیران پیشاپیش سپاه می‌گشت و به نزد شنگلِ رزم‌جو آمد.

داستان خاقان چین • بخش ۴ - پیران نزد رستم: گله از خون سیاوش و پیشنهاد آشتی، لاف شنگل و صف‌آرایی دو سپاه بیت #14521

بدو گفت کای نامبردار هند / ز بربر بفرمان تو تا بسند

معنی: خاقان به شنگل گفت: ای پهلوان نامدار هند، که از سرزمین بربر تا سند همه فرمانبردار تو هستند!

داستان خاقان چین • بخش ۴ - پیران نزد رستم: گله از خون سیاوش و پیشنهاد آشتی، لاف شنگل و صف‌آرایی دو سپاه بیت #14522

بدو گفت شنگل من از گفت خویش / نگردم نبینی ز من کم و بیش

معنی: شنگل به او پاسخ داد: من از گفته خود بازنمی‌گردم و هیچ کم و کاستی در عهد من نخواهی دید.

داستان خاقان چین • بخش ۴ - پیران نزد رستم: گله از خون سیاوش و پیشنهاد آشتی، لاف شنگل و صف‌آرایی دو سپاه بیت #14525

همی گشت شنگل میان دو صف / یکی تیغ هندی گرفته بکف

معنی: شنگل در میان دو صف سپاه جولان می‌داد، در حالی که شمشیر هندی در دست داشت.

داستان خاقان چین • بخش ۴ - پیران نزد رستم: گله از خون سیاوش و پیشنهاد آشتی، لاف شنگل و صف‌آرایی دو سپاه بیت #14541

بغرید شنگل ز پیش سپاه / منم گفت گرداوژن رزم‌خواه

معنی: شنگل از پیشاپیش سپاه بانگ برآورد و گفت: من پهلوان دلاور و جنگ‌جو هستم.

داستان خاقان چین • بخش ۶ - رزم رستم با شنگل، گریختن شنگل و درهم شکستن لشکر چین و سقلاب بیت #14615

چو آواز شنگل برستم رسید / ز لشکر نگه کرد و او را بدید

معنی: چون صدای شنگل به گوش رستم رسید، از میان سپاه نگریست و او را دید.

داستان خاقان چین • بخش ۶ - رزم رستم با شنگل، گریختن شنگل و درهم شکستن لشکر چین و سقلاب بیت #14617

بدو گفت هان آمدم رزمخواه / نگر تا نگیری بلشکر پناه

معنی: رستم به او گفت: هان، من برای نبرد آمدم! مواظب باش که به میان سپاهت پناه نبری.

داستان خاقان چین • بخش ۶ - رزم رستم با شنگل، گریختن شنگل و درهم شکستن لشکر چین و سقلاب بیت #14618

بر شنگل آمد به آواز گفت / که ای بدنژاد فرومایه جفت

معنی: به نزدیکی شنگل آمد و با بانگ بلند گفت: ای بدتبار و فرومایه‌همت!

داستان خاقان چین • بخش ۶ - رزم رستم با شنگل، گریختن شنگل و درهم شکستن لشکر چین و سقلاب بیت #14623

یکی نیزه زد برگرفتش ز زین / نگونسار کرد و بزد بر زمین

معنی: نیزه‌ای بر او زد و او را از زین برگرفت، نگونسار کرد و بر زمین کوبید.

داستان خاقان چین • بخش ۶ - رزم رستم با شنگل، گریختن شنگل و درهم شکستن لشکر چین و سقلاب بیت #14627

چو شنگل گریزان شد از پیلتن / پراگنده گشتند زان انجمن

معنی: چون شنگل از پیش رستمِ پیلتن گریخت، آن گروه شمشیرزنان پراکنده شدند.

داستان خاقان چین • بخش ۶ - رزم رستم با شنگل، گریختن شنگل و درهم شکستن لشکر چین و سقلاب بیت #14630

بجان شنگل از دست رستم بجست / زره بود و جوشن تنش را نخست

معنی: شنگل با جانِ دربررفته از چنگ رستم گریخت، چرا که زره و جوشن تن او را ابتدا حفظ کرده بود.

داستان خاقان چین • بخش ۶ - رزم رستم با شنگل، گریختن شنگل و درهم شکستن لشکر چین و سقلاب بیت #14632

چنین گفت شنگل که این مرد نیست / کس او را بگیتی هم آورد نیست

معنی: شنگل چنین گفت که این رستم آدمی نیست و هیچ‌کس در جهان هم‌نبرد او نمی‌شود.

داستان خاقان چین • بخش ۶ - رزم رستم با شنگل، گریختن شنگل و درهم شکستن لشکر چین و سقلاب بیت #14633

بدو گفت خاقان ترا بامداد / دگر بود رای و دگر بود یاد

معنی: خاقان چین به شنگل گفت: بامدادان اندیشه و سخن تو به گونه‌ای دیگر بود!

داستان خاقان چین • بخش ۶ - رزم رستم با شنگل، گریختن شنگل و درهم شکستن لشکر چین و سقلاب بیت #14636

مگر ناموَر شنگل از هندوان / که از داد پیچیده دارد روان

معنی: مگر شنگل نامور از دیار هند که جانش را از دادگری و راستی برگردانده است.

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۰ - هشدار وزیر از سرکشی شنگل، عزم نهان بهرام و نامهٔ باژ یا جنگ به هند بیت #36080

تو شاهی و شنگل نگهبانِ هند / چرا باژ خواهد ز چین و زِ سِند

معنی: تو شاه جهانی و شنگل تنها نگهبان هند است؛ چرا او باید از چین و سند باژ و خراج بطلبد؟

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۰ - هشدار وزیر از سرکشی شنگل، عزم نهان بهرام و نامهٔ باژ یا جنگ به هند بیت #36083

به نزدیک شَنگل نگهبان هند / ز دریای قَنوج تا مرزِ سند

معنی: به نزد شنگل، سالار و نگهبان هند، از دریای قنوج تا مرزهای سند.

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۰ - هشدار وزیر از سرکشی شنگل، عزم نهان بهرام و نامهٔ باژ یا جنگ به هند بیت #36122

چو بشنید شنگل به بهرام گفت / که رای تو با مردمی نیست جفت

معنی: چون شنگل سخن بهرام را شنید، به او گفت که اندیشه و اندرز تو با مردم‌داری و سنجیدگی همراه نیست.

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۳ - بزم شنگل، پیروزی بهرام در کشتی و شکستن نشانه با یک تیر بیت #36197

چو در پیش شنگل نهادند خوان / یکی را بفرمود کو را بخوان

معنی: چون خوان غذا را پیش روی شنگل نهادند، به کسی فرمان داد تا بهرام را فراخواند،

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۳ - بزم شنگل، پیروزی بهرام در کشتی و شکستن نشانه با یک تیر بیت #36201

بشنگل چنین گفت کای شهریار / بفرمای تا من ببندم ازار

معنی: به شنگل گفت: ای شهریار، بفرما تا من نیز لنگ بر میان ببندم،

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۳ - بزم شنگل، پیروزی بهرام در کشتی و شکستن نشانه با یک تیر بیت #36212

بخندید شنگل بدو گفت خیز / چو زیر آوری خون ایشان بریز

معنی: شنگل بخندید و گفت: برخیز، و چون آنان را زیر آوردی خک‌مالشان کن!

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۳ - بزم شنگل، پیروزی بهرام در کشتی و شکستن نشانه با یک تیر بیت #36214

بدو مانده بد شنگل اندر شگفت / ازان برز بالا و آن زور و کفت

معنی: شنگل از آن قد و قامت بالا و آن زور و بازو در شگفت ماند.

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۳ - بزم شنگل، پیروزی بهرام در کشتی و شکستن نشانه با یک تیر بیت #36218

شه هندوان باره را برنشست / به میدان خرامید چوگان به دست

معنی: پادشاه هندوان بر اسب نشست و چوگان به دست رو به میدان نهاد.

