🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به فهرست پهلوانان و چهره‌ها
⚔️

گژدهم

human hero خاستگاه / مسکن: Dezh-e Sepid (White Fortress) وابستگی / جبهه: iran

سرگذشت و جایگاه در حماسه

پهلوان سالخورده ایرانی و سالار دژ سپید. طوس یادآور می‌شود که در گذشته همراه با گژدهم از راه چرم و کلات گذشته بوده است.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (10)

بدین روی دژدار بد گژدهم / دلیران بیدار با او بهم
معنی: در این سوی، گژدهم قلعه‌دار بود همراه با دلاوران بیدار.
پادشاهی نوذر • بخش ۶ - روز سوم نبرد، محاصرهٔ دهستان، کشته شدن شاپور و بارمان و عقب‌نشینی قارن به پارس بیت #3892
به یک دست مهراب کابل خدای / دگر دست گژدهم جنگی به پای
معنی: در یک سو مهراب، فرمانروای کابل، و در سوی دیگر گژدهم جنگاور جای گرفت.
کیقباد • بخش ۱ - تاج‌گذاری کیقباد و آرایش سپاه ایران و توران و کشته شدن شماساس به دست قارن بیت #4397
چو آگاه شد دختر گژدهم / که سالار آن انجمن گشت کم
معنی: چون دختر گژدهم آگاه شد که سالار و فرمانده آن دژ (هجیر) اسیر گشته است،
سهراب • بخش ۷ - نبرد گردآفرید با سهراب، آشکار شدن روی و موی و رهایی به فریب در دژ بیت #6327
همی رفت و سهراب با او به هم / بیامد به درگاه دژ گژدهم
معنی: او می‌رفت و سهراب نیز همراهش بود تا اینکه به درگاه دژ گژدهم رسیدند.
سهراب • بخش ۷ - نبرد گردآفرید با سهراب، آشکار شدن روی و موی و رهایی به فریب در دژ بیت #6380
چو برگشت سهراب گژدهم پیر / بیاورد و بنشاند مردی دبیر
معنی: چون سهراب از نبرد بازگشت، گژدهم کهنسال دبیری را آورد و بنشاند.
سهراب • بخش ۸ - نامهٔ گژدهم به کاووس از زور سهراب، ترک دژ و رای بر خواندن رستم بیت #6404
چو نامه به مهر اندر آمد به شب / فرستاده را جست و بگشاد لب
معنی: چون نامه در دل شب مهر شد، گژدهم قاصد را جست و لب به سخن گشود:
سهراب • بخش ۸ - نامهٔ گژدهم به کاووس از زور سهراب، ترک دژ و رای بر خواندن رستم بیت #6427
برین سان که گژدهم گوید همی / از اندیشه دل را بشوید همی
معنی: آن‌گونه که گژدهم بازمی‌گوید، اندیشه و بیم دل انسان را پاک می‌شوید.
سهراب • بخش ۸ - نامهٔ گژدهم به کاووس از زور سهراب، ترک دژ و رای بر خواندن رستم بیت #6443
یلان ترا سر به سر گژدهم / شنیده‌ست و دیده‌ست از بیش و کم
معنی: پهلوامان تو همگی گزارش‌های کم و زیاد گژدهم را درباره او شنیده و دیده‌اند،
سهراب • بخش ۱۰ - خشم کاووس و فرمان بردار کردن رستم، زدن طوس، میانجیگری گودرز و بزم آشتی بیت #6538
که چونان که گژدهم داد آگهی / همه بوم و بر کرد باید تهی
معنی: همان‌طور که گژدهم خبر داد، باید سراسر سرزمین ایران را خالی و رها کرد.
سهراب • بخش ۱۰ - خشم کاووس و فرمان بردار کردن رستم، زدن طوس، میانجیگری گودرز و بزم آشتی بیت #6563
مرا بود روزی بدین ره گذر / چو گژدهم پیش سپه راهبر
معنی: «روزگاری که گژدهم پیشرو و راهنمای سپاه بود، من از این راه گذشتم.»
گفتار اندر داستان فرود سیاوش • بخش ۳ - مجلس کیخسرو با رستم، دوراهی بیابان و کلات، و برگزیدن راه چرم به رای طوس بیت #11403
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: