🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به فهرست پهلوانان و چهره‌ها
⚔️

گرامی

human hero خاستگاه / مسکن: Iran وابستگی / جبهه: iran

سرگذشت و جایگاه در حماسه

گرامی، فرزند جاماسپِ دستور، پهلوان شجاع و فرزانهٔ ایرانی در دوران پادشاهی گشتاسپ است. او در دلاوری به رستم دستان تشبیه شده است. در نبرد دینی ایران و توران، گرامی با شجاعتی بی‌نظیر به مبارزه با نامخواست جادوگر تورانی پرداخت و او را به گریز واداشت. هنگامی که درفش کاویانی از پشت پیل بر زمین افتاد، گرامی فرود آمد، درفش را از خاک برداشت و پاک کرد. با هجوم گردان دشمن، دست او با ششمیر قطع شد، اما او پرچم فریدون را به دندان گرفت و با دست دیگر گرز چرخاند تا آنکه مظلومانه و حماسه‌وار بر خاک افتاد و به شهادت رسید.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (25)

بیاید پس آنگاه فرزند من / ببسته میان را جگر بند من
معنی: «سپس فرزند من [گرامی]، که پارهٔ تن من است، کمر به کین‌خواهی برمی‌بندد،»
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23888
ابر کین شیدسپ فرزند شاه / به میدان کند تیز اسپ سیاه
معنی: «و به کین‌خواهی شیدسپ شاهزاده، اسب سیاه خویش را در میدان نبرد تیز می‌تازد.»
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23889
بسی رنج بیند به رزم اندرون / شه خسروان را بگویم که چون
معنی: «او در رزم رنج فراوان خواهد دید؛ به شاهِ شاهان می‌گویم که چگونه...»
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23890
گرامی بگیرد به دندان درفش / به دندان بدارد درفش بنفش
معنی: «گرامی آن درفش بنفش‌رنگ را با دندان خویش می‌گیرد و نگه می‌دارد!»
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23892
به یک دست شمشیر و دیگر کلاه / به دندان درفش فریدون شاه
معنی: «یک دستش به شمشیر و دست دیگرش به کلاه‌خود، و پرچم فریدون‌شاه در میان دندان‌هایش،»
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23893
برین سان همی‌افگند دشمنان / همی برکند جان آهرمنان
معنی: «بدین‌سان دشمنان را بر خاک می‌افکند و جان اهریمن‌صفتان را از تنشان بیرون می‌کشد!»
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۰ - سخن دقیقی: پیش‌گویی جاماسپ دربارهٔ نبرد و سرنوشت پهلوانان ایران بیت #23894
به گرد گرامی سپرد آن سپاه / که شیر جهان بود و همتای شاه
معنی: قلب سپاه را به گردِ گرامی سپرد، که شیرِ جهان و همتا و برابری برای پادشاه بود.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۱ - سخن دقیقی: آرایش سپاه ایران و توران برای نبرد بزرگ بیت #23986
بیامد سر سروران سپاه / پسر تهم جاماسپ دستور شاه
معنی: سپس سالار و سرور بزرگان سپاه، فرزند جاماسپ دلاور که وزیر و مشاور شاه بود، به میدان آمد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24038
نبرده سواری گرامیش نام / به مانندهٔ پور دستان سام
معنی: پهلوان جنگ‌آزموده‌ای که نامش گرامی بود و در نیرومندی و دلاوری به رستم پسر زال می‌مانست.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24039
یکی چرمه‌ای برنشسته سمند / یکی گام زن بارهٔ بی‌گزند
معنی: بر اسبی سمند و بادپا نشسته بود؛ اسبی بی‌گزند و نیک‌گام.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24040
چمانندهٔ چرمهٔ نونده جوان / یکی کوه پاره ست گوی روان
معنی: آن جوان خنگ تیزرو را به جولان درآورد؛ تو گویی پاره‌کوهی روان و دلاور بود.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24041
به پیش صف چینیان ایستاد / خداوند بهزاد را کرد یاد
معنی: در برابر صف لشکر چین ایستاد و نام مالک اسب بهزاد (ارژاسپ/نامخواست) را بر زبان آورد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24042
کدامست گفت از شما شیردل / که آید سوی نیزهٔ جان گسل
معنی: بانگ برآورد که کدام‌یک از شما شیردلی دارد که در برابر نیزهٔ جان‌ستان من ایستادگی کند؟
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24043
کجا باشد آن جادوی خویش کام / کجا خواست نام و هزارانش نام
معنی: کجاست آن جادوگر خودخواه؟ کجاست نامخواست که ادعای نام‌آوری دارد؟
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24044
بگشتند هر دو سوار هژیر / به گرز و به نیزه به شمشیر و تیر
معنی: آن دو سوار دلاور گرد یکدیگر چرخیدند و با گرز و نیزه و شمشیر و تیر به نبرد پرداختند.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24046
گرامی گوی بود با زور شیر / نتابید با او سوار دلیر
معنی: گرامی پهلوانی با زور شیر بود و آن سوار شجاع تورانی تاب پایداری در برابر او را نداشت.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24047
گرفت از گرامی نبرده گریغ / گرامی کفش بود برنده تیغ
معنی: نامخواست از برابر گرامی گریخت، چرا که تیغ بران در دست گرامی می‌درخشید.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24048
گرامی خرامید با خشم تیز / دل از کینهٔ کشتگان پر ستیز
معنی: گرامی با خشم خروشید و گام برداشت، در حالی که دلش از کینهٔ کشته‌شدگان پر از ستیز بود.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24049
میان صف دشمن اندر فتاد / پس از دامن کوه برخاست باد
معنی: او خود را میان صفوف دشمن افکند؛ بدان سان که تندبادی از دامن کوه برمی‌خیزد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24050
گرامی بدید آن درفش چو نیل / که افگنده بودند از پشت پیل
معنی: گرامی آن پرچم نیل‌گون را دید که از پشت پیل بر زمین افتاده بود.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24054
فرود آمد و بر گرفت آن ز خاک / بیفشاند از خاک و بسترد پاک
معنی: از اسب فرود آمد و درفش را از خاک برداشت، گرد را از آن افشاند و پاکش کرد.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24055
ز هر سو به گردش همی تاختند / به شمشیر دستش بینداختند
معنی: از هر سو بر او تاختند و با ضربت شمشیر دستش را قطع کردند.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24058
درفش فریدون به دندان گرفت / همی زد به یک دست گرز ای شگفت
معنی: او پرچم فریدون را به دندان گرفت و شگفتا که با یک دست گرز می‌زد و می‌جنگید!
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24059
سرانجام کارش بکشتند زار / بران گرم خاکش فگندند خوار
معنی: سرانجام او را به زاری کشتند و پیکرش را بر آن خاک گرم افکندند.
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24060
دریغ آن نبرده سوار هژبر / که بازش ندید آن خردمند پیر
معنی: دریغ از آن سوار دلاور چون شیر که پدر پیر و خردمندش (جاماسپ) دیگر او را ندید!
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان بیت #24061
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: