🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی شیرویه

❖
239 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲ - پاسخ خسرو پرویز به شیرویه: دفاع از پادشاهی، پند گنج و سپاه و بدرود با جهان
فرستادگان شیرویه، یعنی خراد برزین و اشتاد، پیام گستاخانه و سرزنش‌آمیز شاهِ نو را به خسروپرویز ابلاغ نمودند. خسروپرویز، شهریار دیرین و برتخت‌نشسته ایران‌زمین که اکنون در حبس خانگی فرو افتاده بود، پاسخ خویش را با وقار و استواری آغاز کرد. او فرستادگان را فرمان داد تا پیامش را کلمه به کلمه به گوش شیرویهِ کم‌تجربه برسانند و او را از نادانی، عیب‌جویی و اعتماد به بدخواهان برحذر دارند.

خسروپرویز ابتدا بند به بند اتهامات شیرویه را پاسخ داد. او درباره کشمکش با پدرش هرمز توضیح داد که چگونه به سبب سخن‌چینان مجبور به فرار شد و هرگز قصد بدخواهی به پدر نداشت. او سپس از سرکوب بهرام چوبین و مجازات سخت دایی‌های خود، بندوی و گستهم، یاد کرد که به خاطر ریخته شدن خون هرمز، دست و پایشان بریده شد تا دادگری بر جای ماند. خسروپرویز تصریح کرد که دوران حبس شیرویه نه زندانی تاریک، بلکه کاخی پر از ناز و نعمت، چوگان، شکار، رامشگران و گوهرها بود و هدف از آن تنها بازداشتن او از کژروی و محقق نشدن پیشگویی‌های اخترشناسان بود؛ پیشگویی‌هایی که در زایچه هندی آمده بود و خراج و نامه‌های روم و هند نیز بر آن گواهی می‌دادند.

شاه برکنارشده سپس از خزانه‌ها و گنج‌های شگفت‌انگیز خود مانند گنج بادآور و گنج عروس، و نیز از سازماندهی مرزهای ایران دفاع کرد. او ایران را به باغی سرسبز و شکوفا تشبیه نمود که سپاه و سلاح چون دیوار و پرچین آن هستند و هشدار داد که فراخواندن سپاهیان از مرزها، باغ ایران را در برابر هجوم دشمنان بی‌دفاع خواهد ساخت. او همچنین روابط خود با قیصر روم و دادن نشان‌ها و گهرهای گرانبها (همچون صلیب و هدایا) را برپایه تدبیر و عزت شاهنشاهی دانست. در نهایت، خسروپرویز با یادآوری نام شهریاران پیشین از کیومرث و جمشید تا فریدون و رستم، بر ناپایداری سرای سپنجی تأکید ورزید و با توبه‌ای پاک به درگاه یزدان، با جهان و پادشاهی بدرود گفت. فرستادگان با شنیدن این سخنانِ پر از حکمت و سوز، جامه دریدند و گریان به سوی شیرویه بازگشتند.
