🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به فهرست پهلوانان و چهره‌ها
👑

اسکندر (سکندر)

human monarch خاستگاه / مسکن: Rum (Greece/Macedon) وابستگی / جبهه: independent

سرگذشت و جایگاه در حماسه

سکندر (اسکندر مقدونی) شهریار فاتح و جهانجوی روم است که پس از فتح مصر، دارا را شکست داد و بر ایران، هند و اقالیم گوناگون دست یافت. او دارنده فیلسوفان و دانشمندان رومی است و در جستجوی دانش، شگفتی‌ها و رازهای جهان به سفر در سرزمین‌های دوردست می‌پردازد. در این بخش، او با لشکرش به شهر برهمنان می‌رسد اما پس از دریافت نامه هشدارآمیز و دانشمندانه آنان، سپاهش را بازمی‌دارد و با همراهی فیلسوفانش به گفتگویی عمیق با پرهیزگاران برهنه درباره مرگ، آز، و ناپایداری دنیا می‌نشیند و سرانجام بی‌هیچ کین و چپاولی، راه خاور را پیش می‌گیرد.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (25)

چو رومی به نزد سکندر رسید / همه یاد کرد آنچ دید و شنید
معنی: چون فرستادهٔ رومی به نزد اسکندر رسید، هر آنچه دیده و شنیده بود بازگو کرد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳ - پاسخ دلارای به نامهٔ سکندر: سوگ دارا، پذیرفتن شهریاری و نهادن تاج کیانی بیت #29107
سکندر ز گفتار او گشت شاد / به آرام تاج کیی بر نهاد
معنی: اسکندر از سخنان او شادمان گشت و با آسودگی خاطر، تاج پادشاهی کیانیان را بر سر نهاد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳ - پاسخ دلارای به نامهٔ سکندر: سوگ دارا، پذیرفتن شهریاری و نهادن تاج کیانی بیت #29109
ببردند نزد سکندر به شب / وزان راز نگشاد بر باد لب
معنی: آن آینه را شبانه نزد اسکندر بردند و هیچ‌کس رازی از آن بر زبان نیاورد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۲ - آزمون رمزی سکندر و فیلسوف، زدودن زنگار دل و نپذیرفتن زر و گهر بیت #29399
سکندر نهاد آینه زیر نم / همی داشت تا شد سیاه و دژم
معنی: اسکندر آینه را در جایی نمناک نهاد و نگه‌داشت تا سیاه و زنگارگرفته شد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۲ - آزمون رمزی سکندر و فیلسوف، زدودن زنگار دل و نپذیرفتن زر و گهر بیت #29400
سکندر نگه کرد و او را بخواند / بپرسید و بر زیرگاهش نشاند
معنی: اسکندر چون آن را دید، فیلسوف را فراخواند، راز را جویا شد و او را بر تخت پادشاهی نشاند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۲ - آزمون رمزی سکندر و فیلسوف، زدودن زنگار دل و نپذیرفتن زر و گهر بیت #29404
پسند آمدش تازه گفتار اوی / دلش تیزتر گشت بر کار اوی
معنی: اسکندر را سخنان تازه و نغز او خوش آمد و دلش بر کار و اندیشه او مشتاق‌تر گشت.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۲ - آزمون رمزی سکندر و فیلسوف، زدودن زنگار دل و نپذیرفتن زر و گهر بیت #29419
سکندر بدو ماند اندر شگفت / ز هر گونه اندیشه‌ها برگرفت
معنی: اسکندر از او در شگفت ماند و اندیشه‌های گوناگون دلش را فراگرفت.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۲ - آزمون رمزی سکندر و فیلسوف، زدودن زنگار دل و نپذیرفتن زر و گهر بیت #29429
چو آن نامه برخواند فور سترگ / برآشفت زان نامدار بزرگ
معنی: چون فور بزرگ آن نامه را خواند، از آن جهاندیده نامدار سخت برآشفت و خشمگین شد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۶ - برآشفتن فور از نامهٔ اسکندر و نوشتن پاسخ تند با تهدید ژنده‌پیلان بیت #29521
جهانجوی ده نامور برگزید / ز مردان رومی چنانچون سزید
معنی: اسکندر جهان‌جوی، ده تن از بزرگان نامدار رومی را چنان‌که شایسته بود انتخاب کرد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۳ - دیدار اسکندر در کسوت بیقطون با قیدافه و شناخته شدن او با حریر نگاشته بیت #29802
همی رفت پیش اندرون قیدروش / سکندر سپرده بدو چشم و گوش
معنی: قیدروش پیشاپیش می‌راند و اسکندر چشم و گوش خویش را به او سپرده بود.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۳ - دیدار اسکندر در کسوت بیقطون با قیدافه و شناخته شدن او با حریر نگاشته بیت #29805
مرا این که آمد همی با عروس / رها کرد ز اسکندر فیلقوس
معنی: «و اینکه اسکندر پسر فیلقوس مرا همراه عروسی که همراهم است آزاد کرد.»
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۳ - دیدار اسکندر در کسوت بیقطون با قیدافه و شناخته شدن او با حریر نگاشته بیت #29815
بشد آن شب و بامداد پگاه / به پرسش بیامد به درگاه شاه
معنی: شب سپری شد و بامدادان، اسکندر برای احوال‌پرسی به بارگاه ملکه آمد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۳ - دیدار اسکندر در کسوت بیقطون با قیدافه و شناخته شدن او با حریر نگاشته بیت #29822
سکندر بدان درشگفتی بماند / فراوان نهان نام یزدان بخواند
معنی: اسکندر در شگفت و حیرت ماند و در نهان نام یزدان را بسیار بر زبان آورد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۳ - دیدار اسکندر در کسوت بیقطون با قیدافه و شناخته شدن او با حریر نگاشته بیت #29829
به می خوردن اندر گرانمایه شاه / فزون کرد سوی سکندر نگاه
معنی: در میان می گساری، ملکهٔ گران‌مایه بیش از پیش به سیمای اسکندر خیره شد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۳ - دیدار اسکندر در کسوت بیقطون با قیدافه و شناخته شدن او با حریر نگاشته بیت #29838
بدو گفت کای مرد گسترده کام / بگو تا سکندر چه دادت پیام
معنی: ملکه به او گفت: «ای مرد جاه‌طلب! بگو تا اسکندر چه پیامی به تو داده است؟»
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۳ - دیدار اسکندر در کسوت بیقطون با قیدافه و شناخته شدن او با حریر نگاشته بیت #29844
که گر هیچ جنبش بدی در نگار / نبودی جز اسکندر شهریار
معنی: چنان که اگر کماکان حرکتی در آن نقاشی وجود می‌داشت، هیچ تفاوتی با اسکندر شهریار نداشت.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۳ - دیدار اسکندر در کسوت بیقطون با قیدافه و شناخته شدن او با حریر نگاشته بیت #29881
وزان جایگه لشکر اندر کشید / دمان تا به شهر برهمن رسید
معنی: سکندر از آنجا سپاهش را حرکت داد و شتابان راند تا به شهر برهمنان رسید.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۸ - رسیدن سکندر به شهر برهمنان، گفت‌وگو در مرگ و آز و رفتن بی‌آزار به خاور بیت #30089
برهمن چو آگه شد از کار شاه / که آورد زان روی لشگر به راه
معنی: چون برهمنان از کار شاه و آوردن لشکرش آگاه شدند...
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۸ - رسیدن سکندر به شهر برهمنان، گفت‌وگو در مرگ و آز و رفتن بی‌آزار به خاور بیت #30091
نوشتند پس نامه‌ای بخردان / به نزد سکندر سر موبدان
معنی: پس از آن، دانا‌دلان نامه‌ای نوشتند و به نزد سکندر که سرور دانشمندان رومی بود فرستادند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۸ - رسیدن سکندر به شهر برهمنان، گفت‌وگو در مرگ و آز و رفتن بی‌آزار به خاور بیت #30093
فرستاده آمد بر شهریار / ز بیخ گیا بر میانش ازار
معنی: فرستاده‌ای بر شاه وارد شد که تنها لنگی از ریشه گیاهان بر میان بسته بود.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۸ - رسیدن سکندر به شهر برهمنان، گفت‌وگو در مرگ و آز و رفتن بی‌آزار به خاور بیت #30103
سکندر فرستاده و نامه دید / بی‌آزاری و رامشی برگزید
معنی: سکندر فرستاده و نامه را دید و بی‌آزاری و آرامش را برگزید.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۸ - رسیدن سکندر به شهر برهمنان، گفت‌وگو در مرگ و آز و رفتن بی‌آزار به خاور بیت #30104
سپه را سراسر هم آنجا بماند / خود و فیلسوفان رومی براند
معنی: سپاهش را سراسر همان‌جا بگذارد و تنها خود و فیلسوفان رومی پیش رفتند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۸ - رسیدن سکندر به شهر برهمنان، گفت‌وگو در مرگ و آز و رفتن بی‌آزار به خاور بیت #30105
سکندر چو روی برهمن بدید / بران گونه آواز ایشان شنید
معنی: سکندر چون چهره برهمنان را دید و آوازشان را بدان گونه شنید...
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۸ - رسیدن سکندر به شهر برهمنان، گفت‌وگو در مرگ و آز و رفتن بی‌آزار به خاور بیت #30109
سکندر بپرسیدش از خواب و خورد / از آسایش روز ننگ و نبرد
معنی: سکندر از خواب و خوراک آنان و از آسایششان از روز نبرد و ننگ پرسید.
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۸ - رسیدن سکندر به شهر برهمنان، گفت‌وگو در مرگ و آز و رفتن بی‌آزار به خاور بیت #30115
سکندر بپرسید که کاندر جهان / فزون آشکارا بود گر نهان
معنی: سکندر پرسید: «آیا در جهان، آنچه آشکار است بیشتر است یا آنچه نهان است؟
پادشاهی اسکندر • بخش ۲۸ - رسیدن سکندر به شهر برهمنان، گفت‌وگو در مرگ و آز و رفتن بی‌آزار به خاور بیت #30123
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: