سرگذشت و جایگاه در حماسه

گرازه از گردان و پهلوانان کهن‌سال و دلاور ایران است که در دوران لهراسپ نیز حضور دارد. وی از سوی لهراسپ مأمور گردید تا برای یافتن گشتاسپ به سوی مرزهای چین بشتابد.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (13)

گرازه چو گرد سپه را بدید / بیامد سپه را همه بنگرید

معنی: وقتی گرازه گرد و غبار سپاه را دید، پیش آمد و به آن لشکر نگریست.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۰ - سور رستم در نوند، شکار هفت یل در دشت توران و آماده‌سازی افراسیاب برای حملهٔ ناگهانی بیت #6015

ازانجا چو باد دمان گشت باز / تو گفتی به زخم اندر آمد گراز

معنی: از آنجا مانند باد تند بازگشت، گویی گرازه زخمی و خشمگین شده است.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۰ - سور رستم در نوند، شکار هفت یل در دشت توران و آماده‌سازی افراسیاب برای حملهٔ ناگهانی بیت #6017

به بیژن گرازه همی گفت باز / که شد کار سالار لشکر دراز

معنی: گرازه نیز به بیژن گفت: «گرفتاری و نبردِ سالار لشکر به درازا کشیده است.»

داستان کاموس کشانی • بخش ۹ - شب نبرد طوس و گیو با هومان، رسیدن یاران تا سپیده‌دم و نامه خواستن رستم از کیخسرو بیت #13220

چهارم گرازه که راند سپاه / فروهل نگهبان تخت و کلاه

معنی: چهارم گرازه که سالار سپاه است؛ او را بگذار تا پاسدار تخت و تاج شاهی باشد.

داستان بیژن و منیژه • بخش ۸ - پیام گرگین به رستم، بخشایش کیخسرو و تدبیر نهانی رفتن به توران با گنج و هفت یل بیت #16590

گرازه برون آمد و گستهم / هجیر سپهدار و بیژن به هم

معنی: گرازه و گستهم و هجیرِ سپهدار و بیژن، همگی با هم بیرون آمدند.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18537

سوی راست گیو اندر آمد چو گرد / گرازه به پرخاش فرشیدورد

معنی: در سمت راست گیو، گرازه همچون گرد و غبار فرا رسید تا با فرشیدورد پیکار کند.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18598

گرازه چو بگشاد از باد دست / به زین بر شد آن ترگ پولاد بست

معنی: گرازه چون دستش را مثل باد گشود، بر زین قرار گرفت و کلاهخود پولادین را بر سر استوار ساخت.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18600

یکی تیغ در چنگ بیژن چو شیر / به پشت گرازه درآمد دلیر

معنی: بیژن مانند شیری شمشیر در دست، دلیرانه پشت سر گرازه درآمد.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18602

گرازه بشد با سیامک به جنگ / چو شیر ژیان با دمنده نهنگ

معنی: گرازه در برابر سیامک تورانی به جنگ درآمد، همچون شیری ژیان در برابر نهنگی خروشان.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۰ - گزینش ده سوار ایران و توران، جفت شدن رزم‌خواهان، سوگند کین و آغاز کارزار خونین بیت #18824

سه دیگر سیامک ز توران سپاه / بشد با گرازه به آوردگاه

معنی: در سومین نبرد، سیامک از سپاه توران برای مبارزه با گرازه به آوردگاه آمد.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۳ - هماوردی گرازه و سیامک تورانی، کشتن سیامک و بازگشت پیروزمند با درفش بیت #18875

گرازه بزد دست بر سان شیر / مر او را چو باد اندر آورد زیر

معنی: گرازه شیرآسا دست دراز کرد و سیامک را هم‌چون باد بر زمین افکند.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۳ - هماوردی گرازه و سیامک تورانی، کشتن سیامک و بازگشت پیروزمند با درفش بیت #18881

گرازه هم آنگه ببستش به اسب / نشست از بر زین چو آذرگشسب

معنی: گرازه بی‌درنگ پیکر او را بر اسب ببست و خودش چون آذرگشسب بر زین نشست.

داستان دوازده رخ • بخش ۲۳ - هماوردی گرازه و سیامک تورانی، کشتن سیامک و بازگشت پیروزمند با درفش بیت #18883

سوی روم گستهم نوذر برفت / سوی چین گرازه گرازید تفت

معنی: گستهمِ نوذر به سوی روم رفت و گرازه نیز شتابان به جانب چین تاخت.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۲ - خواست تاج و تخت از لهراسپ، رنجش گشتاسپ و گریز شبانه‌اش به هند بیت #22703