🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به فهرست پهلوانان و چهره‌ها
👑

سکندر

human monarch خاستگاه / مسکن: Rome / Greece (مقدونیه / روم) وابستگی / جبهه: independent

سرگذشت و جایگاه در حماسه

اسکندر مقدونی (رومی)، شهریار جهان‌گشایی که پس از فتح ایران و هندوستان و اقالیم گوناگون، در جوان‌سالی درگذشت. پیکر زرین‌تابوت او را به اسکندریه بردند، جایی که ارسطو و حکیمان روم بر تابوت او مویه کردند و ناپایداری جهان، بی‌ارزشی گنج و فرجام ناگزیر مرگ را بر پیکر بی‌جانش سرودند.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (40)

چو دارا ز پیش سکندر برفت / به هر سو سواران فرستاد تفت
معنی: چون دارا از برابر سکندر عقب نشست، شتابان سوارانی به هر سو فرستاد.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۵ - شکست دارا در نبرد سه‌روزه، امان سکندر و برانگیختن ایرانیان در اصطخر بیت #28756
سکندر چو بشنید لشکر براند / پذیره شد و سازش آنجا بماند
معنی: سکندر چون خبر را شنید لشکر براند، به پیشواز آمد و در آنجا توقف کرد.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۵ - شکست دارا در نبرد سه‌روزه، امان سکندر و برانگیختن ایرانیان در اصطخر بیت #28760
سکندر بیامد پس او چو گرد / بسی از جهان‌آفرین یاد کرد
معنی: سکندر چون گرد بر اثر او آمد و بسیار از جهان‌آفرین یاد و سپاس کرد.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۵ - شکست دارا در نبرد سه‌روزه، امان سکندر و برانگیختن ایرانیان در اصطخر بیت #28765
خروشی برآمد ز پیش سپاه / که ای زیردستان گم کرده راه
معنی: خروشی از پیش سپاه برآمد که ای زیردستانِ راه گم‌کرده!
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۵ - شکست دارا در نبرد سه‌روزه، امان سکندر و برانگیختن ایرانیان در اصطخر بیت #28766
شما را ز من بیم و آزار نیست / سپاه مرا با شما کار نیست
معنی: شما را از من بیم و آزاری نیست و سپاه مرا با شما کاری نیست.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۵ - شکست دارا در نبرد سه‌روزه، امان سکندر و برانگیختن ایرانیان در اصطخر بیت #28767
سکندر بیامد به دشت نبرد / همه خواسته سربسر گرد کرد
معنی: سکندر به دشت نبرد آمد و همه غنایم را سراسر گرد آورد.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۵ - شکست دارا در نبرد سه‌روزه، امان سکندر و برانگیختن ایرانیان در اصطخر بیت #28771
ببخشید بر لشکرش خواسته / به نیرو سپاهی شد آراسته
معنی: اموال را بر لشکرش بخشید و سپاهی نیرومند و آراسته پدید آمد.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۵ - شکست دارا در نبرد سه‌روزه، امان سکندر و برانگیختن ایرانیان در اصطخر بیت #28772
ببود اندران بوم و بر چار ماه / چو آسوده شد شهریار و سپاه
معنی: چهار ماه در آن دیار بماند تا شهریار و سپاه به آسایش رسیدند.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۵ - شکست دارا در نبرد سه‌روزه، امان سکندر و برانگیختن ایرانیان در اصطخر بیت #28773
همه پادشاهی سکندر گرفت / جهاندار شد تخت و افسر گرفت
معنی: سکندر همه پادشاهی را گرفت و جهاندار شد و تخت و تاج بگرفت.
پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود • بخش ۵ - شکست دارا در نبرد سه‌روزه، امان سکندر و برانگیختن ایرانیان در اصطخر بیت #28787
گزین کرد زان رومیان مرد چند / خردمند و بادانش و بی‌گزند
معنی: اسکندر از میان رومیان چند مرد خردمند، پردانش و بی‌گزند را برگزید.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۰ - دیدار نه فرزانهٔ اسکندر از دختر کید، وصف اندام‌ها و شگفتی شاه از خرم‌بهشت بیت #29327
یکی نامه بنوشت پس شهریار / پر از پوزش و رنگ و بوی و نگار
معنی: سپس شهریار نامه‌ای نوشت سرشار از پوزش، ظرافت و آراستگی.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۰ - دیدار نه فرزانهٔ اسکندر از دختر کید، وصف اندام‌ها و شگفتی شاه از خرم‌بهشت بیت #29328
چو من نامه یابم ز پیران خویش / جهاندیده و رازداران خویش
معنی: هنگامی که از پیران جهاندیده و رازدار خویش نامه‌ای دریافت کنم،
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۰ - دیدار نه فرزانهٔ اسکندر از دختر کید، وصف اندام‌ها و شگفتی شاه از خرم‌بهشت بیت #29333
خردمند نه مرد رومی برفت / ز پیش سکندر سوی کید تفت
معنی: آن نه پیر خردمند رومی شتابان از پیش اسکندر به سوی کید رفتند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۰ - دیدار نه فرزانهٔ اسکندر از دختر کید، وصف اندام‌ها و شگفتی شاه از خرم‌بهشت بیت #29336
فرستادشان شاه سوی عروس / بر آواز اسکندر فیلقوس
معنی: شاه هند آنان را به عنوان فرستادگان اسکندر فیلقوس به نزد عروس فرستاد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۰ - دیدار نه فرزانهٔ اسکندر از دختر کید، وصف اندام‌ها و شگفتی شاه از خرم‌بهشت بیت #29344
کنون هر یکی از یک اندام ماه / فرستیم یک نامه نزدیک شاه
معنی: اکنون هر یک از ما نامه‌ای درباره یکی از اندام‌های این ماهرو به نزد شاه می‌فرستیم.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۰ - دیدار نه فرزانهٔ اسکندر از دختر کید، وصف اندام‌ها و شگفتی شاه از خرم‌بهشت بیت #29353
ز نزدیک ایشان سواری برفت / به نزد سکندر به میلاد تفت
معنی: سواری شتابان از نزد آنان به سوی اسکندر در میلاد به راه افتاد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۰ - دیدار نه فرزانهٔ اسکندر از دختر کید، وصف اندام‌ها و شگفتی شاه از خرم‌بهشت بیت #29356
چو شاه جهان نامه‌هاشان بخواند / ز گفتارشان در شگفتی بماند
معنی: چون شاه جهان نامه‌های آنان را خواند، از گفتارشان در شگفتی فراوان بماند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۰ - دیدار نه فرزانهٔ اسکندر از دختر کید، وصف اندام‌ها و شگفتی شاه از خرم‌بهشت بیت #29357
بدیشان جهاندار پاسخ نوشت / که بخ‌بخ که دیدم خرم بهشت
معنی: جهاندار به آنان پاسخ نوشت که: آفرین! به راستی که بهشت خرم را دیدم!
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۰ - دیدار نه فرزانهٔ اسکندر از دختر کید، وصف اندام‌ها و شگفتی شاه از خرم‌بهشت بیت #29359
نیازارد او را کسی زین سپس / ازو در جهان یافتم داد و بس
معنی: از این پس هیچ‌کس او را نیازارد؛ من از او دادگری یافتم و همین بس است.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۰ - دیدار نه فرزانهٔ اسکندر از دختر کید، وصف اندام‌ها و شگفتی شاه از خرم‌بهشت بیت #29362
بفرمود تا فیلسوفان روم / یکی پیل کردند پیشش ز موم
معنی: اسکندر فرمان داد تا فیلسوفان رومی، فیلی از موم در برابر او ساختند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۷ - لشکرکشی اسکندر سوی فور، شکایت و پوزش سپاه و ساختن سواران آهنین برابر پیل بیت #29588
چنین گفت کاکنون به پاکیزه رای / که آرد یکی چارهٔ این به جای
معنی: اسکندر گفت: «اکنون، با خرد و تدبیر پاک، چه کسی می‌تواند چاره‌ای برای مقابله با این پیلان بیندیشد؟»
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۷ - لشکرکشی اسکندر سوی فور، شکایت و پوزش سپاه و ساختن سواران آهنین برابر پیل بیت #29589
یکی انجمن کرد ز آهنگران / هرانکس که استاد بود اندران
معنی: اسکندر انجمنی از آهنگران تشکیل داد و هر آن کس را که در آن فن استاد بود گرد آورد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۷ - لشکرکشی اسکندر سوی فور، شکایت و پوزش سپاه و ساختن سواران آهنین برابر پیل بیت #29591
بفرمود تا زان فزون از هزار / ز آهن بکردند اسپ و سوار
معنی: اسکندر فرمان داد تا بیش از هزار عدد از آن اسب‌ها و سواران آهنین ساخته شود.
پادشاهی اسکندر • بخش ۱۷ - لشکرکشی اسکندر سوی فور، شکایت و پوزش سپاه و ساختن سواران آهنین برابر پیل بیت #29597
وزان جایگه رفت خورشیدفش / بیامد دمان تا زمین حبش
معنی: از آن جایگاه سکندر همچون خورشید درخشان حرکت کرد و شتابان به سرزمین حبش رسید.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۰ - نبرد سکندر با سپاه برهنهٔ حبش، سوزاندن کشتگان و کشتن کرگ بیت #30197
به سوی سکندر نهادند سر / بکشتند بسیار پرخاشخر
معنی: به سوی سکندر یورش آوردند و بسیاری از جنگجویان پرخاشجو را به قتل رساندند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۰ - نبرد سکندر با سپاه برهنهٔ حبش، سوزاندن کشتگان و کشتن کرگ بیت #30202
چو شب گشت بشنید آواز کرگ / سکندر بپوشید خفتان و ترگ
معنی: چون شب فرا رسید، صدای کرگ (جانور هیولاصفت) به گوش رسید؛ سکندر زره و کلاه‌خود پوشید.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۰ - نبرد سکندر با سپاه برهنهٔ حبش، سوزاندن کشتگان و کشتن کرگ بیت #30210
وزان جایگه تیز لشکر براند / بسی نام دادار گیهان بخواند
معنی: از آن جایگاه سکندر سپاهش را با شتاب براند و نام دادار جهان (یزدان) را به فراوانی بر زبان آورد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۰ - نبرد سکندر با سپاه برهنهٔ حبش، سوزاندن کشتگان و کشتن کرگ بیت #30214
بپرسید هرچیز و دریا بدید / وزان روی لشکر به مغرب کشید
معنی: اسکندر پس از آنکه درباره همه چیز پرس‌وجو کرد و دریا را دید، سپاه خود را به سوی سرزمین‌های باختر کشید.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۲ - رسیدن اسکندر به شارستان مغرب، آگاهی از آب حیوان و گزینش ده هزار بارگی چهارساله بیت #30365
به فرمان به پیش سکندر شدند / دو تا گشته و دست بر سر شدند
معنی: آنان به فرمان اسکندر درآمدند و در برابرش تسلیم شده، سر فرود آوردند و دست بر سر نهادند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۲ - رسیدن اسکندر به شارستان مغرب، آگاهی از آب حیوان و گزینش ده هزار بارگی چهارساله بیت #30368
