پس از هوشنگ، فرزند هوشمند و والا تهمورث که او را دیوبند خواندند بر تخت کیانی تکیه زد و تاج شاهی بر سر نهاد. او بزرگان و موبدان را گرد آورد و نوید داد که جهان را از آلودگی و بدی خواهد شست و دست دیوان را از آسیب به مردم کوتاه خواهد کرد. تهمورث آستین همت بالا زد و نخستین بار شیوه چیدن پشم گوسفندان و رشتن آن را پدید آورد تا جامه‌ها و زیراندازها ساخته شوند. سپس جانوران تیزپایی چون یوز و سیاه‌گوش را از کوه و دشت اهلی ساخت، پرندگان شکاری چون باز و شاهین را برای شکار رام کرد، و خروس و ماکیان را به زندگی آدمیان آورد تا سپیده‌دم را نوید دهند. او مردم را فرمان داد تا با این جانوران به نرمی و مهربانی رفتار کنند و یزدان پاک را بر این نعمت‌ها سپاس گویند.
در روزگار او وزیری خردمند و پاک‌نهاد به نام «شهرسپ» رهنمای پادشاه بود؛ مردی که روزها را به روزه و شب‌ها را به نیایش می‌گذراند و پیوسته شاه را به راستی و داد فرا می‌خواند. از برکت تدبیرهای شهرسپ و پاکی شاه، فرّه ایزدی از تهمورث درخشان شد، چنان‌که با افسون و نیروی ایزدی اهریمن را به بند کشید و او را چون اسبی تیزرو زین کرد و بر او سوار شد و گرد جهان بتاخت. دیوان که فرّه شاهی و خواری اهریمن را دیدند، سر به سرکشی برداشتند و سپاهی گران از جادوگران و دیوان نر به سپهسالاری «سیاه دیو» گرد آوردند. تهمورث گرز گران بر دوش گرفت و به رزم دیوان شتافت؛ دو بهره از ایشان را با افسون و جادو ببست و مابقی را به ضرب گرز تباه ساخت. دیوان خوار و دربند، امان خواستند و پذیرفتند که به پادشاه هنری نو بیاموزند. آنان راز نوشتن را به سی زبان—از جمله خط رومی، تازی، پارسی، سغدی، چینی و پهلوی—بر تهمورث آشکار کردند. تهمورث سی سال دیگر با دادگری و شکوه فرمان راند و چون روزگارش به سر آمد، یادگار رنج‌ها و هنرهایش برای جاودان در گیتی باقی ماند.