سرگذشت و جایگاه در حماسه

دختر افراسیاب، همسر سیاوش و مادر کیخسرو. کیخسرو در سخنان وداع خود با کنیزان، به شجاعت و پایمردی مادرش یاد می‌کند که از رود جیهون گذشت و رنج‌های فراوان کشید تا او را در نهان پروش دهد.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (40)

فرنگیس مهتر ز خوبان اوی / نبینی به گیتی چنان موی و روی

معنی: فرنگیس بزرگ‌ترین و زیباترین دختر اوست؛ در جهان چهرە و مویی به زیبایی او نخواهی دید.

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8638

فرنگیس خواند همی مادرش / شود شاد اگر باشم اندر خورش

معنی: «مادرش او را فرنگیس می‌نامد؛ او شادمان خواهد شد اگر من همسر و سرپرست او باشم.»

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8672

به نزد فرنگیس بردند چیز / روانشان پر از آفرین بود نیز

معنی: این پیشکش‌ها را به نزد فرنگیس بردند و جانشان پر از آفرین و تحسین بود.

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8722

پیامی فرستاد پیران چو دود / به گلشهر گفتا فرنگیس زود

معنی: پیران شتابان چون دود پیامی برای گلشهر فرستاد و گفت فرنگیس باید زودی—

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8727

چو بانوی بشنید پیغام اوی / به سوی فرنگیس بنهاد روی

معنی: چون گلشهر این پیام را شنید، رو به سوی فرنگیس نهاد.

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8729

بیامد فرنگیس چون ماه نو / به نزدیک آن تاجور شاه نو

معنی: فرنگیس همچون ماه نو به نزد آن پادشاهِ تاجداری تازه آمد.

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8732

فرنگیس را در عماری نشاند / بنه برنهاد و سپه را براند

معنی: فرنگیس را در عماری نشاند، بارها را بست و سپاهیان را به حرکت درآورد.

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8758

به کاخ فرنگیس بنهاد روی / چنان شاد و پیروز و دیهیم جوی

معنی: با شادی و پیروزی و شکوهمندی شاهانه، رو به سوی کاخ فرنگیس نهاد.

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8942

پذیره شدش دختر شهریار / بپرسید و دینار کردش نثار

معنی: دختر پادشاه (فرنگیس) به پیشواز او آمد، احوالپرسی نمود و به رسم احترام بر او دینار نثار کرد.

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8943

فرنگیس را افسر و گوشوار / همان یاره و طوق گوهرنگار

معنی: برای فرنگیس تاجی مرصع، گوشواره، دستبند (یاره) و طوقی گوهرنشان آورد.

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8951

چو کاخ فرنگیس دیدم ز دور / چو گنج گهر بد به میدان سور

معنی: هنگامی که کاخ فرنگیس را از دور دیدم، گویی گنجینه‌ای از گوهر در میان میدان جشن و شادی بود.

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8969

زگفتار او شاد شد شهریار / که دخت برومندش آمد به بار

معنی: پادشاه (افراسیاب) از سخنان پیران شادمان شد، چرا که دختر نیک‌بختش (فرنگیس) به کامروایی رسیده بود.

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8975

فرنگیس را کاخهای بلند / برآورد و دارد همی ارجمند

معنی: کاخ‌های بلندی برای فرنگیس افراشته و او را گرامی و محترم می‌دارد.

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8982

فرنگیس را هدیه بر همچنین / برو با زبانی پر از آفرین

معنی: برای فرنگیس نیز چنین هدایایی ببر و با زبانی پر از ثنا و آفرین پیش او برو.

داستان سیاوش • بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد بیت #8989

به کاخ فرنگیس رفتند شاد / بدید آن بزرگی فرخ نژاد

معنی: سپس شادمانه به کاخ فرنگیس رفتند و گرسیوز عظمت و شکوه آن بانو را دید.

داستان سیاوش • بخش ۱۰ - رشک گرسیوز از جاه و هنر سیاوش، بدگویی نزد افراسیاب و فریب سیاوش به زاری دروغین بیت #9010

پرستار چندی به زرین کلاه / فرنگیس با تاج در پیش‌گاه

معنی: پرستارانی با کلاه‌های زرین ایستاده بودند و فرنگیس با تاج بر تارک جایگاه جلوه‌گری می‌کرد.

داستان سیاوش • بخش ۱۰ - رشک گرسیوز از جاه و هنر سیاوش، بدگویی نزد افراسیاب و فریب سیاوش به زاری دروغین بیت #9011

فرود آمد از تخت و بردش نثار / بپرسیدش از شهر و ز شهریار

معنی: فرنگیس از تخت فرود آمد و نثارها پیشکش کرد و از احوال افراسیاب‌شاه و شهر جویا شد.

داستان سیاوش • بخش ۱۰ - رشک گرسیوز از جاه و هنر سیاوش، بدگویی نزد افراسیاب و فریب سیاوش به زاری دروغین بیت #9012

فرنگیس را هم ندانی تو باز / تو گویی شدست از جهان بی‌نیاز

معنی: فرنگیس را هم دیگر نمی‌شناسی؛ گویی او نیز از همه جهان بی‌نیاز و سرکش شده است.

داستان سیاوش • بخش ۱۰ - رشک گرسیوز از جاه و هنر سیاوش، بدگویی نزد افراسیاب و فریب سیاوش به زاری دروغین بیت #9160

به مهرت همی دل بجنبد ز جای / یکی با فرنگیس خیز ایدر آی

معنی: دلم از مهر و محبت تو بی‌قرار می‌شود؛ برخیز و همراه فرنگیس به اینجا بیا.

