سرگذشت و جایگاه در حماسه

برادر پیران ویسه و پهلوان دلاور توران. او پس از شکست در نبرد کنابد به همراه برادرش فرشیدورد گریخت اما به دست گستهم نوذر کشته شد. مرگ او مویه و سوگند کین‌خواهی افراسیاب را برانگیخت.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (36)

به نزدیک لهاک و فرشیدورد / سراسر سخنها همه یاد کرد

معنی: به نزد لهاک و فرشیدورد رفت و تمام آنچه را که گذشته بود برایشان بازگو کرد.

داستان سیاوش • بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن بیت #9553

سه اسپ گرانمایه کردند زین / همی برنوشتند گفتی زمین

معنی: سه اسب ارزشمند را زردوز زین کردند و چنان تاختند که گویی زمین را زیر پا می‌نوشتند.

داستان سیاوش • بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن بیت #9556

به پیران رسیدند هر سه سوار / رخان پر ز خون همچو ابر بهار

معنی: هر سه سوار به نزد پیران رسیدند، در حالی که دیدگانشان چون ابر بهاری خون‌بار بود.

داستان سیاوش • بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن بیت #9557

چو رهام گودرز و فرشیدورد / چو شیدوش و لهاک شد هم نبرد

معنی: چنان‌که رهام فرزند گودرز با فرشیدورد، و شیدوش با لهّاک هم‌نبرد و رویاروی شدند...

داستان کاموس کشانی • بخش ۵ - تیرگی آوردگاه و بیم طوس از پیشگویی، گزیدن پهلوانان و صف پیادگان پیش از نبرد سران بیت #12950

به لهاک فرمود کاکنون مایست / بگردان عنان با سواری دویست

معنی: به لهاک فرمان داد که اکنون درنگ مکن و با دویست سوار عنان برگردان و بتاز.

داستان کاموس کشانی • بخش ۷ - پناه طوس و گودرز بر کوه هماون، پذیرفتن رای هومان و تاختن او با سی‌هزار سوار بیت #13108

همی رفت لهاک برسان باد / ز خواب و ز خوردن نکرد ایچ یاد

معنی: لهّاک مانند باد شتافت و هیچ یاد و فکری از خوردن و خوابیدن نکرد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۷ - پناه طوس و گودرز بر کوه هماون، پذیرفتن رای هومان و تاختن او با سی‌هزار سوار بیت #13110

خروش آمد از کوه و آوای زنگ / ندید ایچ لهاک جای درنگ

معنی: بانگ و فریاد و صدای زنگ کاروان و جنگ از کوه بلند شد و لهّاک دیگر درنگ را جایز ندید.

داستان کاموس کشانی • بخش ۷ - پناه طوس و گودرز بر کوه هماون، پذیرفتن رای هومان و تاختن او با سی‌هزار سوار بیت #13112

چو پیران چنان دید جای نبرد / به لهاک فرمود و فرشیدورد

معنی: چون پیران اوضاع سخت میدان جنگ را دید، به لهاک و فرشیدورد دستور داد،

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18498

به لهاک فرمود تا سوی کوه / برد لشکر خویش را همگروه

معنی: به لهاک دستور داد که لشکر خویش را همراه هم به سمت کوه ببرد،

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18503

دو رویه چو لهاک و فرشیدورد / ز راه کمین برگشادند گرد

معنی: از دو سو لهاک و فرشیدورد از کمینگاه بیرون آمدند و گرد و خاک برافراختند.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18508

خروشان پر از درد و رخساره زرد / به نزدیک لهاک و فرشیدورد

معنی: فریادکنان، پر از دردمندی و با چهره‌ای زرد، به نزد لهاک و فرشیدورد رفت.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18568

سوی گیو لهاک و فرشیدورد / برفتند و جستند با او نبرد

معنی: لهاک و فرشیدورد به سوی گیو رفتند و با او به پیکار پرداختند.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18576

برآمد بر گیو لهاک نیو / یکی نیزه زد بر کمرگاه گیو

معنی: لهاک پهلوان به گیو نزدیک شد و ضربه نیزه‌ای بر کمرگاه گیو زد.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18577

پیاده شد از باره لهاک مرد / فراز آمد از دور فرشیدورد

معنی: لهاک ناچار پیاده شد و در این هنگام فرشیدورد از دور فرا رسید.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18581

چو گیو اندر این بود لهاک زود / نشست از بر بادپای چو دود

معنی: در حالی که گیو مشغول این کار بود، لهاک به‌سرعت بر اسبی دودآسا و تندرو نشست.

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18587

چو دیدند لهاک و فرشیدورد / چنان پایداری از آن شیرمرد

معنی: چون لهاک و فرشیدورد چنان پایداری و مقاوتی را از آن شیرمرد دیدند،

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18591

سپهبد به لهاک و فرشیدورد / چنین گفت کای نامداران مرد

معنی: سپهبد پیران به لهاک و فرشیدورد چنین گفت که ای مردان نامدار و دلاور،

داستان دوازده رخ • بخش ۱۸ - نبرد خونین گودرز و پیران، پیمان شبانهٔ رزم تن‌به‌تن و آرایش دوبارهٔ دو سپاه بیت #18777

برفتند لهاک و فرشیدورد / بدانجا که بد جایگاه نبرد

معنی: لهاک و فرشیدورد به آنجایی رفتند که میدان نبرد و دیدگاه بود.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۲ - خبر کشته‌شدن پیران و ده دلاور، سوگ لهاک و فرشیدورد و رای سپاه توران به زنهار بیت #19112

به نزدیک لهاک و فرشیدورد / برفتند با دل پر از باد سرد

معنی: سپاهیان توران با دلی پر از اندوه و آه سرد به نزد لهاک و فرشیدورد رفتند.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۲ - خبر کشته‌شدن پیران و ده دلاور، سوگ لهاک و فرشیدورد و رای سپاه توران به زنهار بیت #19133

چنین گفت لهاک و فرشیدورد / که از خواست یزدان کرانه که کرد

معنی: لهاک و فرشیدورد گفتند: چه کسی تا کنون توانسته از خواست و تقدیر الهی کناره‌گیری کند؟

داستان دوازده رخ • بخش ۳۲ - خبر کشته‌شدن پیران و ده دلاور، سوگ لهاک و فرشیدورد و رای سپاه توران به زنهار بیت #19137

بدانست لهاک و فرشیدورد / کشان نیست هنگام ننگ و نبرد

معنی: لهاک و فرشیدورد دانستند که دیگر هنگام پیکار و ننگ و نام نیست.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۳ - گریز لهاک و فرشیدورد از چنگ طلایه، داوطلبی گستهم و پافشاری بیژن بر یاری او بیت #19174

چو بشنید گودرز گفت آن دو مرد / بود گرد لهاک و فرشیدورد

معنی: چون گودرز این سخن را شنید، گفت: «آن دو تن بی‌گمان پهلوانان، لهاک و فرشیدورد هستند.»

داستان دوازده رخ • بخش ۳۳ - گریز لهاک و فرشیدورد از چنگ طلایه، داوطلبی گستهم و پافشاری بیژن بر یاری او بیت #19189

برو کآفریننده یار تو باد / چو لهاک سیصد شکار تو باد

معنی: «برو که آفریننده یارت باد و سیصد کس همچون لهاک به دام تو افکند!»

داستان دوازده رخ • بخش ۳۳ - گریز لهاک و فرشیدورد از چنگ طلایه، داوطلبی گستهم و پافشاری بیژن بر یاری او بیت #19202

چو بشنید بیژن که گستهم رفت / ز لشکر به آورد لهاک تفت

معنی: چون بیژن شنید که گستهم از سپاه بیرون رفته و به شتاب به قصد نبرد لهاک تاخته است،

داستان دوازده رخ • بخش ۳۳ - گریز لهاک و فرشیدورد از چنگ طلایه، داوطلبی گستهم و پافشاری بیژن بر یاری او بیت #19210

نباید که لهاک و فرشیدورد / برآرند از او خاک روز نبرد

معنی: مبادا که لهاک و فرشیدورد او را به درآورند و خاک بر سرش ریزند.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۳ - گریز لهاک و فرشیدورد از چنگ طلایه، داوطلبی گستهم و پافشاری بیژن بر یاری او بیت #19212

چو از دور لهاک و فرشیدورد / گذشتند پویان ز دشت نبرد

معنی: چون لهاک و فرشیدورد شتابان از دور از دشت نبرد دور شدند،

داستان دوازده رخ • بخش ۳۴ - خفتن لهاک و فرشیدورد در بیشه، کشته شدنشان به دست گستهم و نیایش زخمی بر سر چشمه بیت #19279

فرو خفت لهاک و فرشیدورد / به سر بر همی پاسبانیش کرد

معنی: لهاک به خواب رفت و فرشیدورد بالین او را پاسبانی می‌کرد.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۴ - خفتن لهاک و فرشیدورد در بیشه، کشته شدنشان به دست گستهم و نیایش زخمی بر سر چشمه بیت #19288

سبک اسب لهاک هم ز این نشان / خروشی برآورد چون بیهشان

معنی: اسب لهاک نیز شتابان به همان گونه خروشی چون بیهوشان برآورد.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۴ - خفتن لهاک و فرشیدورد در بیشه، کشته شدنشان به دست گستهم و نیایش زخمی بر سر چشمه بیت #19292

دمان سوی لهاک فرشیدورد / ز خواب خوش آمدش بیدار کرد

معنی: فرشیدورد شتابان سوی لهاک رفت و او را از خواب خوش بیدار کرد.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۴ - خفتن لهاک و فرشیدورد در بیشه، کشته شدنشان به دست گستهم و نیایش زخمی بر سر چشمه بیت #19293

چو لهاک روی برادر بدید / بدانست کز کارزار آرمید

معنی: چون لهاک چهره برادرش را دید، دانست که او از کارزار آسوده شده است.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۴ - خفتن لهاک و فرشیدورد در بیشه، کشته شدنشان به دست گستهم و نیایش زخمی بر سر چشمه بیت #19313

وز آنجا بیامد به کردار گرد / دمان سوی لهاک و فرشیدورد

معنی: از آنجا گردآسا به سوی پیکرهای لهاک و فرشیدورد شتافت.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۵ - یافتن گستهم خسته در مرغزار، بستن زخم‌ها و بردن او با پیکر لهاک و فرشیدورد نزد شاه بیت #19375

بر اسبان چو لهاک و فرشیدورد / فگنده نگونسار پر خون و گرد

معنی: بر اسبان، پیکرهای لهاک و فرشیدورد نگونسار و غرق در خاک و خون افتاده بود.

داستان دوازده رخ • بخش ۳۸ - بازگشت بیژن با کشتهٔ لهاک و فرشیدورد و خستهٔ گستهم، درمان او به مهرهٔ شاه بیت #19497

ز گستهم بیژن سخن یاد کرد / ز لهاک وز گرد فرشیدورد

معنی: بیژن از احوال گستهم سخن گفت و داستان لهاک و فرشیدوردِ پهلوان را یاد کرد،

داستان دوازده رخ • بخش ۳۸ - بازگشت بیژن با کشتهٔ لهاک و فرشیدورد و خستهٔ گستهم، درمان او به مهرهٔ شاه بیت #19502

ز پیران و لهاک و فرشیدورد / وزان نامداران روز نبرد

معنی: از پیران و لهاک و فرشیدورد و دیگر نامداران روز نبرد سخن راندند،

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۳ - خبر شکست و مرگ خویشان: شیون افراسیاب، سوگند کین و آراستن سپاه بر جیحون بیت #19764

جهانجوی لهاک و فرشیدورد / سواران و گردان روز نبرد

معنی: افسوس بر لهاک و فرشیدورد جهانجوی، آن سواران و پهلوانان میدان نبرد!

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۳ - خبر شکست و مرگ خویشان: شیون افراسیاب، سوگند کین و آراستن سپاه بر جیحون بیت #19774

ز خون برادرش فرشیدورد / ز رویین و لهاک شیر نبرد

معنی: او از خون برادرش فرشیدورد و از رویین و لهاک، آن شیران رزم‌آور، سخن گفت و سوگواری کرد.

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۳ - خبر شکست و مرگ خویشان: شیون افراسیاب، سوگند کین و آراستن سپاه بر جیحون بیت #19785