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۳ - بزم شنگل، پیروزی بهرام در کشتی و شکستن نشانه با یک تیر بیت #36223

به شنگل چنین گفت کای شهریار / چنان دان که هستند با من سوار

معنی: بهرام به شنگل گفت: ای شهریار، بدان که همراه من سوارانی هستند،

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۳ - بزم شنگل، پیروزی بهرام در کشتی و شکستن نشانه با یک تیر بیت #36226

چنین گفت شنگل که تیر و کمان / ستون سواران بود بی‌گمان

معنی: شنگل گفت: تیر و کمان بی‌گمان تکیه‌گاه و ستون اصلی سواران است.

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۳ - بزم شنگل، پیروزی بهرام در کشتی و شکستن نشانه با یک تیر بیت #36228

ز بهرام شنگل شد اندرگمان / که این فر و این برز و تیر و کمان

معنی: شنگل نسبت به بهرام دچار شک و گمان شد، چرا که آن فرّ ایزدی، قد و قامت بلند و مهارت او در تیر و کمان بی‌نظیر بود.

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۴ - گمان شنگل در فر بهرام، برادر خواندن او و پیشنهاد سپهداری، و نهفتن نام به برزوی بیت #36233

بخندید و بهرام را گفت شاه / که ای پرهنر با گهر پیشگاه

معنی: شاه هند بخندید و به بهرام گفت: ای مرد پرهنر و گران‌مایه که شایستهٔ پیشگاه شاهانی!

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۴ - گمان شنگل در فر بهرام، برادر خواندن او و پیشنهاد سپهداری، و نهفتن نام به برزوی بیت #36236

بدو گفت بهرام کای شاه هند / فرستادگان را مکن ناپسند

معنی: بهرام به او گفت: ای شاه هند، فرستادگان را با سخنان ناپسند و گمان‌های نابجا مسنج.

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۴ - گمان شنگل در فر بهرام، برادر خواندن او و پیشنهاد سپهداری، و نهفتن نام به برزوی بیت #36239

بدو گفت شنگل که تندی مکن / که با تو هنوزست ما را سخن

معنی: شنگل به او گفت: تندی مکن و شتاب مورز، زیرا ما هنوز با تو گفت‌وگوها داریم.

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۴ - گمان شنگل در فر بهرام، برادر خواندن او و پیشنهاد سپهداری، و نهفتن نام به برزوی بیت #36243

بگویش بران رو که باشد صواب / که پیش شه هند بفزودی آب

معنی: به او بگو به شیوه‌ای درست که تو پیش شهریار هند آبرو و اعتبارت افزون گشته است.

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۴ - گمان شنگل در فر بهرام، برادر خواندن او و پیشنهاد سپهداری، و نهفتن نام به برزوی بیت #36250

همه پاسخ من بشنگل رسان / که من دیر ماندم به شهر کسان

معنی: تمام پاسخ مرا به شنگل برسان، که من دیر زمانی است در دیار بیگانگان مانده‌ام.

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۴ - گمان شنگل در فر بهرام، برادر خواندن او و پیشنهاد سپهداری، و نهفتن نام به برزوی بیت #36275

چو دستور بشنید پاسخ ببرد / شنیده سخن پیش او برشمرد

معنی: چون دستور شاه این پاسخ را شنید، بازگشت و سخنان شنیده را پیش شنگل برشمرد.

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۴ - گمان شنگل در فر بهرام، برادر خواندن او و پیشنهاد سپهداری، و نهفتن نام به برزوی بیت #36276

ز پاسخ پر آژنگ شد روی شاه / چنین گفت اگر دور ماند ز راه

معنی: از این پاسخ چهرهٔ شاه پر از چین و خشم شد و گفت: اگر او از راه راست منحرف شود...

پادشاهی بهرام گور • بخش ۳۴ - گمان شنگل در فر بهرام، برادر خواندن او و پیشنهاد سپهداری، و نهفتن نام به برزوی بیت #36277