داستان سیاوش • بخش ۱۰ - رشک گرسیوز از جاه و هنر سیاوش، بدگویی نزد افراسیاب و فریب سیاوش به زاری دروغین بیت #9180

و دیگر فرنگیس را خواستی / به مهر و وفا دل بیاراستی

معنی: و دیگر اینکه جویای حال فرنگیس شدی و دلت را به مهر و وفاداری آراستی.

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9299

فرنگیس نالنده بود این زمان / به لب ناچران و به تن ناچمان

معنی: فرنگیس اینک نالان و بیمار است و نه قوتی بر لب دارد و نه توانی بر تن.

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9300

فرنگیس گفت ای گو شیرچنگ / چه بودت که دیگر شدستی به رنگ

معنی: فرنگیس گفت: «ای پهلوان شیرچنگ، چه بر تو گذشته که رنگ از رخسارت پریده است؟»

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9325

فرنگیس بگرفت گیسو به دست / گل ارغوان را به فندق بخست

معنی: فرنگیس گیسوانش را به دست گرفت و رخسار ارغوانی‌اش را با ناخن بخراشید.

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9328

همی داشت اندر برش خوب چهر / بدو گفت شاها چبودت ز مهر

معنی: زیبارویش (فرنگیس) او را در آغوش گرفت و از روی مهر به او گفت: «ای پادشاه، تو را چه شده است؟»

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9340

بپرسید زو دخت افراسیاب / که فرزانه شاها چه دیدی به خواب

معنی: دختر افراسیاب (فرنگیس) از او پرسید: «ای شهریار دانشمند، در خواب چه دیدی؟»

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9342

فرنگیس گفت این به جز نیکوی / نباشد نگر یک زمان بغنوی

معنی: فرنگیس گفت: «این خواب جز نیکی و خیر نخواهد بود؛ سعی کن لختی بیاسایی.»

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9350

فرنگیس گفت ای خردمند شاه / مکن هیچ گونه به ما در نگاه

معنی: فرنگیس گفت: «ای پادشاه خردمند، به هیچ وجه نگران ما نباش.»

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9360

فرنگیس بشنید رخ را بخست / میان را به زنار خونین ببست

معنی: چون فرنگیس خبر دستگیری سیاوش را شنید، صورت خود را با ناخن بخراشید و کمرش را از زاری و سوگ به زناری خونین ببست.

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9479

پیاده بیامد به نزدیک شاه / به خون رنگ داده دو رخساره ماه

معنی: پیاده به نزد افراسیاب آمد، در حالی که دو رخسار چون ماهش از اشک خونین رنگین شده بود.

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9480

به پیش پدر شد پر از درد و باک / خروشان به سر بر همی ریخت خاک

معنی: با دلی پر از درد و بیم به پیشگاه پدر شد و ناله‌کنان بر سر خود خاک می‌ریخت.

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9481

مکن بی‌گنه بر تن من ستم / که گیتی سپنج است با باد و دم

معنی: بر من بی‌گناه ستم مکن، زیرا این جهان گذران تنها باد و دمی بیش نیست.

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9489

بگفت این و روی سیاوش بدید / دو رخ را بکند و فغان برکشید

معنی: این سخنان را گفت و چون روی سیاوش را دید، صورت خود را کند و ناله و فریاد برآورد.

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9504

به کاخ بلندش یکی خانه بود / فرنگیس زان خانه بیگانه بود

معنی: در کاخ بلند افراسیاب اتقی بود که فرنگیس را به آن‌جا بردند که از آن بیگانه و جدا بود.

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9507

مر او را دران خانه انداختند / در خانه را بند برساختند

معنی: او را در آن خانه افکندند و قفل و بند بر در آن نهادند.

داستان سیاوش • بخش ۱۱ - فریب گرسیوز، خشم افراسیاب و بریدن سر بی‌گناه سیاوش به دست گروی زره بیت #9508

همه بندگان موی کردند باز / فرنگیس مشکین کمند دراز

معنی: همه کنیزان موها پریشان کردند و فرنگیس گیسوان بلند و مشکین خود را برید.

داستان سیاوش • بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن بیت #9541

برید و میان را به گیسو ببست / به فندق گل ارغوانرا بخست

معنی: گیسو ببرید و بر میان بست و با انگشتانش رخسار چون گل ارغوانش را خست و خمی آورد.

داستان سیاوش • بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن بیت #9542

به آواز بر جان افراسیاب / همی کرد نفرین و می‌ریخت آب

معنی: با ناله و شیون بر جان افراسیاب نفرین می‌فرستاد و اشک چون باران می‌ریخت.

داستان سیاوش • بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن بیت #9543

خروشش به گوش سپهبد رسید / چو آن ناله و زار نفرین شنید

معنی: خروش و ناله فرنگیس به گوش افراسیاب رسید و چون نفرین‌های زار او را شنید...

داستان سیاوش • بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن بیت #9544

به گرسیوز بدنشان شاه گفت / که او را به کوی آورید از نهفت

معنی: شاه به گرسیوزِ بدسگال دستور داد که فرنگیس را از کاخ بیرون کشیده و به کوی و بازار آورند.

داستان سیاوش • بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن بیت #9545

ز پرده به درگه بریدش کشان / بر روزبانان مردم کشان

معنی: او را کشان‌کشان از پشت پرده به درگاه بیاورید و به دست پاسبانان و جلادان خونریز سپارید.

داستان سیاوش • بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن بیت #9546