🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به فهرست پهلوانان و چهره‌ها
⚔️

مانی

human hero خاستگاه / مسکن: China / Eranshahr وابستگی / جبهه: iran

سرگذشت و جایگاه در حماسه

نگارگر و سخن‌ور بی‌همتا از دیار چین که به سبب استادکاری بی‌نظیرش در صورت‌گری، ادعای پیامبری کرد و آیین ثنوی (روشنایی و تاریکی) پدید آورد. او به درگاه شاپور ذوالاکتاف آمد تا شاه را همراه خود سازد، اما در مناظره با موبد موبدان درمانده و خاموش شد. به دستور شاپور، پوست او را سراپا کندند، با کاه پر کردند و بر دروازه شهر و دیوار بیمارستان آویختند.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (23)

چو بیدار گردی جهان را ببین / که دیباست گر نقش مانی به چین
معنی: چون بیدار شوی جهان را بنگر که همچون پارچه دیبایی شده که گویی مانی آن را در چین نقش زده است.
داستان هفتخوان اسفندیار • بخش ۱ - داستان هفتخوان اسفندیار بیت #25070
بیامد یکی مرد گویا ز چین / که چون او مصور نبیند زمین
معنی: مردی سخن‌ور از سوی چین آمد که زمین نگارگری به چرب‌دستی او ندیده بود.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33336
بدان چربه دستی رسیده به کام / یکی برمنش مرد مانی به نام
معنی: او با چرب‌دستی و استادی به کام رسیده بود؛ مردی بلندپرواز به نام مانی.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33337
به صورتگری گفت پیغمبرم / ز دین‌آوران جهان برترم
معنی: به اتکای هنر صورت‌گری‌اش ادعای پیامبری کرد و خود را از تمام آیین‌آوران جهان برتر دانست.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33338
ز چین نزد شاپور شد بار خواست / به پیغمبری شاه را یار خواست
معنی: از چین نزد شاپور آمد و اجازهٔ حضور خواست تا شاه را پشتیبان پیامبری خویش سازد.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33339
سخن گفت مرد گشاده‌زبان / جهاندار شد زان سخن بدگمان
معنی: آن مرد زبان‌آور سخن گفت، اما جهان‌دار (شاپور) از سخنان او بدگمان و ترسان شد.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33340
کزین مرد چینی و چیره‌زبان / فتادستم از دین او در گمان
معنی: شاه گفت: از این مرد چینی چرب‌زبان، دربارهٔ آیین و کیش او دچار گمان و تردید شده‌ام.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33342
بگویید و هم زو سخن بشنوید / مگر خود به گفتار او بگروید
معنی: با او سخن بگویید و گفتارش را بشنوید، مگر آنکه خود به سخنان او گرویده شوید.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33343
بگفتند کین مرد صورت پرست / نه بر مایهٔ موبدان موبدست
معنی: موبدان گفتند: این مرد صورت‌پرست، دانش و ارج موبدان واقعی را ندارد.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33344
زمانی سخن بشنو او را بخوان / چو بیند ورا کی گشاید زبان
معنی: او را بخوان تا اندکی سخن بگوید؛ وقتی موبد را ببیند، دیگر چگونه زبان به یاوه‌گویی خواهد گشود؟
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33345
بفرمود تا موبد آمدش پیش / سخن گفت با او ز اندازه بیش
معنی: شاه بفرمود تا موبد پیش آمد و با مانی بیش از اندازه به مناظره و گفتگو پرداخت.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33346
فرو ماند مانی میان سخن / به گفتار موبد ز دین کهن
معنی: مانی در میان سخن، در برابر استدلال موبد از آیین کهن فروماند و درمانده شد.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33347
بدو گفت کای مرد صورت پرست / به یزدان چرا آختی خیره‌دست
معنی: موبد به او گفت: ای مرد صورت‌پرست، چرا بی‌باکانه در برابر پروردگار گستاخی کرده‌ای؟
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33348
به برهان صورت چرا بگروی / همی پند دین‌آوران نشنوی
معنی: چرا به دلیل و برهانِ نقش و تصویر دل بسته‌ای و پند آیین‌آوران واقعی را نمی‌شنوی؟
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33353
سخنهای دیوانگانست و بس / بدین‌بر نباشد ترا یار کس
معنی: این سخنان چیزی جز یاوه‌گویی دیوانگان نیست و در این راه هیچ کس یار و همراه تو نخواهد بود.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33360
فرو ماند مانی ز گفتار اوی / بپژمرد شاداب بازار اوی
معنی: مانی از گفتار او درمانده و خوار شد و رونق بازارش افسرد و پژمرده گشت.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33362
ز مانی برآشفت پس شهریار / برو تنگ شد گردش روزگار
معنی: پس شهریار (شاپور) بر مانی سخت برآشفت و روزگار بر او تنگ و تیره‌وتار شد.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33363
بفرمود پس تاش برداشتند / به خواری ز درگاه بگذاشتند
معنی: فرمان داد تا مانی را برداشتند و با خواری و خفت از درگاه شاهی بیرون راندند.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33364
چنین گفت کاین مرد صورت‌پرست / نگنجد همی در سرای نشست
معنی: شاه چنین گفت که این مرد صورت‌پرست شایستهٔ ماندن در تالار نشست و درگاه ما نیست.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33365
چو آشوب و آرام گیتی به دوست / بباید کشیدن سراپاش پوست
معنی: چون آرامش و آشوب جهان به فتنهٔ او بستگی دارد، باید پوست سراپایش را بکنند.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33366
همان خامش آگنده باید به کاه / بدان تا نجوید کس این پایگاه
معنی: همچنین پوست خالی او را باید از کاه پر کنند تا دیگر کسی هوس چنین جایگاه و ادعایی نکند.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33367
بیاویختند از در شارستان / دگر پیش دیوار بیمارستان
معنی: پوست پرشدهٔ او را از دروازهٔ شهر و بخشی را در برابر دیوار بیمارستان آویختند.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33368
جهانی برو آفرین خواندند / همی خاک بر کشته افشاندند
معنی: جهانیان بر شاه آفرین گفتند و بر پیکر کشتهٔ او خاک افشاندند.
پادشاهی شاپور ذوالاکتاف • بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او بیت #33369
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: