سرگذشت و جایگاه در حماسه

پهلوان و دایی سهراب که تهمینه او را همراه سهراب فرستاده بود تا رستم را در میان سپاه ایران به وی نشان دهد، اما در شبیخون اولیه رستم به اردوگاه سهراب به دست رستم کشته شد و راز هویت پدر بر سهراب پوشیده ماند.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (18)

چو سهراب را دید بر تختِ بزم / نشسته به یک دست او ژنده‌رزم

معنی: چون سهراب را بر تخت بزم دید که ژنده‌رزم در یک سویش نشسته است،

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6616

به شایسته‌کاری برون رفت، ژند / گَوی دید بَرسان سروِ بلند

معنی: ژنده‌رزم برای کاری شایسته از بزم بیرون آمد و پهلوانی چون سروی بلند را دید.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6624

بدان لشکر اندر چُنو کس نبود / بَرِ رستم آمد بپرسید زود

معنی: در آن سپاه کسی مانند او بلندقامت نبود؛ پس به نزد رستم آمد و شتابان پرسید:

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6625

چه مردی؟ بدو گفت با من بگوی / سوی روشنی آی و بِنْمای روی

معنی: تو چه مردی هستی؟ با من بگوی و به زیر روشنی بیا و چهره‌ات را نشان بده.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6626

تهمتن یکی مشت بر گردنش / بزد تیز و برشد روان از تنش

معنی: رستم مشت محکمی بر گردن او زد و جان فوراً از تنش پر کشید.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6627

بدان جایگه خشک شد ژنده‌رزم / نشد ژنده‌رزم آنگهی سوی بزم

معنی: ژنده‌رزم در همان‌جا خشک و بی‌جان شد و دیگر به بزمگاه بازنگشت.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6628

زمانی همی بود سهراب دیر / نیامد به نزدیک او ژند شیر

معنی: سهراب مدتی منتظر ماند، اما ژنده‌رزمِ شیردل پیش او نیامد.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6629

بپرسید سهراب تا ژنده‌رزم / کجا شد که جایش تهی شد ز بزم؟

معنی: سهراب پرسید: ژنده‌رزم کجا رفت که جایش در بزمگاه خالی است؟

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6630

برفتند و دیدنْش افگنده خوار / برآسوده از بزم و از کارزار

معنی: رفتند و دیدند که او خواری بر خاک افتاده و از بزم و رزم آسوده گشته است.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6631

خروشان ازان درد بازآمدند / شگفتیْ فرو مانده از کارِ ژَند

معنی: ناله‌کنان و غمگین بازگشتند و از سرنوشت ژنده‌رزم شگفت‌زده ماندند.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6632

به سهراب گفتند شد ژنده‌رزم / سرآمد بَرو روزِ پیگار و بزم

معنی: به سهراب گفتند: ژنده‌رزم کشته شد و روزگار جنگ و بزمش به پایان رسید.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6633

چو بشنید سهراب برجست زود / بیامد بَرِ ژنده برسان دود

معنی: چون سهراب این را شنید، شتابان برخاست و مانند دود بر سر پیکر ژنده آمد.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6634

اباچاکر و شمع و خنیاگران / بیامد وُرا دید مُرده چنان

معنی: همراه با چاکران و شمع‌ها و خنیاگران آمد و او را آن‌گونه بی‌جان دید.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6635

ز فِتراک زین برگشایم کمند / بخواهم از ایرانیان کینِ ژند

معنی: کمند از فتراک زین خواهم گشود و کینِ ژنده‌رزم را از ایرانیان خواهم گرفت.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6640

که گر کم شد از تخت من ژنده‌رزم / نیامد همی سیر، جانم ز بزم

معنی: گفت: اگرچه ژنده‌رزم از کنار تخت من کم شد، اما جان من هنوز از رزم و بزم سیر نشده است.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6642

بگفتش به گیو آن کجا کرده بود / چنان شیرمردی که آزرده بود

معنی: رستم آنچه را انجام داده بود و اینکه چگونه آن شیرمرد (ژنده‌رزم) را از پای درآورده بود، برای گیو بازگفت.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6650

وزان مشت بر گردن ژنده‌رزم / کزان پس نیامد به رزم و به بزم

معنی: و از آن مشتی سخن گفت که بر گردن ژنده‌رزم زد و او دیگر به رزم و بزم نیامد.

سهراب • بخش ۱۲ - شب رفتن رستم با جامهٔ ترکان به بزم سهراب، کشتن ژنده‌رزم و گزارش برز او به کاووس بیت #6655

چو آن نامور پهلوان کشته شد / مرا نیز هم روز برگشته شد

معنی: «چون آن پهلوان نامدار (ژنده‌رزم) کشته شد، روزگار من نیز برگشت و تیره شد.»

سهراب • بخش ۱۸ - کشته شدن سهراب بر دست رستم، شناختن پسر از مهره و بازداشتن پدر از خودکشی بیت #7043