#1
بدان نامور گفت پاسخ شنو
✦
یکایک ببر سوی سالار نو
#2
بگویَش که زشت کسان را مجوی
✦
جز آن را که برتابی از ننگ روی
#3
سخن هرچ گفتی نه گفتارتست
✦
مماناد گویا زبانت درست
#4
مگو آنچ بدخواه تو بشنود
✦
ز گفتار بیهوده شادان شود
#5
بدان گاه چندان نداری خرد
✦
که مغزت به دانش خرد پرورد
#6
به گفتار بی‌بر چو نیرو کنی
✦
روان و خرد را پر آهو کنی
#7
کسی کو گنهکار خواند تو را
✦
از آن پس جهاندار خواند تو را
#8
نباید که یابد برِ تو نشست
✦
بگیرد کم و بیش چیزی به دست
#9
میندیش زین پس برین سان پیام
✦
که دشمن شود بر تو بر شادکام
#10
به یزدان مرا کار پیراسته‌ست
✦
نهاده بران گیتی‌ام خواسته‌ست
#11
بدین جستن عیبهای دروغ
✦
به نزد بزرگان نگیری فروغ
#12
بیارم کنون پاسخ این همه
✦
بدان تا بگویید پیش رمه
#13
پس از مرگ من یادگاری بود
✦
سخن گفتن راست یاری بود
#14
چو پیدا کنم بر تو انبوه رنج
✦
بدانی که از رنج ما خاست گنج
#15
نخستین که گفتی ز هرمز سخن
✦
به بیهوده از آرزوی کهن
#16
ز گفتار بدگوی ما را پدر
✦
برآشفت و شد کار زیر و زبر
#17
از اندیشهٔ او چو آگه شدیم
✦
از ایران شب تیره بی ره شدیم
#18
همان راه جستیم و بگریختیم
✦
به دام بلا بر نیاویختیم
#19
از اندیشهٔ او گناهم نبود
✦
جز از جستن از شاه راهم نبود
#20
شنیدم که بر شاه من بد رسید
✦
ز بردع برفتم چو گوش آن شنید
#21
گنهکار بهرام خود با سپاه
✦
بیاراست در پیش من رزمگاه
#22
ازو نیز بگریختم روز جنگ
✦
بدان تا نیایم من او را به چنگ
#23
ازان پس دگر باره باز آمدم
✦
دلاور به جنگ‌ش فراز آمدم
#24
نه پرخاش بهرام یکباره بود
✦
جهانی بر آن جنگ نظاره بود
#25
به فرمان یزدان نیکی فزای
✦
که اویست بر نیک و بد رهنمای
#26
چو ایران و توران به آرام گشت
✦
همه کار بهرام ناکام گشت
#27
چو از جنگ چوبینه پرداختم
✦
نخستین به کین پدر تاختم
#28
چو بندوی و گستهم خالان بدند
✦
به هر کشوری بی‌همالان بدند
#29
فدا کرده جان را همی پیش من
✦
به دل هم زبان و به تن خویش من
#30
چو خون پدر بود و درد جگر
✦
نکردیم سستی به خون پدر
#31
بریدیم بندوی را دست و پای
✦
کجا کرد بر شاه تاریک جای
#32
چو گستهم شد در جهان ناپدید
✦
ز گیتی یکی گوشه‌ای برگزید
#33
به فرمان ما ناگهان کشته شد
✦
سر و رای خونخوارگان گشته شد
#34
دگر آنک گفتی تو از کار خویش
✦
از آن تنگ زندان و بازار خویش
#35
بد آن تا ز فرزند من کار بَد
✦
نیاید کزان بر سرش بد رسد
#36
به زندان نبد بر شما تنگ و بند
✦
همان زخم خواری و بیم گزند
#37
بدان روزتان خوار نگذاشتم
✦
همه گنج پیش شما داشتم
#38
بر آیین شاهان پیشین بدیم
✦
نه بی‌کار و بر دیگر آیین بدیم
#39
ز نخچیر وز گوی و رامشگران
✦
ز کاری که اندر خور مهتران
#40
شمارا به چیزی نبودی نیاز
✦
ز دینار وز گوهر و یوز و باز
#41
یکی کاخ بُد کرده زندانش نام