سکندر بپرسید از سرکشان / که ایدر چه دارد شگفتی نشان
معنی: اسکندر از بزرگان و سرکشان آن دیار پرسید که در این سرزمین چه شگفتی و نشانه عجیبی وجود دارد؟
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۲ - رسیدن اسکندر به شارستان مغرب، آگاهی از آب حیوان و گزینش ده هزار بارگی چهارساله بیت #30369
وزان جایگه شاد لشگر براند / بزرگان بیدار دل را بخواند
معنی: از آن مکان، اسکندر لشکر شادمان را به حرکت درآورد و بزرگان خردمند و بیداردل را به نزد خویش خواند.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۳ - سفر اسکندر و خضر در پی آب حیوان، جدایی در دوراهی تاریک و نوشیدن خضر از چشمه بیت #30383
فرود آمد و بامداد پگاه / به نزدیک آن چشمه شد بی‌سپاه
معنی: اسکندر فرود آمد و بامداد پگاه، تنها و بی‌لشکر به نزدیکی آن چشمه رفت.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۳ - سفر اسکندر و خضر در پی آب حیوان، جدایی در دوراهی تاریک و نوشیدن خضر از چشمه بیت #30386
بیامد به لشکرگه خویش باز / دلی پر ز اندیشه‌های دراز
معنی: سپس به اردوی لشکر خویش بازآمد، در حالی که دلش پر از اندیشه‌های عمیق و دراز بود.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۳ - سفر اسکندر و خضر در پی آب حیوان، جدایی در دوراهی تاریک و نوشیدن خضر از چشمه بیت #30390
سکندر بیامد به فرمان اوی / دل و جان سپرده به پیمان اوی
معنی: اسکندر به فرمان خضر گردن نهاد و دل و جان خود را به پیمان او سپرد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۳ - سفر اسکندر و خضر در پی آب حیوان، جدایی در دوراهی تاریک و نوشیدن خضر از چشمه بیت #30396
بدو گفت کای مرد بیداردل / یکی تیز گردان بدین کار دل
معنی: اسکندر به خضر گفت: «ای مرد بیداردل، عزم و دل خویش را برای این کار جزم و تیز گردان!»
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۳ - سفر اسکندر و خضر در پی آب حیوان، جدایی در دوراهی تاریک و نوشیدن خضر از چشمه بیت #30397
دگر مهره باشد مرا شمع راه / به تاریک اندر شوم با سپاه
معنی: «مهرهٔ دیگر چراغ راه من خواهد بود و من با سپاه وارد تاریکی می‌شوم.»
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۳ - سفر اسکندر و خضر در پی آب حیوان، جدایی در دوراهی تاریک و نوشیدن خضر از چشمه بیت #30402
سه دیگر به تاریکی اندر دو راه / پدید آمد و گم شد از خضر شاه
معنی: در روز سوم، در میان تاریکی دو راه پدیدار شد و راه خضر از اسکندر شاه جدا و ناپدید گشت.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۳ - سفر اسکندر و خضر در پی آب حیوان، جدایی در دوراهی تاریک و نوشیدن خضر از چشمه بیت #30408
سکندر چو بشنید شد سوی کوه / به دیدار بر تیغ شد بی‌گروه
معنی: اسکندر چون آن سخنان را شنید، تنها و بی‌سپاه به سوی کوه روان شد و بر تیغه‌ی کوه بالا رفت.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۵ - دیدار سکندر با اسرافیل بر کوه، رفتن به تاریکی و پشیمانی از گوهرهای وانهاده بیت #30435
سرافیل را دید صوری به دست / برافراخته سر ز جای نشست
معنی: در آنجا اسرافیل را دید که شیپور رستاخیز به دست داشت، سر به آسمان افراشته و بر جای خویش نشسته بود.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۵ - دیدار سکندر با اسرافیل بر کوه، رفتن به تاریکی و پشیمانی از گوهرهای وانهاده بیت #30436
چو بر کوه روی سکندر بدید / چو رعد خروشان فغان برکشید
معنی: چون اسرافیل روی اسکندر را بر کوه دید، بانگی خروشان همچون رعد برآورد.
پادشاهی اسکندر • بخش ۳۵ - دیدار سکندر با اسرافیل بر کوه، رفتن به تاریکی و پشیمانی از گوهرهای وانهاده بیت #30438
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: