🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به فهرست پهلوانان و چهره‌ها
⚔️

جهن

human hero خاستگاه / مسکن: Turan وابستگی / جبهه: touran

سرگذشت و جایگاه در حماسه

جهن، فرزند دلاور افراسیاب است. در این بخش او پس از سقوط دژ افراسیاب به عنوان اسیر جنگی با پاهای در زنجیر پیش کاووس‌شاه آورده می‌شود، اما کاووس دستور می‌دهد جایگاهی شایسته‌تر همراه با خورش و پرستنده برای او فراهم کنند.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (21)

ز گردان شمشیرزن سی هزار / بیاورد جهن از در کارزار
معنی: جهن سی هزار سوار شمشیرزن و جنگاور را به میدان نبرد آورد.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۸ - چیرگی قارن بر جهن، نیایش کیخسرو و گریز شبانگاهی افراسیاب بیت #20240
ز قلب سپاه اندر آمد چو کوه / از او گشت جهن دلاور ستوه
معنی: قارن از قلب سپاه چون کوهی استوار تاخت و جهن دلاور را درمانده و درمانده ساخت.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۸ - چیرگی قارن بر جهن، نیایش کیخسرو و گریز شبانگاهی افراسیاب بیت #20242
چو پیروز شد قارن رزم زن / به جهن دلیر اندر آمد شکن
معنی: چو قارن رزم‌جو به پیروزی رسید، دل جهن دلاور به شکست و شکستگی گرایید.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۸ - چیرگی قارن بر جهن، نیایش کیخسرو و گریز شبانگاهی افراسیاب بیت #20249
سپاهی به کردار دریای آب / به قلب اندرون جهن و افراسیاب
معنی: سپاهی چون دریای خروشان که جهن و افراسیاب در قلب آن بودند.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۸ - چیرگی قارن بر جهن، نیایش کیخسرو و گریز شبانگاهی افراسیاب بیت #20264
بفرمود تا جهن رزم آزمای / رود با تگینان لشکر ز جای
معنی: دستور داد تا جهن، پهلوان کارآزموده، همراه با دلاوران و فرماندهان سپاه حرکت کند.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۸ - چیرگی قارن بر جهن، نیایش کیخسرو و گریز شبانگاهی افراسیاب بیت #20284
ندیدند گرسیوز و جهن روی / که او پیش خسرو شود رزمجوی
معنی: گرسیوز و جهن صلاح ندیدند که افراسیاب به تنهایی با کیخسرو وارد نبرد و رزم شود.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۸ - چیرگی قارن بر جهن، نیایش کیخسرو و گریز شبانگاهی افراسیاب بیت #20338
سوی میمنه جهن افراسیاب / همی نیزه بگذاشت از آفتاب
معنی: بر جناح راست، جهن فرزند افراسیاب ایستاد که نیزه‌های لشکرش از خورشید برتر می‌زد.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۱ - نبرد کیخسرو و افراسیاب: دعای شاه و باد سخت، گریز به بهشت گنگ و نامه به فغفور چین بیت #20490
بیامد ز دژ جهن با ده سوار / خردمند و بادانش و مایه دار
معنی: جهن همراه با ده سوار از دژ بیرون آمد؛ مردی خردمند، دانشمند و بااصالت.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۳ - آمدن جهن از دژ و گزاردن پیام افراسیاب به کیخسرو: پشیمانی از خون سیاوش، پیشنهاد آشتی و تهدید جنگ بیت #20660
از آن پس بیامد منوشان گرد / خرد یافته جهن را پیش برد
معنی: سپس منوشان پهلوان آمد و چون هوشمندی جهن را دید، او را به پیشگاه برد.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۳ - آمدن جهن از دژ و گزاردن پیام افراسیاب به کیخسرو: پشیمانی از خون سیاوش، پیشنهاد آشتی و تهدید جنگ بیت #20662
خردمند چون پیش خسرو رسید / شد از آب دیده رخش ناپدید
معنی: چون آن مرد خردمند بر کیخسرو وارد شد، از شدت اشک دیدگان، چهره‌اش نادیدنی گشت.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۳ - آمدن جهن از دژ و گزاردن پیام افراسیاب به کیخسرو: پشیمانی از خون سیاوش، پیشنهاد آشتی و تهدید جنگ بیت #20663
بماند اندر او جهن جنگی شگفت / کلاه بزرگی ز سر بر گرفت
معنی: جهنِ جنگجو در کارهای او شگفت‌زده ماند و کلاه بزرگی خویش را از سر برداشت.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۳ - آمدن جهن از دژ و گزاردن پیام افراسیاب به کیخسرو: پشیمانی از خون سیاوش، پیشنهاد آشتی و تهدید جنگ بیت #20664
چو از جهن گفتار بشنید شاه / بفرمود زرین یکی پیشگاه
معنی: چون کیخسرو سخنان جهن را شنید، دستور داد نشیمنگاهی زرین برای او آماده کنند.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۳ - آمدن جهن از دژ و گزاردن پیام افراسیاب به کیخسرو: پشیمانی از خون سیاوش، پیشنهاد آشتی و تهدید جنگ بیت #20671
چو از جهن پیغام بشنید شاه / همی کرد خندان بدو بر نگاه
معنی: چون پادشاه پیام را از زبان جهن شنید، با لبخندی از سر طنز و بی‌اعتباری بدان نگریست.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۴ - پاسخ کیخسرو به پیام افراسیاب: رد چاپلوسی، یادآوری کشتن سیاوش و پیمان شمشیر تا رستخیز بیت #20729
همانگه بشد جهن پیش پدر / بگفت آن سخنها همه در به در
معنی: در همان زمان جهن پیش پدرش افراسیاب رفت و تمام پیام‌ها و سخنان کی‌خسرو را بخش به بخش بازگو کرد.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۵ - فتح گنگ‌دژ و گریز نهانی افراسیاب، زاری زنان توران و بخشایش کیخسرو بیت #20796
پس افراسیاب اندر آمد چو گرد / به جهن و به گرسیوز آواز کرد
معنی: پس افراسیاب همچون گرد و غبار سر رسید و بر جهن و گرسیوز بانگ برآورد.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۵ - فتح گنگ‌دژ و گریز نهانی افراسیاب، زاری زنان توران و بخشایش کیخسرو بیت #20846
چو گرسیوز و جهن رزم آزمای / که بد تخت توران بدیشان به پای
معنی: گرسیوز و جهنِ جنگ‌آزما، که استواری تخت توران به آنان وابسته بود.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۵ - فتح گنگ‌دژ و گریز نهانی افراسیاب، زاری زنان توران و بخشایش کیخسرو بیت #20864
ز گرسیوز و جهن پرسید شاه / ز کار سپهدار توران سپاه
معنی: شاه کیخسرو از گرسیوز و جهن درباره‌ی سرنوشت سپهسالار سپاه توران پرسش کرد.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۵ - فتح گنگ‌دژ و گریز نهانی افراسیاب، زاری زنان توران و بخشایش کیخسرو بیت #20894
چو گرسیوز و جهن پیوند تو / که ساید به زاری کنون بند تو
معنی: همچون گرسیوز و جهن که خویشاوندان تو هستند و اکنون به زاری و ناله در بند و زنجیرِ تو گرفتارند.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۵ - فتح گنگ‌دژ و گریز نهانی افراسیاب، زاری زنان توران و بخشایش کیخسرو بیت #20942
همان جهن و گرسیوز بندسای / که او برد پای سیاوش ز جای
معنی: و نیز جهن و گرسیوزِ در بند را که مایه شهادت و کندن بنیاد سیاوش شده بود.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۹ - نامهٔ گشودن دژ افراسیاب نزد کاووس، نیایش شاه، بند گرسیوز و خلعت گیو بیت #21314
همان جهن را پای کرده به بند / ببردند نزدیک تخت بلند
معنی: همچنین جهن را با پای در زنجیر پیش تخت بلند شاه آوردند.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۹ - نامهٔ گشودن دژ افراسیاب نزد کاووس، نیایش شاه، بند گرسیوز و خلعت گیو بیت #21316
بیاراستند از در جهن جای / خورش با پرستنده و رهنمای
معنی: برای «جهن» نیز اقامتی مناسب با تمام امکانات، از خوراک و خدمتکاران و راهنما، آماده ساختند.
جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب • بخش ۱۹ - نامهٔ گشودن دژ افراسیاب نزد کاووس، نیایش شاه، بند گرسیوز و خلعت گیو بیت #21324
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: