سرگذشت و جایگاه در حماسه

رهام فرزند گودرز، پهلوان دلاور ایرانی که در نبردهای دوازده رخ و کین‌خواهی سیاوش حضوری پررنگ داشت. او در برابر تخت کی‌خسرو حضور دارد.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (40)

چو طوس و چو گودرز کشواد و گیو / چو خراد و گرگین و رهام نیو

معنی: بزرگانی چون طوس، گودرز کشواد، گیو، خراد، گرگین و رهام دلاور...

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱ - وسوسهٔ دیو رامشگر و تصمیم کاووس برای لشکرکشی به مازندران و فراخواندن زال بیت #4634

خبر شد به طوس و به گودرز و گیو / به رهام و گرگین و گردان نیو

معنی: خبر آمدن زال به طوس، گودرز، گیو، رهام، گرگین و دیگر پهلوانان دلیر رسید،

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱ - وسوسهٔ دیو رامشگر و تصمیم کاووس برای لشکرکشی به مازندران و فراخواندن زال بیت #4676

برفتند با او بزرگان نیو / چو طوس و چو گودرز و رهام و گیو

معنی: پهلوانان و بزرگان دلیر همچون طوس، گودرز، رهام و گیو همراه با زال از پیش شاه بیرون آمدند.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۲ - پند زال به کاووس دربارهٔ پرهیز از لشکرکشی به مازندران و رد شدن آن توسط شاه بیت #4737

چو طوس و فریبرز و گودرز و گیو / چو رهام و گرگین و فرهاد نیو

معنی: بزرگانی چون توس، فریبرز، گودرز، گیو، و پهلوانانی چون رهام، گرگین و فرهاد دلیر.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۱ - خان هفتم رستم: کشتن دیو سپید، درمان چشم کاووس و گشودن مازندران بیت #5213

چو گودرز با زنگهٔ شاوران / چو رهام و گرگین جنگ‌آوران

معنی: دلاورانی چون گودرز و زنگهٔ شاوران و رهام و گرگینِ جنگجو نیز به راه افتادند.

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران • بخش ۱۶ - نبرد نهایی با مازندران، کشتن جویان و شاه جادو و سپردن تاج به اولاد بیت #5404

همی بست بر باره رهام تنگ / به برگستوان بر زده طوس چنگ

معنی: رهام تنگ اسب را محکم می‌بست و طوس به برگستوان اسب دست یافته بود.

سهراب • بخش ۱۴ - خروش سهراب بر کاووس، برکندن سراپرده، دیدار نخست با رستم و انکار نام بیت #6799

چو طوس و چو گودرز و گیو دلیر / چو شاپور و فرهاد و رهام شیر

معنی: پهلوانانی چون طوس و گودرز و گیو دلیر و شاپور و فرهاد و رهام شیردل،

داستان سیاوش • بخش ۱۴ - خبر قتل سیاوش، سوگ کاووس و رستم، کشتن سودابه و آغاز کین با سر بریدن ورازاد و سرخه بیت #9785

چو فرهاد و شیدوش و گرگین و گیو / چو بهرام و رهام و شاپور نیو

معنی: همچنین پهلوانانی چون فرهاد، شیدوش، گرگین، گیو، بهرام، رهام و شاپور نبردآزما آمدند،

داستان سیاوش • بخش ۱۴ - خبر قتل سیاوش، سوگ کاووس و رستم، کشتن سودابه و آغاز کین با سر بریدن ورازاد و سرخه بیت #9819

بچپ بر همی رفت رهام نیو / سوی راستش چون سرافراز گیو

معنی: در سمت چپ او رهامِ دلاور می‌رفت و در سمت راستش گیوِ سرافراز حرکت می‌کرد.

پادشاهی کیخسرو شصت سال بود • بخش ۳ - آرایش و سان سپاه کیخسرو بر جنگ توران، پیمان پهلوانان و گسیل فرامرز به هند بیت #11263

درفش جهانجوی رهام ببر / که بفراخته بود سر تا بابر

معنی: پرچمِ رهامِ جهانجو نقشی از ببر داشت و سر به آسمان و ابر کشیده بود.

پادشاهی کیخسرو شصت سال بود • بخش ۳ - آرایش و سان سپاه کیخسرو بر جنگ توران، پیمان پهلوانان و گسیل فرامرز به هند بیت #11267

ز گردان چو گودرز و رهام و گیو / چو گرگین و شیدوش و فرهاد نیو

معنی: از گردان و پهلوانان: گودرز، رهام، گیو، گرگین، شیدوش و فرهاد دلیر،

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۶ - دیدار بهرام و فرود بر تیغ کوه، شناختن نشان سیاوش و هشدار از طوس بیت #11530

چو رهام و بیژن کمین ساختند / فراز و نشیبش همی تاختند

معنی: چون رهام و بیژن به کمین نشستند و فراز و نشیب کوه را زیر پا گذاشتند،

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۵ - کشته شدن فرود در کمین رهام و بیژن، خودکشی جریره و سوگ و دفن شاهوار ایرانیان بیت #11821

چو رهام گرد اندر آمد به پشت / خروشان یکی تیغ هندی به مشت

معنی: در این هنگام رهام پهلوان از پشت سر درآمد و نعره‌زنان شمشیر هندی در دست گرفت،

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۵ - کشته شدن فرود در کمین رهام و بیژن، خودکشی جریره و سوگ و دفن شاهوار ایرانیان بیت #11824

ز رهام وز بیژن تیز مغز / نیاید بگیتی یکی کار نغز

معنی: از رهام و بیژنِ شتاب‌زده و تندخو، هیچ کار شایسته و نیکی در این جهان سر نخواهد زد.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۱۵ - کشته شدن فرود در کمین رهام و بیژن، خودکشی جریره و سوگ و دفن شاهوار ایرانیان بیت #11866

ازان پس بفرمود رهام را / که پیدا کند با گهر نام را

معنی: پس از آن به رهام فرمان داد تا گوهر و نام‌آوری خویش را آشکار سازد.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12243

ز پیش فریبرز رهام گرد / برون رفت و پیغام و نامه ببرد

معنی: رهامِ دلاور از پیش فریبرز بیرون رفت و پیام و نامه را با خود برد.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12250

بدو گفت رهام جنگی منم / هنرمند و بیدار و سنگی منم

معنی: رهام به او گفت: «من پهلوانی جنگجو، هنرمند، بیدار و استوارم.»

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12252

که رهام گودرز زان رزمگاه / بیامد سوی پهلوان سپاه

معنی: که رهامِ گودرز از میدان نبرد به نزد پهلوانِ سپاه آمده است.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12255

سراینده رهام شد پیش اوی / بترس از نهان بداندیش اوی

معنی: رهامِ سخنور پیش آمد، در حالی که در نهان از بدخواهی و خدعه دشمن بیمناک بود.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12257

برآورد رهام راز از نهفت / پیام فریبرز با او بگفت

معنی: رهام راز نهفته را آشکار ساخت و پیام فریبرز را به او گفت.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12259

چنین گفت پیران برهام گرد / که این جنگ را خرد نتوان شمرد

معنی: پیران به رهامِ گرد گفت: «این جنگ را نمی‌توان کوچک و ناچیز شمرد.»

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12260

یکی خلعت آراست رهام را / چنانچون بود درخور نام را

معنی: پیران خلعتی شایسته برای رهام آراست، چنان‌که درخور نام و جایگاه او بود.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12271

بنزد فریبرز رهام گرد / بیاورد نامه چنانچون ببرد

معنی: رهامِ دلاور نزد فریبرز بازآمد و پاسخ نامه را همان‌گونه که برده بود، بازآورد.

گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۲۱ - فرستادن رهام نزد پیران، پیام جنگ یا درنگ، مهلت یک ماه و آراستن لشکر فریبرز بیت #12272

همه همگنان خاک دادند بوس / چو رهام و گرگین، چو گودرز و طوس

معنی: همگی بر خاک افتاده و زمین را بوسیدند؛ پهلوانانی چون رهام، گرگین، گودرز و طوس،

داستان کاموس کشانی • بخش ۲ - شرمساری لشکر از کشتن فرود، خشم کیخسرو و پوزش طوس به خواهش رستم بیت #12704

کزایران سپاه آمد و پیل و کوس / همان گیو و گودرز و رهام و طوس

معنی: که سپاهی از ایران با پیل و کوس آمده است و گیو و گودرز و رهام و طوس در آنند.

داستان کاموس کشانی • بخش ۳ - سپاه‌کشی طوس با درفش کاویانی به رود شهد، پیمان‌شکنی پیران و کشتن ارژنگ بیت #12754

رده برکشیده همه یکسره / چو رهام گودرز بر میسره

معنی: صف‌های نبرد یکسره آراسته گردید و رهام فرزند گودرز فرماندهی جناح چپ (میسره) را یافت.

داستان کاموس کشانی • بخش ۵ - تیرگی آوردگاه و بیم طوس از پیشگویی، گزیدن پهلوانان و صف پیادگان پیش از نبرد سران بیت #12931

چو شیدوش و رهام و گستهم و گیو / زره‌دار خراد و برزین نیو

معنی: با این حال، شیدوش و رهام و گستهم و گیو، به همراه خراد زره‌پوش و برزین نبردآزموده...

داستان کاموس کشانی • بخش ۵ - تیرگی آوردگاه و بیم طوس از پیشگویی، گزیدن پهلوانان و صف پیادگان پیش از نبرد سران بیت #12944

چو رهام گودرز و فرشیدورد / چو شیدوش و لهاک شد هم نبرد

معنی: چنان‌که رهام فرزند گودرز با فرشیدورد، و شیدوش با لهّاک هم‌نبرد و رویاروی شدند...

داستان کاموس کشانی • بخش ۵ - تیرگی آوردگاه و بیم طوس از پیشگویی، گزیدن پهلوانان و صف پیادگان پیش از نبرد سران بیت #12950

بیامد یکی مرد دانش پژوه / برهام بنمود آن تیغ کوه

معنی: در این هنگام مردی دانشمند آمد و سر آن کوه را به رهام نشان داد،

داستان کاموس کشانی • بخش ۶ - جادوی برف و سرمای بازور به فرمان پیران، کشتن جادوگر به دست رهام و شکست خونین ایرانیان بیت #12983

بجنبید رهام زان رزمگاه / برون تاخت اسپ از میان سپاه

معنی: رهام از آن میدان جنگ جنبید و اسب خویش را از میان سپاه برون تاخت.

داستان کاموس کشانی • بخش ۶ - جادوی برف و سرمای بازور به فرمان پیران، کشتن جادوگر به دست رهام و شکست خونین ایرانیان بیت #12985

زره دامنش را بزد بر کمر / پیاده برآمد بران کوه سر

معنی: دامن زره‌اش را به کمر زد و پیاده بر فراز آن کوه بالا رفت.

داستان کاموس کشانی • بخش ۶ - جادوی برف و سرمای بازور به فرمان پیران، کشتن جادوگر به دست رهام و شکست خونین ایرانیان بیت #12986

چو جادو بدیدش بیامد بجنگ / عمودی ز پولاد چینی بچنگ

معنی: چون جادوگر او را دید، با گرزی از پولاد چینی در دست به نبرد او آمد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۶ - جادوی برف و سرمای بازور به فرمان پیران، کشتن جادوگر به دست رهام و شکست خونین ایرانیان بیت #12987

چو رهام نزدیک جادو رسید / سبک تیغ تیز از میان برکشید

معنی: چو رهام به نزدیک جادوگر رسید، به شتاب شمشیر تیز از میان برکشید.

داستان کاموس کشانی • بخش ۶ - جادوی برف و سرمای بازور به فرمان پیران، کشتن جادوگر به دست رهام و شکست خونین ایرانیان بیت #12988

بیفگند دستش بشمشیر تیز / یکی باد برخاست چون رستخیز

معنی: دست جادوگر را با شمشیر تیز قطع کرد؛ ناگاه بادی همچون رستاخیز برخاست.

داستان کاموس کشانی • بخش ۶ - جادوی برف و سرمای بازور به فرمان پیران، کشتن جادوگر به دست رهام و شکست خونین ایرانیان بیت #12989

ز روی هوا ابر تیره ببرد / فرود آمد از کوه رهام گرد

معنی: ابرهای تیره از روی آسمان کنار رفتند و رهام گرد از کوه فرود آمد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۶ - جادوی برف و سرمای بازور به فرمان پیران، کشتن جادوگر به دست رهام و شکست خونین ایرانیان بیت #12990

یکی دست با زور جادو بدست / بهامون شد و بارگی برنشست

معنی: دست بریده بازور جادوگر در دستش بود که به دشت آمد و بر اسب نشست.

داستان کاموس کشانی • بخش ۶ - جادوی برف و سرمای بازور به فرمان پیران، کشتن جادوگر به دست رهام و شکست خونین ایرانیان بیت #12991

پدر را بگفت آنچ جادو چه کرد / چه آورد بر ما بروز نبرد

معنی: او به پدرش (گودرز) گفت که جادوگر چه کرده بود و چه بلایی بر سر ما در روز نبرد آورد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۶ - جادوی برف و سرمای بازور به فرمان پیران، کشتن جادوگر به دست رهام و شکست خونین ایرانیان بیت #12993

چو رهام و شیدوش بر پیش صف / گرازه بکین برلب آورده کف

معنی: روهام و شیدوش در پیش صف جای گیرند و گرازه با خشم و کف بر لب آماده کین‌خواهی باشد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۶ - جادوی برف و سرمای بازور به فرمان پیران، کشتن جادوگر به دست رهام و شکست خونین ایرانیان بیت #13005

چو طوس و چو گودرز و گیو دلیر / چو شیدوش و بیژن چو رهام شیر

معنی: نامدارانی چون طوس و گودرز و گیو دلاور، و شیدوش و بیژن و رهام شیردل،

داستان کاموس کشانی • بخش ۶ - جادوی برف و سرمای بازور به فرمان پیران، کشتن جادوگر به دست رهام و شکست خونین ایرانیان بیت #13018

چنین گفت با گیو و رهام طوس / که شد جان ما بی‌گمان بر فسوس

معنی: طوس به گیو و رهام گفت: «بی‌گمان جان ما در معرض هلاکت و سخریه قرار گرفته است.»

داستان کاموس کشانی • بخش ۹ - شب نبرد طوس و گیو با هومان، رسیدن یاران تا سپیده‌دم و نامه خواستن رستم از کیخسرو بیت #13204