✦
همی زیستی اندرو شادکام
#42
همان نیز گفتار اخترشناس
✦
که ما را همی از تو دادی هراس
#43
که از تو بَد آید بدین سان که هست
✦
نینداختم اخترت را ز دست
#44
وزان پس نهادیم مهری به روی
✦
به شیرین سپردیم زان گفت و گوی
#45
چو شاهیم شد سال بر سی و شَش
✦
میان چنان روزگاران خَوش
#46
تو داری به یاد این سخن بی‌گمان
✦
اگر چند بگذشت بر ما زمان
#47
مرا نامه آمد ز هندوستان
✦
بدم من بدان نیز همداستان
#48
ز رای برین نزد ما نامه بود
✦
گهر بود و هر گونه‌ای جامه بود
#49
یکی تیغ هندی و پیل سپید
✦
جزین هرچ بودم به گیتی امید
#50
ابا تیغ دیبای زربفت پنج
✦
ز هر گونه‌ای اندرو برده رنج
#51
سوی تو یکی نامه بُد بر پرند
✦
نوشته چو من دیدم از خط هند
#52
بخواندم یکی مرد هندی دبیر
✦
سخن‌گوی و داننده و یادگیر
#53
چوآن نامه را او به من بر بخواند
✦
پر از آب دیده همی‌ سر فشاند
#54
بدان نامه در بُد که شادان بزی
✦
که با تاج زر خسروی را سزی
#55
که چون ماه آذر بُد و روز دی
✦
جهان را تو باشی جهاندار کی
#56
شده پادشاهی پدر سی و هشت
✦
ستاره برین گونه خواهد گذشت
#57
درخشان شود روزگار بهی
✦
که تاج بزرگی به سر برنهی
#58
مرا آن زمان این سخن بُد درست
✦
ز دل مهربانی نبایست شست
#59
من آگاه بودم که از بخت تو
✦
ز کار درخشیدن تخت تو
#60
نباشد مرا بهره جز درد و رنج
✦
تو را گردد این تخت شاهی و گنج
#61
ز بخشایش و دین و پیوند و مهر
✦
نکردم دژم هیچ‌ زان نامه چهر
#62
به شیرین سپردم چو برخواندم
✦
ز هر گونه اندیشه‌ها راندم
#63
برِ اوست با اخترِ تو به هم
✦
نداند کسی زان سخن بیش و کم
#64
گر ایدون که خواهی که بینی بخواه
✦
اگر خود کنی بیش و کم را نگاه
#65
بر آنم که بینی پشیمان شوی
✦
وزین کرده‌ها سوی درمان شوی
#66
دگر آنک گفتی ز زندان و بند
✦
گر آمد ز ما بر کسی بر گزند
#67
چنین بود تا بود کار جهان
✦
بزرگان و شاهان و رای مهان
#68
اگر تو ندانی به موبد بگوی
✦
کند زین سخن مر تو را تازه روی
#69
که هرکس که او دشمن ایزدست
✦
ورا در جهان زندگانی بدست
#70
به زندان ما ویژه دیوان بدند
✦
که نیکان ازیشان غریوان بدند
#71
چو ما را نبد پیشه خون ریختن
✦
بدان کار تنگ اندر آویختن
#72
بدان را به زندان همی‌ داشتم
✦
گزند کسان خوار نگذاشتم
#73
بسی گفت هرکس که آن دشمنند
✦
ز تخم بدانند و آهرمنند
#74
چو اندیشه ایزدی داشتیم
✦
سخنها همی‌ خوار بگذاشتیم
#75
کنون من شنیدم که کردی رها
✦
مر آن را که بُد بتر از اژدها
#76
ازین بد گنهکار ایزد شدی
✦
به گفتار و کردارها بد شدی
#77
چو مهتر شدی کار هشیار کن
✦
ندانی تو داننده را یار کن
#78
مبخشای بر هر که رنجست زوی
✦
اگر چند امید گنجست زوی
#79
بر آنکس کزو در جهان جز گزند
✦
نبینی مر او را چه کمتر ز بند
#80
دگر آنک از خواسته گفته‌ای
✦
خردمندی و رای بنهفته‌ای
#81
ز کس ما نجستیم جز باژ و ساو
✦
هر آنکس که او داشت با باژ تاو
#82
ز یزدان پذیرفتم آن تاج و تخت
✦
فراوان کشیدم ازان رنج سخت
#83
جهان آفرین داور داد و راست
✦
همی روزگاری دگرگونه خواست
#84
نیم دژمنش نیز در خواست او
✦
فزونی نجوییم در کاست او
#85
بجستیم خشنودی دادگر
✦
ز بخشش ندیدم به کوشش گذر
#86
چو پرسد ز من کردگار جهان
✦
بگویم بدو آشکار و نهان
#87
بپرسد که او از تو داناترست
✦
به هر نیک و بد بر تواناترست
#88
همین پر گناهان که پیش تواند
✦
نه تیماردار و نه خویش تواند
#89
ز من هرچ گویند زین پس همان
✦
شوند این گره بر تو بر بد گمان
#90
همه بندهٔ سیم و زرند و بس
✦
کسی را نباشند فریادرس
#91
ازیشان تو را دل پر آسایش است
✦
گناه مرا جای پالایش است
#92
نگنجد تو را این سخن در خرد
✦
نه زین بد که گفتی کسی برخورد
#93
ولیکن من از بهر خود کامه را
✦
که برخواند آن پهلوی نامه را
#94
همان در جهان یادگاری بود
✦
خردمند را غمگساری بود
#95
پس از ما هر آنکس که گفتار ما
✦
بخوانند دانند بازار ما
#96
ز برطاس وز چین سپه راندیم
✦
سپهبد به هر جای بنشاندیم
#97
ببردیم بر دشمنان تاختن
✦
نیارست کس گردن افراختن
#98
چو دشمن ز گیتی پراگنده شد
✦
همه گنج ما یک سر آگنده شد
#99
همه بوم شد نزد ما کارگر
✦
ز دریا کشیدند چندان گهر
#100
که ملاح گشت از کشیدن ستوه
✦
مرا بود هامون و دریا و کوه
#101
چو گنج درم ها پراگنده شد
✦
ز دینار نو بدره آگنده شد
#102
ز یاقوت وز گوهر شاهوار
✦
همان آلت و جامهٔ زرنگار
#103
چو دیهیم ما بیست و شش ساله گشت
✦
ز هر گوهری گنجها ماله گشت
#104
درم را یکی میخ نو ساختم
✦
سوی شادی و مهتری آختم
#105
بدان سال تا باژ جستم شمار
✦
چو شد باژ دینار بر صد هزار
#106
پراگنده افگند پنداوسی
✦
همه چرم پنداوسی پارسی
#107
به هر بدره‌ای در ده و دو هزار
✦
پراگنده دینار بد شاهوار
#108
جز از باژ و دینار هندوستان
✦
جز از کشور روم و جادوستان
#109
جز از باژ وز ساو هر کشوری
✦
ز هر نامداری و هر مهتری
#110
جز از رسم و آیین نوروز و مهر
✦
از اسپان وز بندهٔ خوب چهر
#111
جز از جوشن و خود و گوپال و تیغ
✦
ز ما این نبودی کسی را دریغ
#112
جز از مشک و کافور و خز و سمور
✦
سیاه و سپید و ز کیمال بور
#113
هران کس که ما را بدی زیردست
✦
چنین باژها بر هیونان مست
#114
همی‌تاختندی به درگاه ما
✦
نپیچید گردن کس از راه ما
#115
ز هر در فراوان کشیدیم رنج
✦
بدان تا بیاگند زین گونه گنج
#116
دگر گنج خضرا و گنج عروس
✦
کجا داشتیم از پی روز بوس
#117
فراوان ز نامش سخن راندیم
✦
سرانجام باد آورش خواندیم
#118
چنین بیست و شش سال تا سی و هشت
✦
بجز به‌آرزو چرخ بر ما نگشت
#119
همه مهتران خود تن آسان بدند
✦
بد اندیش یک سر هراسان بدند
#120
همان چون شنیدم ز فرمان تو
✦
جهان را بد آمد ز پیمان تو
#121
نماند کس اندر جهان رامشی
✦
نباید گزیدن بجز خامشی
#122
همی‌کرد خواهی جهان پر گزند
✦
پر از درد کاری و ناسودمند
#123
همان پر گزندان که نزد تواند
✦
که تیره شبان اورمزد تواند
#124
همی‌ داد خواهند تختت به باد
✦
بدان تا نباشی به گیتی تو شاد
#125
چو بودی خردمند نزدیک تو
✦
که روشن شدی جان تاریک تو
#126
به دادن نبودی کسی را زیان
✦
که گنجی رسیدی به ارزانیان
#127
ایا پور کم روز و اندک خرد
✦
روانت ز اندیشه رامش برد
#128
چنان دان که این گنج من پشت تست
✦
زمانه کنون پاک در مشت تست
#129
هم آرایش پادشاهی بود
✦
جهان بی‌درم در تباهی بود
#130
شود بی‌درم شاه بیدادگر
✦
تهی دست را نیست هوش و هنر
#131
به بخشش نباشد ورا دستگاه
✦
بزرگان فسوسیش خوانند شاه
#132
ار ایدون که از تو به دشمن رسد
✦
همی بت به دست برهمن رسد
#133
ز یزدان پرستنده بیزار گشت
✦
ورا نام و آواز تو خوار گشت
#134
چو بی‌گنج باشی نپاید سپاه
✦
تو را زیردستان نخوانند شاه
#135
سگ آن به که خواهندهٔ نان بود
✦
چو سیرش کنی دشمن جان بود
#136
دگر آنک گفتی ز کار سپاه
✦
که در بوم‌هاشان نشاندم به راه
#137
ز بی‌دانشی این نیاید پسند
✦
ندانی همی راه سود از گزند
#138
چنین است پاسخ که از رنج من
✦
فراز آمد این نامور گنج من
#139
ز بیگانگان شهرها بستدم
✦
همه دشمنان را به هم برزدم
#140
بدان تا به آرام بر تخت ناز
✦
نشینیم بی‌رنج و گرم و گداز
#141
سواران پراگنده کردم به مرز
✦
پدید آمد اکنون ز ناارز ارز
#142
چو از هر سوی بازخوانی سپاه
✦
گشاده ببیند بد اندیش راه
#143
که ایران چوباغیست خرم بهار
✦
شکفته همیشه گل کامگار
#144
پر از نرگس و نار و سیب و بهی
✦
چو پالیز گردد ز مردم تهی
#145
سپرغم یکایک ز بن برکنند
✦
همه شاخ نار و بهی بشکنند
#146
سپاه و سلیحست دیوار اوی
✦
به پرچینش بر نیزه‌ها خار اوی
#147
اگر بفگنی خیره دیوار باغ
✦
چه باغ و چه دشت و چه دریا چه راغ
#148
نگر تا تو دیوار او نفگنی
✦
دل و پشت ایرانیان نشکنی
#149
کزان پس بود غارت و تاختن
✦
خروش سواران و کین آختن
#150
زن و کودک و بوم ایرانیان
✦
به اندیشهٔ بد منه در میان
#151
چو سالی چنین بر تو بر بگذرد
✦
خردمند خواند تو را بی‌خرد
#152
من ایدون شنیدم کجا تو مهی
✦
همه مردم ناسزا را دهی
#153
چنان دان که نوشین روان قباد
✦
به اندرز این کرد در نامه یاد
#154
که هرکو سلیحش به دشمن دهد
✦
همی خویشتن را به کشتن دهد
#155
که چون بازخواهد کش آید به کار
✦
بداندیش با او کند کارزار
#156
دگر آنک دادی ز قیصر پیام
✦
مرا خواندی دو دل و خویش کام
#157
سخنها نه از یادگار تو بود
✦
که گفتار آموزگار تو بود
#158
وفا کردن او و از ما جفا
✦
تو خود کی شناسی جفا از وفا
#159
بدان پاسخش ای بد کم خرد
✦
نگویم جزین نیز که اندر خورد
#160
تو دعوی کنی هم تو باشی گوا
✦
چنین مرد بخرد ندارد روا
#161
چو قیصر ز گرد بلا رخ بشست
✦
به مردی چو پرویز داماد جست
#162
هر آنکس که گیتی به بد نسپرد
✦
به مغز اندرون باشد او را خرد
#163
بدانم که بهرام بسته میان
✦
ابا او یکی گشته ایرانیان
#164
به رومی سپاهی نشاید شکست
✦
نساید روان ریگ با کوه دست
#165
بدان رزم یزدان مرا یار بود
✦
سپاه جهان نزد من خوار بود
#166
شنیدند ایرانیان آنچ بود
✦
تو را نیز زیشان بباید شنود
#167
مرا نیز چیزی که بایست کرد
✦
به جای نیاطوس روز نبرد
#168
ز خوبی و از مردمی کرده‌ام
✦
به پاداش او روز بشمرده‌ام
#169
بگوید تو را زاد فرخ همین
✦
جهان را به چشم جوانی مبین
#170
گشسپ آنک بد نیز گنجور ما
✦
همان موبد پاک دستور ما
#171
که از گنج ما بدره بُد صد هزار
✦
که دادم بدان رومیان یادگار
#172
نیاطوس را مهره دادم هزار
✦
ز یاقوت سرخ از در گوشوار
#173
کجا سنگ هر مهره‌ای بُد هزار
✦
ز مثقال گنجی چو کردم شمار
#174
همان دُر خوشاب بگزیده صد
✦
درو مرد دانا ندید ایچ بد
#175
که هر حقه‌ای را چو پنجه هزار
✦
بدادی درم مرد گوهر شمار
#176
صد اسپ گرانمایه پنجه به زین
✦
همه کرده از آخر ما گزین
#177
دگر ویژه با جُلّ دیبه بدند
✦
که در دشت با باد همره بدند
#178
به نزدیک قیصر فرستادم این
✦
پس از خواسته خواندمش آفرین
#179
ز دار مسیحا که گفتی سخن
✦
به گنج اندر افگنده چوبی کهن
#180
نبد زان مرا هیچ سود و زیان
✦
ز ترسا شنیدی تو آواز آن
#181
شگفت آمدم زانک چون قیصری
✦
سر افراز مردی و نام آوری
#182
همه گرد بر گرد او بخردان
✦
همش فیلسوفان و هم موبدان
#183
که یزدان چرا خواند آن کشته را
✦
گرین خشک چوب وتبه گشته را
#184
گر آن دار بیکار یزدان بدی
✦
سر مایهٔ اورمزد آن بدی
#185
برفتی خود از گنج ما ناگهان
✦
مسیحا شد او نیستی در جهان
#186
دگر آنک گفتی که پوزش بگوی
✦
کنون توبه کن راه یزدان بجوی
#187
ورا پاسخ آن بد که ریزنده باد
✦
زبان و دل و دست و پای قباد
#188
مرا تاج یزدان به سر برنهاد
✦
پذیرفتم و بودم از تاج شاد
#189
به یزدان سپردیم چون باز خواست
✦
ندانم زبان در دهانت چراست
#190
به یزدان بگویم نه با کودکی
✦
که نشناسد او بد ز نیک اندکی
#191
همه کار یزدان پسندیده‌ام
✦
همان شور و تلخی بسی دیده‌ام
#192
مرا بود شاهی سی و هشت سال
✦
کس از شهریاران نبودم همال
#193
کسی کاین جهان داد دیگر دهد
✦
نه بر من سپاسی همی‌ برنهد
#194
برین پادشاهی کنم آفرین
✦
که آباد بادا به دانا زمین
#195
چو یزدان بود یار و فریادرس
✦
نیازد به نفرین ما هیچ‌کس
#196
بدان کودک زشت و نادان بگوی
✦
که ما را کنون تیره گشت آبروی
#197
که پدرود بادی تو تا جاودان
✦
سر و کار ما باد با بخردان
#198
شما ای گرامی فرستادگان
✦
سخن گوی و پر مایه آزادگان
#199
ز من هر دو پدرود باشید نیز
✦
سخن جز شنیده مگویید چیز
#200
کنم آفرین بر جهان سر به سر
✦
که او را ندیدم مگر بر گذر
#201
بمیرد کسی کو ز مادر بزاد
✦
ز کیخسرو آغاز تا کیقباد
#202
چو هوشنگ و طهمورث و جمشید
✦
کزیشان بدی جای بیم وامید
#203
که دیو و دد و دام فرمانش برد
✦
چو روشن سرآمد برفت و بمرد
#204
فریدون فرخ که او از جهان
✦
بدی دور کرد آشکار و نهان
#205
ز بد دست ضحاک تازی ببست
✦
به مردی ز چنگ زمانه نجست
#206
چو آرش که بردی به فرسنگ تیر
✦
چو پیروزگر قارن شیرگیر
#207
قباد آنک آمد ز البرز کوه
✦
به مردی جهاندار شد با گروه
#208
که از آبگینه همی خانه کرد
✦
وزان خانه گیتی پر افسانه کرد
#209
همه در خوشاب بد پیکرش
✦
ز یاقوت رخشنده بودی درش
#210
سیاوش همان نامدار هژیر
✦
که کشتش به روز جوانی دبیر
#211
کجا گنگ دژ کرد جایی به رنج
✦
وزان رنج برده ندید ایچ گنج
#212
کجا رستم زال و اسفندیار
✦
کزیشان سخن ماندمان یادگار
#213
چو گودرز و هفتاد پور گزین
✦
سواران میدان و شیران کین
#214
چو گشتاسپ شاهی که دین بهی
✦
پذیرفت و زو تازه شد فرهی
#215
چو جاماسپ کاندر شمار سپهر
✦
فروزنده‌تر بد ز گردنده مهر
#216
شدند آن بزرگان و دانندگان
✦
سواران جنگی و مردانگان
#217
که اندر هنر این ازان به بدی
✦
به سال آن یکی از دگر مه بدی
#218
بپرداختند این جهان فراخ
✦
بماندند میدان و ایوان و کاخ
#219
ز شاهان مرا نیز همتا نبود
✦
اگر سال را چند بالا نبود
#220
جهان را سپردم به نیک و به بد
✦
نه آن را که روزی به من بد رسد
#221
بسی راه دشوار بگذاشتیم
✦
بسی دشمن از پیش برداشتیم
#222
همه بومها پر ز گنج منست
✦
کجا آب و خاکست رنج منست
#223
چو زین گونه بر من سرآید جهان
✦
همی تیره گردد امید مهان
#224
نماند به فرزند من نیز تخت
✦
بگردد ز تخت و سرآیدش بخت
#225
فرشته بیاید یکی جان ستان
✦
بگویم بدو جانم آسان ستان
#226
گذشتن چو بر چینوَد پل بود
✦
به زیر پی اندر همه گل بود
#227
به توبه دل راست روشن کنیم
✦
بی‌آزاری خویش جوشن کنیم
#228
درستست گفتار فرزانگان
✦
جهاندیده و پاک دانندگان
#229
که چون بخت بیدار گیرد نشیب
✦
ز هر گونه‌ای دید باید نهیب
#230
چو روز بهی بر کسی بگذرد
✦
اگر باز خواند ندارد خرد
#231
پیام من اینست سوی جهان
✦
به نزد کهان و به نزد مهان
#232
شما نیز پدرود باشید و شاد
✦
ز من نیز بر بد مگیرید یاد
#233
چو اشتاد و خراد برزین گو
✦
شنیدند پیغام آن پیش رو
#234
به پیکان دل هر دو دانا بخست
✦
به سر بر زدند آن زمان هر دو دست
#235
ز گفتار هر دو پشیمان شدند
✦
به رخسارگان بر تپنچه زدند
#236
به بر بر همه جامشان چاک بود
✦
سر هر دو دانا پر از خاک بود
#237
برفتند گریان ز پیشش به در
✦
پر از درد جان و پراندوه سر
#238
به نزدیک شیرویه رفت این دو مرد
✦
پر آژنگ رخسار و دل پر ز درد
#239
یکایک بدادند پیغام شاه
✦
به شیروی بی‌مغز و بی‌دستگاه

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: