سرگذشت و جایگاه در حماسه

گهار گهانی از پهلوانان و سپهسالاران چین و توران با درفش سیاه بود. او با دیدن ترگ رستم، خروشان به کین‌خواهی ترکان چین پیش آمد، اما از نزدیک با دیدن هیبت پیل‌پیکر تهمتن بیمناک شد و گریخت. رستم او را تعقیب کرد و با ضربت نیزه بر کمربندش، او را از زین برگرفت، بر خاک افکند و در دم هلاک ساخت.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (15)

گهار گهانی بدان جایگاه / گوی شیرفش با درفش سیاه

معنی: گهار گهانی در آن جایگاه نبرد، پهلوانی شیرصفت با پرچمی سیاه بود.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14685

برآشفت چون ترگ رستم بدید / خروشی چو شیر ژیان برکشید

معنی: چون کلاه‌خود رستم را دید برآشفت و خروشی چون شیر ژیان برکشید.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14686

بدو گفت من کین ترکان چین / بخواهم ز سگزی برین دشت کین

معنی: به خود گفت من انتقام ترکان چین را از این پهلوان سگزی (سیستانی) در این دشت خواهم گرفت.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14687

برانگیخت اسپ از میان سپاه / بیامد بر پیلتن کینه‌خواه

معنی: اسبش را از میان سپاه تاخت و کینه‌خواه به سوی رستم پیلتن آمد.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14688

ز نزدیک چون ترگ رستم بدید / یکی باد سرد از جگر برکشید

معنی: اما هنگامی که از نزدیک کلاه‌خود و چهره رستم را دید، آهی سرد و پربیم از سینه برکشید.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14689

بدل گفت پیکار با ژنده پیل / چو غوطه است خوردن بدریای نیل

معنی: با خود گفت پیکار با این پیل سپیدموی، مانند غوطه‌ور شدن در دریای سهمگین نیل است.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14690

گریزی بهنگام با سر بجای / به از رزم جستن بنام و برای

معنی: گریختن به موقع و حفظ جان، بهتر از رزم‌جویی برای نام و ننگ است.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14691

گریزان بیامد سوی قلبگاه / برو بر نظاره ز هر سو سپاه

معنی: سراسیمه به سوی قلبگاه سپاه خویش گریخت، در حالی که لشکریان از هر سو بر او نظاره می‌کردند.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14692

گهار گهانی بترسید سخت / کزو بود برگشتن تاج و تخت

معنی: گهار گهانی سخت ترسان شد، چرا که دریافت بخت و اقبال از او برگشته است.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14695

برآورد یک بانگ برسان کوس / که بشنید آواز گودرز و طوس

معنی: فریادی مانند بانگ کوس برآورد، چنان که گودرز و طوس آوازش را شنیدند.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14696

همی خواست تا کارزاری کند / ندانست کین بار زاری کند

معنی: می‌خواست ایستادگی و کارزار کند، اما نمی‌دانست که این بار نبردش به زاری و هلاکت می‌انجامد.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14697

پس او گرفته گو پیلتن / که هان چارهٔ گور کن گر کفن

معنی: رستم پیلتن از پی او فرا رسید و بانگ زد: هان، چاره گور و کفن خویش کن!

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14699

یکی نیزه زد بر کمربند اوی / بدرید خفتان و پیوند اوی

معنی: نیزه‌ای بر کمربند او زد که خفتان و بندبند بدنش را بدرید.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14700

بینداختش همچو برگ درخت / که بر شاخ او بر زند باد سخت

معنی: او را همچون برگی از درخت که باد تند بر آن وزد، بر خاک افکند.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14701

نگونسار کرد آن درفش کبود / تو گفتی گهار گهانی نبود

معنی: آن درفش سیاه‌رنگ را سرنگون کرد؛ چنان که گویی هرگز گهار گهانی در جهان نبوده است.

داستان خاقان چین • بخش ۸ - کشتن گهار گهانی، تاختن رستم بر خاقان چین و افکندن کمند بر مهتران بیت #14702