🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به فهرست پهلوانان و چهره‌ها
⚔️

آرش کمانگیر

human hero خاستگاه / مسکن: Mount Damavand وابستگی / جبهه: iran

سرگذشت و جایگاه در حماسه

کمانگیر فداکار ایران که با پرتاب تیری از فراز دماوند تا کناره آمودریا، مرز ایران را تعیین کرد و جانش را در تیر نهاد.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (10)

نخستین چو کاووس باآفرین / کی آرش دوم و دگر کی پشین
معنی: نخست کاووس ستوده، دوم کی‌آرش و سوم کی‌پشین.
کیقباد • بخش ۵ - پادشاهی کیقباد در اسطخر و فرمان او به دادگری و بخشش و واگذاری پادشاهی به کاووس پیش از مرگ بیت #4580
چهارم کجا آرشش بود نام / سپردند گیتی به آرام و کام
معنی: و چهارمین پسر که نامش آرش بود؛ همگی جهان را به آرامش و شادمانی گذراندند.
کیقباد • بخش ۵ - پادشاهی کیقباد در اسطخر و فرمان او به دادگری و بخشش و واگذاری پادشاهی به کاووس پیش از مرگ بیت #4581
گر از تخم کی آرش و کی پشین / بخواهد به شادی کند آفرین
معنی: اگر او همسری از دودمان کی‌آرش و کی‌پشین بخواهد، با شادمانی او را آفرین خواهد گفت.
داستان سیاوش • بخش ۳ - زادن سیاوش، پرورشش به دست رستم، بازگشت به کاووس و آغاز دلباختگی سودابه بیت #7411
به خان کی آرش همان نیز هست / ز هر سو بیارای و بپساو دست
معنی: در خاندان کی‌آرش نیز دوشیزگانی هستند؛ از هر سو آماده شو و دست‌به‌کار شو.
داستان سیاوش • بخش ۳ - زادن سیاوش، پرورشش به دست رستم، بازگشت به کاووس و آغاز دلباختگی سودابه بیت #7421
وز او نیوتر آرش رزم زن / به هر کار پیروز و لشکرشکن
معنی: و نکوتر از او، آرشِ جنگجو که در هر کاری پیروزمند و شکنندهٔ لشکریان دشمن بود.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۲ - نشستن کیخسرو بر تخت پیل و زدن مهره، فراخوان مهتران و آرایش سپاه برای جنگ افراسیاب بیت #19661
منوچهر آرش نگهدارشان / گه نام جستن سپهدارشان
معنی: «منوچهرِ آرش» سالار و نگهبان آنان بود و به هنگام نبرد و نام‌جویی فرماندهی‌شان را بر عهده داشت.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۲ - نشستن کیخسرو بر تخت پیل و زدن مهره، فراخوان مهتران و آرایش سپاه برای جنگ افراسیاب بیت #19707
ازان زخم آن پهلو آتشی / که سامیش گرزست و تیر آرشی
معنی: از ضربت آن پهلوان آتشین‌مزاج که گرزش چون گرز سام و تیرش چون تیر آرش است،
پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۴ - سخن دقیقی: رزم زریر، کشته شدن او به دست بیدرفش و سوگ گشتاسپ بیت #24106
بزرگان که از تخم آرش بدند / دلیر و سبکسار و سرکش بدند
معنی: بزرگانی که از تبار و نژاد آرش بودند، پهلوانانی دلیر، شتابکار و سرکش به شمار می‌آمدند.
پادشاهی اشکانیان • بخش ۲ - دیباچهٔ گاه اشکانیان: ملوک طوایف پس از سکندر و جز نام نماندن از شاهان بیت #31019
چو نرسی و چون اورمزد بزرگ / چو آرش که بد نامدار سترگ
معنی: سپس نرسی و اورمزد بزرگ و همچنین آرش که نامداری بزرگ‌منش بود فرمان راندند.
پادشاهی اشکانیان • بخش ۲ - دیباچهٔ گاه اشکانیان: ملوک طوایف پس از سکندر و جز نام نماندن از شاهان بیت #31027
دو فرزند او هم گرفتار شد / برو تخمهٔ آرشی خوار شد
معنی: دو فرزند اردوان نیز گرفتار شدند و نژاد آرش (اشکانیان) خوار و بی‌مقدار گشت.
پادشاهی اشکانیان • بخش ۱۲ - شکست و کشتن اردوان، زناشویی اردشیر با دختر او و بنیاد شارستان گور بیت #31392
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: