سرگذشت و جایگاه در حماسه

فرستاده و سفیر خردمند، با دانش و سالخورده قیصر روم به درگاه لهراسپ‌شاه. او پیام تهدیدآمیز قیصر مبنی بر باژخواهی را به دربار ایران می‌برد. قالوس با وجود خشونت پیام، به شایستگی پذیرایی می‌شود و در گفتگوی خصوصی با لهراسپ، حقیقت دلاوری‌های فرخ‌زاد و شباهت تام او به زریر را بیان می‌کند.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (15)

یکی نامور بود قالوس نام / خردمند و با دانش و رای و کام

معنی: نام‌آوری به نام قالوس آنجا بود که دانا، خردمند، با تدبیر و صاحب‌رای بود.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23379

بخواند آن خردمند را نامدار / کز ایدر برو تا در شهریار

معنی: قیصر نامدار آن مرد خردمند را پیش خواند و گفت: از اینجا به سوی درگاه شهریار ایران برو.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23380

فرستاده آمد به کردار باد / سرش پر خرد بد دلش پر ز داد

معنی: فرستاده روم به شتابِ باد آمد؛ سری پر از خرد و دلی آکنده از دادگری داشت.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23386

بفرمود تا پرده برداشتند / فرستاده را شاد بگذاشتند

معنی: شاه فرمان داد تا پرده بارگاه را برداشتند و فرستاده را با احترام و شادمانی به درون آوردند.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23393

چو آمد به نزدیک تختش فراز / بر او آفرین کرد و بردش نماز

معنی: چون قالوس به نزدیکی تخت شاه رسید، بر او آفرین گفت و رسم خدمت و تعظیم به جا آورد.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23394

پیام گرانمایه قیصر بداد / چنان چون بباید به آیین و داد

معنی: پیام مهم قیصر را آن‌چنان که بر پایه آیین و دادگری بود، بازگفت.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23395

گرانمایه جایی بیاراستند / فرستاده را شاد بنشاستند

معنی: با این حال، جایگاهی بس گرانمایه آراستند و فرستاده را با شادمانی و احترام نشاندند.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23397

بران گونه بنواخت او را به بزم / تو گفتی که نشنید پیغام رزم

معنی: در بزم چنان او را بنواخت و گرامی داشت که گویی هرگز پیام جنگی از او نشنیده است.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23399

به شگبیر قالوس شد بار خواه / ورا راه دادند نزدیک شاه

معنی: هنگام پگاه، قالوس خواهان بار یافتن شد و او را به نزد شاه راه دادند.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23403

ز بیگانه ایوان بپرداختند / فرستاده را پیش بنشاختند

معنی: ایوان شاهی را از بیگانگان خالی کردند و فرستاده را در پیشگاه شاه نشاندند.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23404

بدو گفت لهراسپ کای پر خرد / مبادا که جان جز خرد پرورد

معنی: لهراسپ به او گفت: ای مرد خردمند، مباد که جان آدمی جز با خرد پرورده شود!

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23405

فرستاده گفت ای سخنگوی شاه / به مرز خزر من شدم باژخواه

معنی: فرستاده گفت: ای پادشاه سخنور، من خود برای باژخواهی به مرز خزر رفتم.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23411

چنین داد پاسخ که باری نخست / به چهره زریرست گویی درست

معنی: قالوس پاسخ داد: پیش از هر چیز، در چهره گویی درست خودِ زریر است!

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23422

چو بشنید لهراسپ بگشاد چهر / بران مرد رومی بگسترد مهر

معنی: چون لهراسپ این سخن را شنید، چهره‌اش گشوده شد و مهر فراوانی بر آن فرستاده رومی ارزانی داشت.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23424

فراوان ورا برده و بدره داد / ز درگاه برگشت پیروز و شاد

معنی: مال و گنج و کیسه‌های زر فراوان به او داد و قالوس پیروز و شادمان از دربار بازگشت.

پادشاهی لهراسپ • بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر بیت #23425