در کیهان‌شناسی حماسی شاهنامه، انسان والاترین و آخرین مرحله از آفرینش مادی و معنوی است که با قامت برافراخته، زبان گویا و موهبت خرد پدید آمد تا کلید گشایش گره‌های هستی باشد. او که برآیند دو جهان مینو و گیتی است، تمام جانوران و دد و دام را رام فرمان خویش می‌سازد و رنج بردن در راه دانش و خرد ورزیدن پاداش والای اوست.