✦

دوره اساطیری (پیشدادیان)

طهمورث

❖

46 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

تَهمورِث(تَخمورِپ، تَخمه اورپه)

پسر بد مر او را یکی هوشمند

✦

گرانمایه طهمورث دیو بند

بیامد به تخت پدر بر نشست

✦

به شاهی کمر بر میان بر ببست

همه موبدان را ز لشکر بخواند

✦

به خوبی چه مایه سخن‌ها براند

چنین گفت کامروز تخت و کلاه

✦

مرا زیبد این تاج و گنج و سپاه

جهان از بدی‌ها بشویم به رای

✦

پس آنگه کنم درگهی گرد پای

ز هر جای کوته کنم دست دیو

✦

که من بود خواهم جهان را خدیو

هر آن چیز کاندر جهان سودمند

✦

کنم آشکارا گشایم ز بند

پس از پشت میش و بره پشم و موی

✦

برید و به رشتن نهادند روی

به کوشش از او کرد پوشش به رای

✦

به گستردنی بد هم او رهنمای

#10

ز پویندگان هر چه بد تیز رو

✦

خورش کردشان سبزه و کاه و جو

#11

رمنده ددان را همه بنگرید

✦

سیه گوش و یوز از میان برگزید

#12

به چاره بیاوردش از دشت و کوه

✦

به بند آمدند آن که بد زان گروه

#13

ز مرغان مر آن را که بد نیک تاز

✦

چو باز و چو شاهین گردن فراز

#14

بیاورد و آموختن‌شان گرفت

✦

جهانی بدو مانده اندر شگفت

#15

چو این کرده شد ماکیان و خروس

✦

کجا بر خروشد گه زخم کوس

#16

بیاورد و یک‌سر به مردم کشید

✦

نهفته همه سودمندش گزید

#17

بفرمودشان تا نوازند گرم

✦

نخوانندشان جز به آواز نرم

#18

چنین گفت کاین را ستایش کنید

✦

جهان آفرین را نیایش کنید

#19

که او دادمان بر ددان دستگاه

✦

ستایش مر او را که بنمود راه

#20

مر او را یکی پاک دستور بود

✦

که رایش ز کردار بد دور بود

#21

خنیده به هر جای شهرسپ نام

✦

نزد جز به نیکی به هر جای گام

#22

همه روز بسته ز خوردن دو لب

✦

به پیش جهاندار بر پای شب

#23

چنان بر دل هر کسی بود دوست

✦

نماز شب و روزه آیین اوست

#24

سر مایه بد اختر شاه را

✦

در بسته بد جان بدخواه را

#25

همه راه نیکی نمودی به شاه

✦

همه راستی خواستی پایگاه

#26

چنان شاه پالوده گشت از بدی

✦

که تابید ازو فرّهٔ ایزدی

#27

برفت اهرمن را به افسون ببست

✦

چو بر تیز رو بارگی بر نشست

#28

زمان تا زمان زینش بر ساختی

✦

همی گرد گیتی‌ش بر تاختی

#29

چو دیوان بدیدند کردار او

✦

کشیدند گردن ز گفتار او

#30

شدند انجمن دیو بسیار مر

✦

که پردخته مانند از او تاج و فرّ

#31

چو طهمورث آگه شد از کارشان

✦

بر آشفت و بشکست بازارشان

#32

به فرّ جهاندار بستش میان

✦

به گردن بر آورد گرز گران

#33

همه نرّه دیوان و افسونگران

✦

برفتند جادو سپاهی گران

#34

دمنده سیه دیوشان پیش‌رو

✦

همی بآسمان برکشیدند غو

#35

جهاندار طهمورث بافرین

✦

بیامد کمربستهٔ جنگ و کین

#36

یکایک بیاراست با دیو جنگ

✦

نبد جنگشان را فراوان درنگ

#37

از ایشان دو بهره به افسون ببست

✦

دگرشان به گرز گران کرد پست

#38

کشیدندشان خسته و بسته خوار

✦

به جان خواستند آن زمان زینهار

#39

که ما را مکش تا یکی نو هنر

✦

بیاموزی از ما که‌ت آید به بر

#40

کی نامور دادشان زینهار

✦

بدان تا نهانی کنند آشکار

#41

چو آزاد گشتند از بند او

✦

بجستند ناچار پیوند او

#42

نبشتن به خسرو بیاموختند

✦

دلش را به دانش برافروختند

#43

نبشتن یکی نه، که نزدیک سی

✦

چه رومی، چه تازی و چه پارسی

#44

چه سغدی، چه چینی و چه پهلوی

✦

ز هر گونه‌ای کان همی بشنوی

#45

جهاندار سی سال از این بیشتر

✦

چه گونه پدید آوریدی هنر

#46

برفت و سر آمد بر او روزگار

✦

همه رنج او ماند از او یادگار

طهمورث

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما